VI SA/Wa 2163/05
WyrokWSA w Warszawie2006-02-14
Skład orzekający: Zdzisław Romanowski, Halina Emilia Święcicka, Piotr Borowiecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą i jednocześnie zatrudniona na umowę o pracę podlega obowiązkowi opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne z obu tytułów odrębnie, w sytuacji braku szczególnych regulacji w ustawach o ubezpieczeniu zdrowotnym dotyczących zbiegu tytułów, w przeciwieństwie do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. W świetle obowiązujących przepisów, w tym art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz wcześniejszych ustaw o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, osoba uzyskująca przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego (tu: umowa o pracę i pozarolnicza działalność gospodarcza) podlega obowiązkowi opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne z każdego z tych tytułów odrębnie. Brak szczególnych regulacji w ustawach o ubezpieczeniu zdrowotnym dotyczących zbiegu tytułów, w przeciwieństwie do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie oznacza braku obowiązku, lecz nakłada go odrębnie dla każdego tytułu.Stan faktyczny
Skarżący, A. Z., prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą od 1999 r. i od maja 2001 r. był zatrudniony na umowę o pracę. Wystąpił o ustalenie, że nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, gdy jest zatrudniony na umowę o pracę. Organy administracji, w tym Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, decyzjami stwierdziły, że skarżący podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od 1999 r. do nadal, niezależnie od zatrudnienia na umowę o pracę. Skarżący zaskarżył decyzję Prezesa NFZ, kwestionując obowiązek opłacania składek z obu tytułów, szczególnie po wejściu w życie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2006r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2005r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę
A. Z. od [...] maja 2001 r. jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w firmie Z. Sp. z o.o. w B.
Od 1999 r., na zasadzie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej
A. Z. prowadzi też samodzielnie działalność gospodarczą w zakresie m.in. doradztwa podatkowego.
Uzyskuje zatem od maja 2001 r. dochody z tych dwóch tytułów zatrudnienia.
W związku z w/w umową o pracę z [...] maja 2001 r. A. Z. dochodził ustalenia, że nie podlega obowiązkowi opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Z przedstawionych przez niego Sądowi dokumentów wynika, że w toku tego postępowania najpierw Zarząd byłej [...] Regionalnej Kasy Chorych decyzją
z [...] grudnia 2002 r. stwierdził, że od [...] maja 2001 r. A. Z. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Stanowisko to podzielił Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych w [...], który wyrokiem z [...] grudnia 2003 r. zmienił wcześniejszy wyrok Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] uwzględniający odwołanie A. Z. od tej decyzji przez ustalenie, iż nie podlega on temu obowiązkowi, i odwołanie to oddalił. Akcentując, że przedmiotem sporu jest w sprawie, czy A. Z. od [...] maja 2001 r. został objęty podwójnym ubezpieczeniem zdrowotnym i obowiązany jest do opłacania składek na to ubezpieczenie z dwóch tytułów – stosunku pracy i pozarolniczej działalności gospodarczej, Sąd wskazał na przepisy ustaw: z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. nr 28, poz. 153 ze zm.) oraz z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. nr 45, poz. 391 ze zm.) regulujące w spornym okresie ubezpieczenie zdrowotne oraz na fakt, że kwestię płatności składek z tego tytułu w obu aktach uregulowano jednolicie. Mianowicie, zgodnie z art. 22 ust. 1 pierwszej z wymienionych ustaw (oraz z art. 24 drugiej – obowiązującej od 1 kwietnia 2003 r.), jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, o którym mowa w art. 8 (pierwszej ustawy) z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Wskazany art. 22 nie odsyła do całego art. 8 ustawy z 6 lutego 1997 r., a jedynie do tytułów obowiązkowego ubezpieczenia wymienionych w tym przepisie, w świetle którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby objęte ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są pracownikami (...), osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność (...). Aczkolwiek unormowanie to – zdaniem Sądu mogło nasuwać wątpliwości, czy tylko osoby objęte ubezpieczeniem społecznym podlegały obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, jednak zostały one usunięte w/w ustawą z 23 stycznia 2003 r., która w art. 9 ust. 1 przewidziała, że "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym (...)". Obie w/w ustawy nie zawierają regulacji ubezpieczenia w przypadku zbiegu tytułów obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego – tak jak np. uregulowane jest to w art. 9 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zatem
A. Z. będąc jednocześnie pracownikiem i prowadząc pozarolniczą działalność gospodarczą jest objęty podwójnym ubezpieczeniem zdrowotnym
i winien opłacać składki na to ubezpieczenie z tych dwóch tytułów ubezpieczenia odrębnie.
Postanowieniem z [...] lipca 2004 r. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia do rozpoznania kasacji wniesionej przez A. Z. od w/w wyroku Sądu Apelacyjnego w [...]. Podkreślając, że skarżącemu w istocie chodzi
o wykładnię art. 9 w/w ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych na tle relacji tego przepisu do art. 22 ust. 1 ustawy z 1997 r.
o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz art. 196 i 202 ust. 1 ustawy
o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym w NFZ w zakresie obowiązku płacenia składki w razie zbiegu tytułów do objęcia ubezpieczeniem społecznym, Sąd Najwyższy wskazał jedynie w uzasadnieniu tego orzeczenia, że "brak przepisów dotyczących opłacania składek w razie podlegania ubezpieczeniu z różnych tytułów nie oznacza powstania istotnego zagadnienia prawnego. Brak takiej szczególnej regulacji oznacza, że obowiązek opłacenia składek powstaje w stosunku do każdego rodzaju działalności objętej ubezpieczeniem (...)".
Wnioskiem z [...] marca 2005 r., następnie uzupełnionym w piśmie z [...] kwietnia 2005 r., A. Z. zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] o wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia, czy od dnia [...] października 2004 r. objęty jest obowiązkiem dodatkowej składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia w/w pozarolniczej działalności gospodarczej, który to wniosek został uznany przez organ – jak wynika z materiałów postępowania administracyjnego – za wniosek o wydanie decyzji
w sprawie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia tej działalności. A. Z. zakwestionował bowiem wzmiankowany obowiązek.
Decyzją z [...] kwietnia 2005 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie przepisów:
- art. 109 ust. 4 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z 27 sierpnia 2004 r.
o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. nr 210, poz. 2135 ze zm.),
- art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. nr 28, poz. 153 ze zm.), obowiązującej do 31 marca 2003 r.,
- art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu
w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. nr 45, poz. 391 ze zm.), obowiązującej do 30 września 2003 r.,
stwierdził, iż A. Z. "podlega od dnia [...] stycznia 1999 r. do nadal obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej".
Według organu nabycie przez A. Z. w dniu [...] stycznia 2001 r. statusu pracownika "nie wyłączyło podlegania przez niego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej (...)".
W odwołaniu do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia A. Z. nie zgodził się z w/w decyzją pierwszoinstancyjną, domagając się ustalenia, iż od
[...] października 2004 r. nie jest objęty "obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej (...)", skutkiem czego nie spoczywa na nim od tego dnia obowiązek (wynikający z art. 82 ust. 1 i ust. 5 pkt 9 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych) opłacania dodatkowej składki na to ubezpieczenie. Uważa, że nałożenie go przez ustawodawcę jest sprzeczne z art. 32 Konstytucji RP i oznacza nierówne traktowanie. Nie kwestionuje natomiast objęcia go tym obowiązkiem za okres od [...] stycznia 1999r. do [...] września 2004 r., ponieważ został on "zasądzony wyrokami sądów powszechnych i nie podlega jakiejkolwiek dyskusji" (por. treść odwołania).
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej także NFZ) decyzją odwoławczą z [...] września 2005 r. wydaną na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 i art. 110 w/w ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (dalej oznaczanej także skrótem śozf), utrzymał w mocy w/w decyzję organu pierwszej instancji.
Wskazał w pierwszej kolejności na art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c w/w ustawy śozf – obowiązującej od 1 października 2004 r. jak również na art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c w/w ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia – obowiązującej do 30 września 2004 r., oraz art. 8 pkt 1 lit. c w/w ustawy z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do 31 marca 2003 r. Organ wywiódł z tych przepisów, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Status pracownika (od [...] maja 2001 r.) nie wyłączył po stronie A. Z. podlegania przezeń obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Stosownie bowiem do art. 82 ust. 1 ustawy śozf, obowiązującej od 1 października 2004 r., w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.
Jednocześnie, zgodnie z art. 24 ust. 1 w/w ustawy z 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, obowiązującej do 30 września 2004 r. oraz stosownie do art. 22 ust. 1 w/w ustawy z 6 lutego 1997 r.
o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do 31 marca 2003 r. – jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia (art. 9 ust. 1 w/w ustawy z 23 stycznia 2003 r. i art. 8 w/w ustawy z 6 lutego 1997 r.) z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.
Nadto organ ustalił w oparciu o pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) z [...] kwietnia 2005 r., że A. Z. kontynuuje w/w pozarolniczą działalność gospodarczą. Nie nastąpiło bowiem wykreślenie tej działalności
z rejestru działalności gospodarczej oraz wyrejestrowanie z ZUS.
A. Z. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił decyzji naruszenie przepisów:
– art. 22 ust. 1 w/w ustawy z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym przez ustalenie, iż w okresie od [...] maja 2001 r. do [...] marca 2003 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej,
- art. 24 ust. 1 w/w ustawy z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu
w Narodowym Funduszu Zdrowia przez ustalenie, że w okresie od [...] marca 2003 r. do [...] września 2004 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, jak również oparcie decyzji na art. 82 ust. 1 i ust. 5 pkt 9 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – zdaniem skarżącego niezgodnym z art. 2 i 32 Konstytucji RP, gdyż wprowadzającym dyskryminację obywateli przez nakładanie na niektóre ich kategorie nieuzasadnionych świadczeń.
Skarżący uważa, że sprawa ta jest przykładem obciążania obywateli skutkami uchybień w zakresie tworzenia prawa. Akcentuje, że spór w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu działalności gospodarczej od [...] maja 2001 r. (data zatrudnienia na podstawie umowy o pracę) do [...] września 2004 r. (ostatni dzień obowiązywania ustawy z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia). Dnia 1 października 2004 r. weszła bowiem ustawa z 27 sierpnia 2004 r.
o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (śozf). Zdaniem skarżącego reguluje ona przedmiotową kwestię w sposób niebudzący wątpliwości i bezspornie nakłada na niego obowiązek opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne odrębnie z każdego tytułu, z którego jako ubezpieczony uzyskuje przychody – art. 82 ust. 1 ustawy śozf. Jednakże wcześniej (od [...] maja 2001 r. do [...] września 2004 r.) obowiązywała w/w ustawa z 6 lutego 1997 r.
o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (od [...] maja 2001 r. do [...] marca 2003 r.) i w/w ustawa z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (od [...] kwietnia 2003 r. do [...] września 2004 r.). Skarżący sprzeciwił się interpretacji zastosowanych w sprawie przepisów tych aktów prawa – to jest odpowiednio art. 22 ust. 1 w zw. z art. 8 pierwszej z wymienionych ustaw i art. 24 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 1 drugiej.
Według skarżącego prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej powoduje powstanie obowiązku opłaty składki na ubezpieczenie zdrowotne wówczas, gdy z tego tytułu osoba opłaca składki na ubezpieczenie społeczne. Tymczasem na podstawie art. 9 w/w ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z racji zbiegu tytułów do objęcia ubezpieczeniem społecznym (czyli pozarolniczej działalności gospodarczej oraz stosunku pracy na podstawie umowy o pracę), obowiązek ubezpieczenia powstał w przypadku skarżącego tylko z tytułu stosunku pracy. Dlatego w ocenie skarżącego nie doszło do powstania obowiązku opłaty składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Skarżący podniósł też, iż poddanie w wątpliwość obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne w okresie od [...] maja 2001 r. do [...] września 2004 r. z braku ku temu podstawy prawnej, nie oznacza, że rezygnuje
z kwestionowania tego obowiązku za okres od [...] października 2004 r. Neguje bowiem obowiązek wynikający z art. 82 ust. 1 i ust. 5 pkt 9 w/w ustawy z 27 sierpnia 2004 r. śozf, którego treścią jest uznanie, iż prowadząc dodatkowo działalność gospodarczą i będąc objęty obowiązkiem opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę, spoczywa na nim powinność opłacania dodatkowej składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Prezes NFZ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko, podkreślając, iż nabycie przez skarżącego w dniu [...] maja 2001 r. statusu pracownika, nie wyłączyło – w świetle zastosowanych w/w przepisów prawa – podlegania przezeń obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego
z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym
w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem zgodności z prawem materialnym
i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych
i celowościowych.
Skarga analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej decyzji administracyjnych podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa.
Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, tak gdy idzie
o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i prawną jego ocenę. W sprawie wyjaśniono motywy podjętego rozstrzygnięcia. Przytoczona na ten temat argumentacja (por. również treść odpowiedzi na skargę) jest wyczerpująca i nie ma potrzeby jej powtarzania. Można jedynie podkreślić, iż w świetle przepisów art. 109
i 110 ustawy śozf do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia, które rozpoznaje dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Odwołania od decyzji w tych sprawach rozpatruje Prezes NFZ, którego decyzje podlegają z kolei zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Skarżący, który dochodził przed organami Funduszu wydania decyzji ustalającej, że w związku z zatrudnieniem od [...] maja 2001 r. na podstawie umowy
o pracę, nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej obok tego zatrudnienia, a wcześniej podjętej pozarolniczej działalności gospodarczej, wyczerpał powyższy tryb postępowania.
Okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy są poza sporem.
W istocie skarżący kwestionuje bowiem – jak zdaje się wynikać z jego stanowiska – przyjęty przez organy sposób interpretacji (wykładnię) mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa.
Jednak argumentacja skargi w tym względzie nie podważa zasadności zaskarżonego rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu nie narusza tych przepisów (obowiązującego prawa). Należy też zwrócić na wstępie uwagę na niespójność stanowiska zajmowanego przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym ze stanowiskiem prezentowanym w skardze na decyzję ostateczną, skierowanej do Sądu.
W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, które koresponduje z treścią wniosku inicjującego postępowanie administracyjne w sprawie, skarżący podał bowiem, że nie kwestionuje objęcia go obowiązkiem spornego ubezpieczenia za okres od [...] stycznia 1999 r. do [...] września 2004 r. z uwagi na jego przesądzenie w/w orzeczeniami sądów powszechnych. Dochodzi natomiast ustalenia, że obowiązek ten nie obejmuje okresu po 1 października 2004 r. (wejście w życie ustawy śozf). Z treści skargi wynika jednak, że stawiając zarzuty naruszenia art. 22 ust. 1 w/w ustawy z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz art. 24 ust. 1 w/w ustawy z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia neguje on obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego również za okres wcześniejszy, to jest od [...] maja 2001 r. (zatrudnienie na podstawie umowy o pracę) do [...] września 2004 r. Czyni też zarzut oparcia decyzji na art. 82 ust. 1 i ust. 5 pkt 9 ustawy śozf – według skarżącego niezgodnym z przepisami Konstytucji RP, czyli de facto podważa również – wbrew wcześniejszemu stanowisku – obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej po 1 października 2004 r., od kiedy to zaczął obowiązywać ten przepis. Wyrażenie wynika to z końcowej części skargi, gdzie skarżący podkreśla, że poddanie w wątpliwość obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne od [...] maja 2001 r. do [...] września 2004 r. nie oznacza, że rezygnuje z kwestionowania tego obowiązku za okres od 1 października 2004 r.
Zasygnalizowana niespójność stanowisk zajmowanych w sprawie przez skarżącego, w tym wewnętrzna niekonsekwencja argumentacji uzasadnienia skargi, analizowanego w związku z poczynionymi na jej wstępie zarzutami pod adresem zaskarżonej decyzji, niewątpliwie utrudnia zakreślenie ram sporu w tej sprawie. Zdaniem Sądu, wyznaczone one zostały jednak zakresem żądania skarżącego wynikającego z w/w pisma (wniosku) z [...] marca 2005 r. (uzupełnionego pismem
z [...] kwietnia 2005 r.) wszczynającego postępowanie administracyjne o ustalenie, że od [...] października 2004 r. nie jest on objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej (którą podjął od 1999 r.) Tak sprecyzowane żądanie skarżący powtórzył zresztą w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, co uzasadnia stwierdzenie, iż na tym etapie postępowania przyznawał istnienie spornego obowiązku ubezpieczeniowego we wcześniejszym okresie (sprzed [...] października 2004 r.).
W pierwszej zatem kolejności odnieść się należy do zarzutów skargi poczynionych na tle zastosowania przez organ przepisów ustawy śozf, obowiązujących od 1 października 2004 r., czyli w okresie, w którym skarżący kwestionuje podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej działalności, a przede wszystkim art. 82 ust. 1 tej ustawy. Nie ma przy tym istotnego znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia fakt, że organy Funduszu wypowiedziały się w nim o spornym ubezpieczeniu zdrowotnym za cały okres prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej, czyli "od
[...] stycznia 1999 r. do nadal (...)". Określenie początkowej daty okresu ubezpieczenia zdrowotnego nie zmienia bowiem tego, że rozstrzygnięcie to odnosi się - w świetle żądania wniosku i zarzutów odwołania – w szczególności do okresu po [...] października 2004 r. Nadto skarżący w ostatecznym rachunku kwestionuje podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od daty zawarcia umowy o pracę w spółce doradztwa podatkowego.
Wbrew zarzutom skargi Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości na tle zastosowania przez organ przepisów art. 82 ust. 1 i ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (śozf). W ust. 1 tego przepisu (ust. 5 określa rodzaje działalności podlegających przepisom ustawy; m.in. w pkt 9 wymienia pozarolniczą działalność gospodarczą prowadzoną na podstawie przepisów o działalności gospodarczej) jednoznacznie przewidziano, że
w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. W ust. 1 pkt 1 lit. a przepis ten wymienia w tym kontekście osoby, które są pracownikami w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Skoro zatem skarżący po uzyskaniu od [...] maja 2001 r. statusu pracownika prowadzi dalej wcześniej podjętą pozarolniczą działalność gospodarczą, uzyskując przychody z dwóch tytułów zatrudnienia, podlega obowiązkowi opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne odrębnie z każdego z tych tytułów.
Nie nasuwa też istotnych zastrzeżeń dokonana przez organy ocena tego obowiązku za okresy poprzedzające datę wejścia w życie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (śozf). W świetle przepisów wcześniejszych – kolejno następujących po sobie ustaw, należy uznać zasadność ustalenia o podleganiu przez skarżącego spornemu obowiązkowi niezależnie od obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia na postawie umowy o pracę. I tak zgodnie z przepisami art. 24 ust. 1 obowiązującej do końca września 2004 r. w/w ustawy z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym w Narodowym Funduszu Zdrowia (NFZ), jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego,
o którym mowa w art. 9 ust. 1 tej ustawy (przepis analogiczny do w/w art. 66 ust. 1 ustawy śozf) z więcej niż jednego tytułu składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie (...). Podobnie w art. 22 ust. 1 w/w ustawy z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (obowiązywała do 31 marca 2003 r.), jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, o którym mowa w art. 8 pkt 1 tej ustawy (przepis ten stanowił, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają 1) osoby objęte ubezpieczeniem społecznym..., które są c) osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność...) z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie (...).
Przy takim unormowaniu analizowanego problemu stanowisko organów Funduszu, według którego nabycie przez skarżącego w dniu [...] maja 2001 r. statusu pracownika, nie wyłączyło podlegania przez niego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej (objętej tym ubezpieczeniem z mocy w/w przepisów art. 66 ust. 1, art. 9 ust. 1 i art. 8 pkt 1 kolejno wymienionych wyżej ustaw) znajduje uzasadnienie w cytowanych wyżej przepisach. Oznacza to obowiązek odprowadzania składki na ubezpieczenie zdrowotne z każdego z tych tytułów odrębnie.
Należy tez odnotować, że przepisy wymienionych wyżej ustaw regulujące ubezpieczenie zdrowotne nie zawierają regulacji tego ubezpieczenia w przypadku zbiegu tytułów obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego – tak jak ma to miejsce w art. 9 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, który reguluje zbieg tytułów do obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego i rentowego. W przypadku skarżącego oznacza to podwójny obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego – z tytułu bycia pracownikiem i z tytułu prowadzenia (równolegle) pozarolniczej działalności gospodarczej.
Jak zresztą wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyżej już cytowanym postanowieniu
z [...] lipca 2004 r., brak przepisów dotyczących opłacania składek w razie podlegania ubezpieczeniu z różnych tytułów nie oznacza powstania istotnego zagadnienia prawnego. Brak takiej szczególnej regulacji oznacza natomiast, że obowiązek opłacania składek powstaje w stosunku do każdego rodzaju działalności objętej ubezpieczeniem.
W tak zarysowanych okolicznościach faktycznoprawnych tej sprawy organy Funduszu miały prawo do zastosowania w/w przepisów według przyjętej
w sprawie ich wykładni.
Skarżący natomiast nawiązuje w skardze do wywodów uzasadnienia w/w wyroku z [...] lipca 2003 r. Sądu Okręgowego w [...], które zostały zakwestionowane przez Sąd Apelacyjny w [...], który wyrokiem z [...] grudnia 2003 r. wyrok ten zmienił, a pośrednio także przez Sąd Najwyższy, który postanowieniem z [...] lipca 2003 r. odmówił przyjęcia do rozpoznania kasacji skarżącego od wyroku Sądu Apelacyjnego.
Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) oddalił skargę, uznając, że nie ma ona uzasadnionych podstaw, zaś zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu – w szczególności nie można mu postawić zarzutu naruszenia prawa zarówno procesowego jak i materialnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło