IV SA/Gl 918/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), NSA Szczepan Prax, Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Sadowska, po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie o przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. działający z upoważnienia udzielonego uchwałą Rady Miejskiej w D. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., na podstawie art. 27 ust. 4 i ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 64 poz. 4145 z późn. zm.) przyznał S. W. zasiłek stały wyrównawczy dla osoby samotnej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa. Zasiłek ten przyznany został za okres od [...] 2004 r. do [...] 2004 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż wnioskodawca spełnia wymagane ustawą o pomocy społecznej warunki do uzyskania żądanego we wniosku świadczenia. W związku z faktem, iż strona legitymowała się konieczną do rozpoznania wniosku strony dokumentacją, a to orzeczeniem wydanym przez Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności dopiero od dnia [...] 2004 r. organ orzekł o przyznaniu stronie zasiłku stałego wyrównawczego od dnia [...] 2004 r. uwzględniając treść art. 43 ust. 6 obowiązującej w chwili wydawania decyzji ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. S. W. odwołał się od opisanej wyżej decyzji kwestionując słuszność daty początkowej przyznanego mu świadczenia. Zdaniem odwołującego Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w decyzji z dnia [...] r. zaliczył go do osób niepełnosprawnych w stopniu [...] od dnia [...] 2000 r. a zatem Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w D. powinien orzec uwzględniając jako datę początkowo przyznanego świadczenia również dzień [...] 2000 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją Nr [...] z dnia [...] r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzyło postępowanie odwoławcze. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jeżeli z mocy prawa z dniem 1 maja 2004 r. wygasła decyzja organu I instancji o czym stanowi art. 149 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64 poz. 593 ), to prowadzenie postępowania przez organ odwoławczy w przedmiocie badania zasadności decyzji, która wygasła jest bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Nie godząc się ze stanowiskiem organu II instancji S. W. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę, domagając się przyznania zasiłku stałego wyrównawczego począwszy od dnia [...] 2000 r. i podnosząc, iż przyznanie mu świadczenia z datą [...] 2004 r. jest niezgodne z prawem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe twierdzenia o bezprzedmiotowości prowadzenia postępowania odwoławczego w przypadku wygaśnięcia decyzji organu I instancji. W zakresie natomiast zarzutów stawianych przez skarżącego podniesiono, iż zgodnie z obowiązującą w chwili wydawania decyzji organu I instancji ustawą o pomocy społecznej świadczenie zostało mu przyznane i wypłacane za okres miesiąca kalendarzowego począwszy od miesiąca, w którym złożony został wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sądy administracyjne wykonują wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję, o czym stanowi art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ) zwanej dalej P.p.s.a. określając, iż decyzje lub postanowienia wydane w toku postępowania administracyjnego ulegają uchyleniu w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z powyższym, rozpoznając skargę S. W., Wojewódzki Sąd Administracyjny w ramach przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa materialnego polegającym na błędnej wykładni treści art. 149 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a w konsekwencji z naruszeniem prawa procesowego, a oba wskazane uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Problematyką związaną z treścią art. 149 i 150 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej zajmował się w wyroku z dnia 8 marca 2005 r. sygn. akt P 15/04 OTK-A 2005/3/21 Trybunał Konstytucyjny, stwierdzając, iż art. 149 ust. 1 przywołanego aktu prawnego jest przepisem materialnoprawnym, a nie procesowym i przewiduje wygaśnięcie wszystkich decyzji ze skutkiem ex nunc tj. z datą wejścia w życie ustawy o pomocy społecznej. Wygaśnięcie decyzji nie powoduje natomiast "uznania za niebyłe" tego, co się wydarzyło od momentu wydania decyzji do dnia 1 maja 2004 r. W konsekwencji należy uznać, iż uregulowanie prawne zawarte w przepisie art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej nie powoduje bezprzedmiotowości orzekania w ramach dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego w zakresie nieostatecznych rozstrzygnięć organów administracyjnych kształtujących w oparciu o ustawę o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990- r. prawa i obowiązki stron w okresie do 1 maja 2004 r. W przeciwnym wypadku pozbawiałoby się przysługującego stronom postępowania, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, prawa do kontroli decyzji organów I instancji. Decyzje wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej nie utraciły bowiem swego bytu od chwili wydania lecz, jak stanowi prawidłowo zinterpretowany art. 149 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, od dnia 1 maja 2004 r. Postępowanie przed organem II instancji ograniczałoby się przeto również do zdarzeń mających miejsce w okresie zamkniętym datą 1 maja 2004 r. Zważywszy na treść zaskarżonej decyzji, kształtującej prawa skarżącego także i do dnia 30 kwietnia jest oczywiste, że decyzja ta wywoływała skutki prawne i nie może mieć miejsca rozważania o wygaśnięciu tych praw z mocy art. 149 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej za okres ukształtowany na podstawie obowiązujących w chwili wydawania decyzji przepisów prawa. Tym samym w sprawie nie wystąpiła bezprzedmiotowość orzekania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K., a organ z naruszeniem treści art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., wbrew uregulowaniu zawartemu w art. 15 k.p.a. pozbawiając skarżącego prawa do rozpoznania jego sprawy przez organ II instancji, umorzył postępowanie odwoławcze. Mając na względzie treść art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej traktujący, iż do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy tej ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokona oceny słuszności zarzutów skarżącego zawartych w jej odwołaniu w aspekcie treści art. 106 ust. 3 zd. pierwsze tego aktu prawa, który stanowi, iż świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Jednocześnie, wykonując obowiązek ciążący na organie administracji z mocy art. 107 § 3 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno w sposób wyczerpujący uzasadnić swoje stanowisko zawarte w wydanej decyzji. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organ I instancji nie przedstawił w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia kiedy wpłynął wniosek skarżącego. Powołanie się bowiem na datę decyzji Wojewódzkiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności świadczyłoby o obowiązku przyznania świadczenia począwszy od [...] 2004 r. Na uchybienie to, stanowiące wręcz naruszenie art. 8 i art. 9 kpa, a przede wszystkim art. 107 § 3 k.p.a. powinna zostać zwrócona uwaga organu odwoławczego. Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwienia spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem – zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Prawidłowe uzasadnienie decyzji nie ma tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracji ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 1995 r. sygn. SA/Lu 2479/94 publ. LEX nr 27106 ). Na treść uzasadnienia decyzji niewątpliwie wpływać też musi zasada przekonywania, uregulowana w art. 11 k.p.a. Powinna ona przenikać do całokształtu działań administracji w toku całego postępowania. Największe znaczenie dla realizacji wskazanej zasady ma przedstawienie procesu ustalania stanu faktycznego i zastosowania do niego przepisu prawa właśnie w uzasadnieniu decyzji. Wyjaśnienie stronie zasadności decyzji może sprzyjać powstaniu u niej przekonania, że decyzja, chociaż niekorzystna dla niej, jest zasadna, co ma ogromny wpływ na efektywność działań organów ( por. S. Rozmaryn, O zasadach ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego. PiP 1961 Nr 12, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 1984 r. sygn. akt SA/Po 1122/83 nie publ. W. Dawidowcz Postępowanie Administracyjne Zarys Wykładu Warszawa 1983 r.). Uwzględnienie powyższych wskazań pozwoli na podjęcie trafnej, znajdującej oparcie w obowiązujących przepisach decyzji administracyjnej. Mając na względnie wszystkie przytoczone okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i lit. c.