II SA/Go 775/05
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2006-02-15
Skład orzekający: Grażyna Staniszewska, Joanna Brzezińska, Michał Ruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca wygaśnięcie decyzji o przyznaniu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, wydana na skutek zmiany przepisów rozporządzenia, jest prawidłowa, jeśli postępowanie zostało przeprowadzone z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, a także stwierdził nieważność innej decyzji organu pierwszej instancji i uchylił postanowienie tego organu. Rozstrzygnięcie oparto na stwierdzeniu, że postępowania administracyjne prowadzące do wydania zaskarżonych decyzji były dotknięte wadami proceduralnymi, w szczególności naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 Kpa) oraz brakiem należytego uzasadnienia decyzji i postanowień, co uniemożliwiło stronie obronę jej praw.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Komendanta Powiatowego Policji o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji przyznającej H.T. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, co zostało utrzymane w mocy przez Komendanta Wojewódzkiego Policji. Organ uzasadniał wygaśnięcie zmianą przepisów rozporządzenia, która wyłączyła emerytów policyjnych z kręgu osób uprawnionych do tego świadczenia. H.T. zaskarżył decyzję, podnosząc naruszenie praw nabytych i sprzeczność z Konstytucją. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, stwierdził nieważność innej decyzji organu pierwszej instancji oraz uchylił postanowienie tego organu, uznając postępowania za wadliwe proceduralnie.Rozstrzygnięcie
I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...]r. nr [...], II. stwierdza nieważność decyzji Komendanta Powiatowego Policji nr [...] z dnia [...]r., III. uchyla postanowienie Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...]r., IV. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji na rzecz skarżącego kwotę 297 (dwieście dziewięćdziesiąt siedem złotych) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.),, Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant Aleksandra Stankowska, po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi H.T. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...]r. nr [...], II. stwierdza nieważność decyzji Komendanta Powiatowego Policji nr [...] z dnia [...]r., III. uchyla postanowienie Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...]r., IV. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji na rzecz skarżącego kwotę 297 (dwieście dziewięćdziesiąt siedem złotych) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] Komendant Powiatowy Policji
, na podstawie przepisu art. 162 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), art. 92 ust. 1 i art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58) w związku
z § 1 ust. 1 pkt 1-6 i § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz.U. Nr 100, poz. 918), stwierdził wygaśnięcie
z dniem [...] maja 2005 r. decyzji nr [...] Komendanta Powiatowego Policji
z dnia [...] listopada 2004 r. o przyznaniu H.T. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w wysokości przewidzianej dla policjanta samotnego, posiadającego rodzinę.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że H.T. jest emerytem policyjnym zamieszkującym w lokalu do którego nie posiada tytułu prawnego, w związku z czym od [...] grudnia 2004 r., na podstawie ww. decyzji nr [...] otrzymywał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. Równoważnik ten przysługiwał, gdyż na mocy § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r., jego przepisy miały zastosowanie do emerytów i rencistów policyjnych, o których mowa w ustawie z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, ABW, AW, SG, BOR, PSP, SW oraz ich rodzin. Dalej organ podniósł, iż z dniem [...] maja 2005 r. ww. przepis został uchylony na mocy rozporządzenia z dnia 6 kwietnia 2005 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad przyznawania, odmowy, przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz.U. Nr 70, poz. 633). Na tej podstawie, zdaniem organu, należało stwierdzić wygaśnięcie
z dniem [...] maja 2005 r. decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. - jako bezprzedmiotowej.
H.T. odwołał się od powyższej decyzji, wskazując że nabył prawo do równoważnika w służbie, jak też po jej zakończeniu, natomiast prawo nie może działać wstecz. Odwołujący wniósł o przywrócenie wypłacania równoważnika, albo uzasadnienie decyzji odmownej w sposób dla strony zrozumiały.
Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji, powołując się na przepisy art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 z późn.zm.), oraz rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 kwietnia 2005 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz.U. Nr 70, poz. 633), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji uznał odwołanie za bezzasadne, gdyż
z dniem 12 maja 2005 r. emeryci i renciści policyjni, o których mowa w ustawie z dnia
18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym stali się osobami nieuprawnionymi do otrzymywania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Podniesiono, że przyznawania przedmiotowego równoważnika na rzecz emerytów i rencistów nie przewidywała ustawa
o Policji, ani też ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji. W podobnej sprawie Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 26 maja 2000 r. sygn. akt III RN 168/99 (OSNA PiUS 2001/7, poz. 213) uznał odpowiednik rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r.
w sprawie równoważnika za brak lokalu, przyznającego ten równoważnik bez upoważnienia ustawowego za sprzeczny z ustawą, co w odniesieniu do równoważnika Policji należy przyjąć, jako sprzeczny z ustawą o Policji. Organ odwoławczy uznał, iż zgodnie z art.162 § 1 pkt 1 Kpa, organ pierwszej instancji prawidłowo stwierdził wygaśnięcie decyzji nr [...], gdyż w związku z ustaniem bytu prawnego elementu stosunku materialnoprawnego, stała się ona bezprzedmiotowa. Komendant Wojewódzki Policji wskazał także, że na skutek uchylenia
podstawy prawnej do istnienia uprawnień dla emerytów do równoważnika pieniężnego za brak lokalu dalsze korzystanie z tego prawa przez osoby, którym uprzednio je przyznano prowadziłoby do nierównej sytuacji prawnej byłych policjantów, w zależności od momentu przejścia na emeryturę (przed 12 maja 2005 r. i po tej dacie).
Ponadto odnosząc się do zarzutu zastosowania prawa z mocą wsteczną wskazał, iż uprawnienia do przedmiotowego świadczenia nie zostały cofnięte "ex nunc" (z mocą wsteczną), tylko z chwilą wejścia w życie rozporządzenia dnia 6 kwietnia 2005 r. i do tego dnia stronie wypłacano równoważnik. Ponadto nie nakazano zainteresowanemu zwrotu pobieranego równoważnika za okres od 2001 r.
H.T. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, podnosząc iż nie posiada własnego lokalu, mieszka u ojca,
a prawo do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego nabył zarówno w służbie, jak i po jej zakończeniu. Skarżący zarzucił także sprzeczność zaskarżonej decyzji z Konstytucją poprzez naruszenie jego praw nabytych.
Odpowiadając na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn, niż wskazane przez skarżącego.
Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz może brać pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, jakie miały miejsce w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę nie może orzekać w zakresie szerszym, niż rozstrzygnięcie sprawy przez organy administracji publicznej, nie może także zastąpić tych organów w rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, a ma jedynie dokonać kontroli zgodności z prawem merytorycznych orzeczeń tych organów
i prowadzonego przez nie postępowania administracyjnego.
Wobec powyższego, podstawowy przedmiot kontroli sprawowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie stanowiła ostateczna decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia decyzji tego organu nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. o przyznaniu H.T. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w wysokości przewidzianej dla policjanta samotnego, posiadającego rodzinę.
Jednakże na mocy przepisu art. 135 ww. ustawy, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Dokonując analizy akt administracyjnych sprawy Sąd zważył, że po rozpoznaniu wniosku H.T. decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] Komendant Powiatowy Policji, na podstawie art. 155 Kpa:
1. uchylił, za zgodą strony, decyzję Komendanta Rejonowego Policji z dnia [...] czerwca 1998 r. nr [...] w sprawie przyznania stronie równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego,
2. przyznał H.T. począwszy od [...] grudnia 2004 r. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego,
3. postanowił wypłacić kwotę 5.311,00 zł tytułem wyrównania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za okres od [...] lipca 2001 r. do [...] listopada 2004 r.
Następnie na skutek pism skarżącego dotyczących wysokości wypłaconego równoważnika organ wyższego stopnia zwrócił Komendantowi Powiatowemu Policji uwagę na popełnione w decyzji błędy oraz konieczność sporządzenia prawidłowej decyzji.
W konsekwencji, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2005r. Komendant Powiatowy Policji
, na podstawie art. 113 Kpa, sprostował błąd rachunkowy co do kwoty należnego równoważnika pieniężnego przyznanego powyższą decyzją. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w związku z pismem skarżącego o wypłacenie kwestii wypłaconej należności
z tytułu równoważnika, należało sprostować należną H.T. kwotę z tytułu równoważnika za brak lokalu z 5.311,00 zł na kwotę 5.984,00 zł.
Jednocześnie decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] Komendant Powiatowy Policji, na podstawie § 5 i § 7 oraz § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (Dz.U. Nr 100, poz. 919) cofnął H.T. uprawnienia nadane decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. do pobierania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego z dniem [...] lipca 2004 r. oraz zobowiązał go do zwrotu niesłusznie pobranego równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za okres trzech lat tj. od 2001 r. do 2003 r.
w kwocie 673,00 zł.
W tak ustalonym stanie faktycznym należało stwierdzić nieważność powyższej decyzji
z dnia [...] stycznia 2005 r., mającej istotny wpływ na przebieg postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji. Powyższa decyzja została bowiem wydana z rażącym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego rozstrzygając sprawę już poprzednio rozstrzygniętą prawomocnym orzeczeniem, gdyż w jej pkt 1 cofnięto byłemu policjantowi uprawnienia nadane decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r., pomimo, iż decyzja ta została w całości uchylona ostateczną decyzją Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] listopada 2004 r. (pkt 1). Decyzja z [...] listopada 2004 r. z chwilą uprawomocnienia się wywołała określone skutki prawne w postaci utraty przez skarżącego uprawnienia do równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Skoro decyzja z dnia [...] czerwca 1998 r. została wcześniej w całości wyeliminowania z obrotu prawnego, brak było podstawy prawnej do ponownego cofnięcia uprawnień, które wygasły.
Ponadto należy podkreślić, iż mimo zawarcia w pkt 2 decyzji rozstrzygnięcia
w przedmiocie nałożenia obowiązku zwrotu niesłusznie pobranego równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu, w uzasadnieniu decyzji nie odniesiono się
w jakikolwiek sposób do okoliczności umożliwiających organowi zastosowanie sankcji określonej w przepisie § 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Możliwość żądania zwrotu niesłusznie pobranego równoważnika przewidział ustawodawca jedynie w przypadku stwierdzenia nienależnego pobrania równoważnika na skutek niedoinformowania
o wystąpieniu zmian lub podania nieprawdziwych danych w oświadczeniu lub uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o przyznaniu równoważnika. Jednocześnie, ani analiza akt administracyjnych sprawy, ani treść decyzji nie daje podstaw do jakiejkolwiek weryfikacji ustalonej przez organ kwoty oraz zakresu czasowego nałożonego na stronę zobowiązania. Uniemożliwiło to stronie zapoznanie się z przesłankami działania organu, jak i zweryfikowanie jego prawidłowości. W ten sposób przedmiotowa decyzja
w rażący sposób narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego, wyrażone
w przepisach art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 oraz art. 107 § 3 Kpa, gdyż w dowolny sposób organ administracji publicznej nałożył na stronę obowiązek finansowy bez jego uszczegółowienia, wskazania stronie podstawy władczego działania (rozbieżność pomiędzy rozstrzygnięciem i uzasadnieniem decyzji), a także bez zapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed zakończeniem postępowania.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,
w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, Sąd stwierdził nieważność decyzji Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...].
Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu, wskazane wyżej postanowienie Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] stycznia 2005 r. o sprostowaniu błędu rachunkowego w decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], zostało wydane z uchybieniem przepisu art.113 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem tak istotnego błędu decyzji polegającego na wadliwym wyliczeniu kwoty należnej skarżącemu kwoty równoważnika nie można było prostować w drodze postanowienia jako błąd rachunkowy decyzji. Po pierwsze decyzja nie zawierała żadnego uzasadnienia wskazującego sposób wyliczenia należnej kwoty, aby można było mówić o "błędzie rachunkowym", należałoby wskazać, że zaistniała jedynie prosta omyłka rachunkowa w wyliczeniu zawartym w decyzji. Analiza dokumentów w sprawie wskazuje jednakże, że organ popełnił przy sporządzaniu decyzji błędy (wskazane przez organ wyższej instancji) co do ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej – ustalenia wysokości kwoty należnego wyrównania w związku z przyznaniem w miejsce równoważnika za remont, równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Tego typu istotna wadliwość, w ocenie Sądu, winna zostać naprawiona w drodze decyzji merytorycznej, zawierającej także szczegółowe przedstawienie sposobu wyliczenia spornej kwoty. Zarówno bowiem literaturze, jak i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdza się, że błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa nie mogą podlegać sprostowaniu w tym trybie.
Stwierdzając zatem naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 113 Kpa), które miało istotny wpływa na wynik sprawy, po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił wadliwe postanowienie z dnia [...] stycznia 2005 r. .
W tym stanie rzeczy należało przystąpić do właściwej oceny legalności zaskarżonej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...]. Decyzją tą stwierdzono wygaśnięcie "decyzji nr [...] Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] listopada 2004 r. o przyznaniu H.T. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w wysokości przewidzianej dla policjanta samotnego, posiadającego rodzinę." Uzasadniając rozstrzygnięcie organy wskazały, iż jego podstawę stanowiło uchylenie § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz.U. Nr 100 poz. 918, zm. Dz.U. z 2005 r. Nr 70, poz. 633), przewidującego stosowanie ww. rozporządzenia do emerytów i rencistów policyjnych.
Sąd zważył, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy postępowania administracyjnego w stopniu, który miał wpływ na treść wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Abstrahując bowiem od oceny merytorycznego rozstrzygnięcia organów w pierwszej kolejności Sąd zobowiązany jest badać, czy wadliwością nie zostało dotknięte postępowanie zmierzające do wydania władczego orzeczenia organu administracji publicznej.
W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, stwierdzając wygaśnięcie decyzji z dnia
[...] listopada 2004 r. nr [...] r. bez określenia zakresu tego orzeczenia, organy nie rozważyły okoliczności, iż decyzja nr [...] dotyczyła nie tylko przyznania skarżącemu od dnia
[...] grudnia 2004 r. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (pkt 2), lecz również uchylenia decyzji Komendanta Rejonowego Policji z dnia [...] czerwca 1998 r. nr [...] w sprawie przyznania równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (pkt 1) oraz wypłaty wyrównania przyznanego równoważnika (pkt 3). Należy podkreślić, iż analiza sentencji oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ani też poprzedzającej ją decyzji Komendanta Powiatowego Policji, nie daje podstaw do uznania, aby wolą organu było stwierdzenia wygaśnięcia decyzji nr [...] w całości, mimo iż sformułowanie rozstrzygnięcia prowadzi do takiego skutku. Ponadto przepisy wskazane jako podstawa prawną rozstrzygnięci organów, z pewnością nie upoważniają do eliminowania w tym trybie ostatecznej decyzji administracyjnej w zakresie określonym w pkt 1 i 3 decyzji, której wygaśnięcie stwierdzono. Z tego powodu wskazane wyżej decyzje, jako niejasne i wywołujące wątpliwości co do zakresu rozstrzygnięcia, należało wyeliminować z obrotu prawnego.
Niezależnie od powyższego należy podkreślić, iż postępowanie administracyjne zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji ostatecznej dotknięte jest także inną wadą, powodująca konieczność uchylenia zarówno decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji
, jak i decyzji utrzymanej tą decyzja w mocy. Postępowanie to bowiem zostało przeprowadzone z naruszeniem zasady ogólnej postępowania administracyjnego czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym oraz jej wysłuchania, wyrażonej w art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Orzekając na podstawie akt sprawy Sąd zważył, iż w przedmiotowym postępowaniu zmierzającym do stwierdzenia wygaśnięcia uprawnienia skarżącego – emeryta policyjnego do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, nie umożliwiono mu skorzystania
z podstawowych kodeksowych praw strony każdego postępowania administracyjnego.
Postępowanie administracyjne opiera się na zasadzie skargowości i oficjalności działania, jednakże w postępowaniach wszczynanych ex oficio nie może ograniczać praw strony jedynie do doręczenia jej decyzji w sprawie i możliwości odwołania. Niniejsze postępowanie, na skutek nowelizacji przepisu powszechnie obowiązującego, zostało przez organ wszczęte
z urzędu, o czym jednak strony nie zawiadomiono, naruszając w ten sposób przepis art. 61 § 4 Kpa.
Zgodnie z przepisem art. 10 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organy administracji publicznej mogą odstąpić od określonej wyżej zasady tylko
w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Przedmiotowa sprawa nie należy do kategorii spraw wyłączonych spod stosowania zasady, określonej w art. 10 § 1 Kpa, a nawet gdyby tak było, zgodnie z przepisem art. 10 § 3 Kpa, organ obowiązany byłby utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od niej. Jednakże w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu wskazującego, iżby organy administracji publicznej zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, umożliwiły stronie skarżącej zapoznanie się z aktami sprawy oraz wypowiedzenie się
w zakresie przedmiotu postępowania lub zgromadzonych materiałów, przed wydaniem decyzji.
Takie działanie organów administracji publicznej, zwłaszcza w sprawie dotyczącej pozbawienia obywatela przyznanych mu wcześniej uprawnień, zdaniem Sądu sprzeczne jest także z zasadami demokratycznego państwa prawnego i pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
Prowadząc ponownie postępowanie w sprawie organ administracji publicznej powinien zapewnić stronie korzystanie z wszelkich praw zagwarantowanych przepisami procedury administracyjnej oraz dokładnie ustalić zarówno stan faktyczny, jak i prawny uwzględniając treść poprzednich decyzji administracyjnych rozstrzygających w przedmiocie przysługujących skarżącemu ekwiwalentów za remont lokalu mieszkalnego, a następnie za brak takiego lokalu. Szczególną uwagę należy zwrócić na prawidłowe rozliczenie wzajemnych zobowiązań związanych z przekształceniem tego uprawnienia, m.in.
w kontekście stwierdzonych błędów w wyliczeniach, każdorazowa decyzja w tym zakresie wymaga szczegółowego uzasadnienia faktycznego i prawnego umożliwiającego stronie, oraz organowi weryfikację sposobu dokonywanych obliczeń. Należy także rozważyć prawidłowości decyzji nr [...] w kontekście stosunku wskazanej podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej sentencji.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Gorzowie Wielkopolskim na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 w związku z art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, zm. Dz.U. z 2004 r. Nr 162, poz. 1692), orzekł jak w sentencji. Jednocześnie na mocy art. 200, w zw. z art. 205 ww. ustawy o kosztach postępowania orzeczono zgodnie z wnioskiem skarżącego.
Joanna Brzezińska Grażyna Staniszewska Michał Ruszyński
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło