II SA/Go 724/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska,, Asesor WSA Michał Ruszyński (spr.), Protokolant Aleksandra Stankowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2006 r. sprawy ze skargi J.C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozbawienie uprawnień dla wdowy po kombatancie uchyla zaskarżoną decyzję - 2 - Sygn. akt II SA/Go 724/05 U Z A S A D N I E N I E Decyzją administracyjną z dnia [...] kwietnia 2005r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po rozpoznaniu wniosku J.C. odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] września 2004r. Nr [...] oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] listopada 2000r. Nr [...] o pozbawieniu uprawnień wdowy po kombatancie. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ podał art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 i art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm. ). W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że uprawnienia wdowy po kombatancie J.C. uzyskała z mocy decyzji Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z dnia [...].09.1976r. z tytułu " udziału w walkach z bandami " w ramach służby w MO zmarłego męża Z.C.. W wyniku wszczętego postępowania weryfikacyjnego decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...].11.2000r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...].09.2004r. pozbawiono J.C. uprawnień wdowy po kombatancie. Postanowieniem z dnia [...].04.2005r. Nr [...] organ wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, bowiem strona złożyła nieznany dotąd organowi nowy dowód w sprawie w postaci zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień. Organ uznał, że wniosek J.C. nie jest zasadny i nie zasługuje na uwzględnienie. Nie wyszły bowiem na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi. Organ wskazał, że z pisma Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...].08.2004r. wynika, że Z.C. po kapitulacji Niemiec pracował we Francji w oddziałach wartowniczych przy obozach jeńców niemieckich. W związku z powyższym sam fakt pełnienia służby wojskowej w Wojsku Polskim po zakończeniu II wojny światowej potwierdzony zaświadczeniem WKU z dnia [...].03.1998r. nie stanowi tytułu do uprawnień kombatanckich w rozumieniu ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach. Zatem do strony nie ma zastosowania art. 1 ust. 2 pkt 1 w myśl którego za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby wojskowej - 3 - w Wojsku Polskim lub w polskich formacjach wojskowych przy armiach sojuszniczych podczas działań wojennych prowadzonych na wszystkich frontach przez Państwo Polskie. Organ wskazał, że fakt, że mąż strony brał udział w " utrwalaniu władzy ludowej " i wyłącznie z tego tytułu uzyskał uprawnienia zgodnie z treścią przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, stanowi samoistną podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Organ podał ponadto, że w sprawie brak jest również dowodów świadczących o tym, że mąż strony spełniał warunki art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 ustawy dające możliwość zachowania dotychczasowych uprawnień kombatanckich. Takimi okolicznościami są : uczestnictwo w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 – 1939, uzyskanie uprawnień z mocy obecnie obowiązującej ustawy oraz pełnienie służby z poboru w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się J.C.. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazała, że mąż jej służył w Wojsku Polskim na dowód czego wysłała zdjęcie męża w polskim mundurze. Wskazała ponadto, że mąż nie walczył z bandami, tylko pracował w Milicji a z bandami walczyli " Ubowcy ". Nie walczył także o utrwalanie władzy ludowej. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] czerwca 2005r. Nr [...] uchylił decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2005r. Nr [...] i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji wznowione postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2005r. Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał, że podstawą wszczęcia postępowania było pismo J.C. z dnia [...] października 2004r., do którego strona dołączyła zaświadczenie WKU z 1998r. uznane za nowy dowód w sprawie. W ocenie organu analiza treści tego pisma poddaje również w wątpliwość, czy strona zawarła w nim żądanie wznowienia postępowania. Strona powoływała się wprawdzie na służbę męża we Francji, ale okoliczności te znane były już na wcześniejszym etapie postępowania. Strona w wymienionym piśmie zawarła odwołanie od decyzji ostatecznej i z tego względu organ obowiązany był rozważyć, czy odwołanie takie jest dopuszczalne ( z uwagi na wyrażoną w art. 15 kpa zasadę dwuinstancyjności ), a jeżeli tak – czy wobec braku wyraźnie przywołanych ustawowych podstaw wznowienia lub stwierdzenia nieważności decyzji, stosownie do dyrektyw - 4 - wynikających z art. 235 § 1 kpa pismo to nie powinno być rozpatrzone w trybie art. 154 § 1 kpa. Niezależnie od powyższego – gdyby nawet hipotetycznie przyjęć, że wnioskodawczyni wyraźnie wnosiła o wznowienie postępowania – to dołączone do wniosku dokumenty nie dawały podstaw do wznowienia. Zaświadczenie z WKU nie zostało wprawdzie wcześniej złożone do akt sprawy, ale należy wskazać, że strona dysponowała nim już w marcu 1998r. a zatem miesięczny termin do żądania wznowienia postępowania przewidziany w art. 148 § 1 kpa niewątpliwie upłynął znacznie przed dniem 10 października 2004r., kiedy to J.C. nadesłała przedmiotowy dokument do akt sprawy. Reasumując organ uznał, że wznowienie postępowania, przeprowadzenie postępowania co do podstaw wznowienia oraz w konsekwencji wydanie decyzji z dnia [...] kwietnia 2005r. nastąpiło mimo oczywistego braku podstaw do wznowienia. Dokument ( nowy dowód ) stanowiący podstawę wznowienia został złożony po terminie przewidzianym w art. 148 § 1 kpa i z tej przyczyny wznowienia postępowania nie było dopuszczalne. Nie sposób również uznać, że strona powoływała się na nowe okoliczności istniejące w chwili wydania decyzji, a nie znane organowi, ponieważ na służbę wojskową męża we Francji J.C. wskazywała już we wcześniej składanych pismach. Decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2005r. J.C. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi podała, że nie słusznie została pozbawiona uprawnień wdowy po kombatancie, który był członkiem Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Skarżąca wskazała ponadto, że mąż jej nie walczył o utrwalanie władzy ludowej, ani nie walczył z bandami. Służył w Wojsku Polskim przy Armii Amerykańskiej we Francji. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, lecz z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. - 5 - Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oparł w przedmiotowej sprawie swe rozstrzygnięcie na treści art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego, który przewiduje typową decyzję kasacyjną, zgodnie z którą uchylana jest zaskarżona decyzja i umarzane postępowanie pierwszej instancji. Organ uznał bowiem, że wznowienie postępowania, przeprowadzenie postępowania co do podstaw wznowienia oraz w konsekwencji wydanie decyzji z dnia [...] kwietnia 2005r. nastąpiło mimo oczywistego braku podstaw do wznowienia. Nowy dowód stanowiący podstawę wznowienia ( zaświadczenie z Wojskowej Komendy Uzupełnień z dnia 2 marca 1998r. ) został w ocenie organu złożony po terminie przewidzianym w art. 148 § 1 kpa i z tej przyczyny wznowienie postępowania nie było dopuszczalne. Organ wskazał ponadto, że nie sposób również uznać, że skarżąca powołała się na nowe okoliczności istniejące w chwili wydania decyzji, a nie znane organowi, ponieważ na służbę wojskową męża we Francji skarżąca wskazywała już we wcześniej składanych pismach. Powyższe stwierdzenie organu oznacza, że pomimo wcześniej wyrażanych w uzasadnieniu decyzji wątpliwości co do tego, że pismo skarżącej z dnia [...] października 2004r. nie zawierało żądania wznowienia postępowania, to ostatecznie organ uznał, że skarżąca w piśmie tym wnosiła o wznowienie postępowania. W odstąpieniu od rozstrzygania istoty sprawy organ, który ponownie rozstrzyga sprawę ( na skutek złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ), nie ma swobody. Ograniczenie to wypływa z kryterium umorzenia postępowania pierwszej instancji, a zatem tylko do przypadków, gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe ( art. 105 § 1 kpa ). Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi wówczas, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, co powoduje, że nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. W przypadku, gdy nie wystąpi przesłanka bezprzedmiotowości, organ obowiązany jest sprawę rozpoznać merytorycznie. Organ ponownie rozpatrując sprawę nie może bowiem wydać decyzji kasacyjnej z przekazaniem do ponownego rozpatrzenia. W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte na żądanie skarżącej – osoby mającej przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa, która nie zrezygnowała z dochodzenia swoich praw. W kontekście przedstawionych uwag zaskarżona decyzja musi być oceniana jako wadliwa i naruszająca art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 kpa. Jeżeli strona domaga się od organu merytorycznego rozstrzygnięcia niezależnie od tego, czy rozstrzygniecie to winno być - 6 - skutkiem rozpoznania sprawy w trybie zwykłym lub nadzwyczajnym ( wznowienie postępowania ) to brak jest podstaw do umorzenia postępowania. Jeżeli organ uznał, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony po terminie przewidzianym w art. 148 kpa ( a tak stwierdza to na str. 3 uzasadnienia zaskarżonej decyzji ), to winien wydać decyzję na podstawie art. 149 § 3 kpa o odmowie wznowienia postępowania a nie umarzać postępowanie jako bezprzedmiotowe. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). J. Brzezińska G. Staniszewska M. Ruszyński