III SA/Łd 417/05

Dnia 16 lutego 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella, po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi J. A. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. nr [...] z dnia [...]. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. decyzją Nr [...] z dnia [...] nie stwierdził u Pana J. A. choroby zawodowej - astmy oskrzelowej wymienionej w poz.6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach /Dz.U Nr 132, poz.1115/. W uzasadnieniu decyzji organ administracyjny wyjaśnił, iż w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] nr [...] wystawionym przez Klinikę Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł. stwierdzono, że analiza narażenia zawodowego, przebieg choroby, przeprowadzone badania i otrzymane wyniki nie dają podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii astmy oskrzelowej. Pan J. A. odwołał się od tej decyzji do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł.. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art.12 ust.2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej /tekst jedn. Dz.U z 1998 r., nr 90, poz.575 ze zm./ oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach /Dz.U nr 132, poz.1115/ i art.138 § 1 pkt 1 kpa - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje orzeczenie, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. stwierdził, że zgodnie z § 2 ust.1 powołanego w sentencji decyzji rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanej dalej "narażeniem zawodowym". Do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego inspektora sanitarnego konieczne jest orzeczenie lekarskie o stwierdzeniu choroby zawodowej wydane przez upoważnioną zgodnie z § 5 powołanego wyżej rozporządzenia jednostkę organizacyjną służby zdrowia. Pan J. A. w latach 1992-1999 /z przerwą w celu odbycia służby wojskowej 1963-1965/ był zatrudniony w ZPB "A" w Z. stanowiskach aparatowego, brygadzisty, mistrza i dyspozytora. Wykonując w latach 1963-1993 prace aparatowego, brygadzisty i mistrza był narażony na czynniki szkodliwe: siarkowodór, odczynniki chemiczne w laboratorium, chlor, brom, chlorek benzolu, dwunitorchlorobenzen, chlorobenzen, nitrobenzen, tlenki siarki i azotu, chlorowodór, bromowodór, benzen, pirydynę, kwas chlorosulfonowy, amoniak, meta i parafenylenodwuamina, antrachinon, rtęć, paranitrochlorobenzen, paraanizydynę, anilinę, formalinę, bezwodnik kwasu octowego, sodę amoniakalną, pyły żelaza i barwników oraz środki pomocnicze przemysłu włókienniczego. Pan A., przebywający obecnie na emeryturze, został skierowany na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej przez lekarza z PZOZ w Z. w listopadzie 2003 r. /data wpływu skierowania do PPIS w Z.- 13.11.2003 r./. Zgłoszenie choroby zawodowej zostało wystawione po 10 latach od ustania narażenia zawodowego i 4 lata po ustaniu zatrudnienia. Rodzi to domniemanie, że lekarze badający Pana A. w 1992 r. w Instytucie Medycyny Pracy i leczący w 1998 r. w Poradni Chorób Płuc nie dopatrzyli się do dnia skierowania etiologii zawodowej rozpoznanej astmy oskrzelowej. W przeciwnym wypadku dokonaliby zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, do czego zobowiązywały ich przepisy dotyczące chorób zawodowych. J. A. dwukrotnie został poddany badaniom specjalistycznym w uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach organizacyjnych służby zdrowia, tj. w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. oraz po odwołaniu od tego orzeczenia w Klinice Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł.. W wyniku przeprowadzonych badań dwukrotnie orzeczono o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej. Orzeczenie WOMP Nr [...] z dnia [...] w informacjach o badaniach dodatkowych podaje: "Pirometria - wentylacja płuc prawidłowa, testy skórne punktowe - dodatnie dla alergenów kurzu domowego, sierści." W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono: "Od początku lat 80-tych skarży się na nawracające infekcje dróg oddechowych, a w 1992 r. rozpoznano w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. astmę oskrzelową pochodzenia pozazawodowego. Leczony od 1996 r. systematycznie w Poradni Chorób Płuc. Od 2-3 lat nasilają się dolegliwości pod postacią duszności wysiłkowej, kaszlu z odksztuszaniem, częstych infekcji dróg oddechowych. Diagnostyka alergologiczna przeprowadzona w tut. Poradni wskazuje na tło pozazawodowe stwierdzonych zmian. W szczególności zaś brak narażenia na substancje o działaniu alergizującym w miejscu pracy, ustanie zatrudnienia w 1999 r., ujemny wynik testów punktowych z pospolitymi aeroalergenami oraz prawidłowy wynik pirometrii i prawidłowy poziom IgE potwierdzają to stanowisko". Natomiast orzeczenie Kliniki Chorób Zawodowych IMP w Ł. nr [...] z dnia [...] zawiera m. in. informację: ‘W 1992 r. pacjent był po raz pierwszy hospitalizowany w Klinice Chorób Zawodowych IMP w Ł., gdzie rozpoznano niezawodową astmę oskrzelową. Został wówczas przeniesiony na stanowisko dyspozytora zakładu, bez istotnego narażenia zawodowego. Mimo zakończenia pracy zawodowej pacjent zgłasza nasilenie dolegliwości /duszność, upośledzona tolerancja wysiłku, kaszel z odksztuszaniem/ od 2-3 lat, ze szczególnym pogorszeniem stanu zdrowia w czasie ostatnich kilku miesięcy. Wykonane aktualnie w IMP testy skórne metodą punktową z pospolitymi aeroalergenami wypadły dodatnio z różnymi gatunkami roztoczy, pyłkami traw, pyłkami drzew i pleśniami. Badania spirometryczne nie wykazały zaburzeń wentylacji płuc, natomiast wziewna próba prowokacyjna z histaminą ujawniła bardzo żywą nadreaktywność oskrzeli. Analiza narażenia zawodowego, przebiegu choroby i wyników wykonanych w Klinice IMP badań nie daje podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii astmy oskrzelowej". Samo narażenie na czynnik mogący spowodować chorobę zawodową nie jest jednoznaczne z powstaniem choroby zawodowej lecz tylko jednym z elementów mogących wpłynąć na zaistnienie zawodowego schorzenia. Inspektor Sanitarny nie może stwierdzić choroby zawodowej, jeżeli uprawnione jednostki orzecznicze nie rozpoznały choroby zawodowej i wskazują na pozazawodowe przyczyny schorzenia /astmy oskrzelowej/ oraz w sposób jednoznaczny wykluczają jego zawodową etiologię. Pan J. A. w dniu 16 czerwca 2005 r. zaskarżył decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Łodzi, wnosząc o ponowne rozpatrzenie decyzji. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż organ naruszył przepis § 2 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. nie uwzględniając jego narażenia zawodowego. Badające skarżącego jednostki orzecznicze nie chciały uwzględnić okoliczności zachorowania na astmę oskrzelową w okresie 30 lat pracy w Zakładach Przemysłu Barwników "A". Skarżący wyjaśnił, iż pracował w warunkach szkodliwych w bezpośrednim kontakcie z chemikaliami żrącymi i trującymi w postaci stałej, ciekłej i gazowej. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że postępowanie w sprawie ustalenia choroby zawodowej zostało przeprowadzone prawidłowo z uwzględnieniem okoliczności i faktów ustalonych w toku postępowania i nie znaleziono podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U Nr 153, poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do treści art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153, poz.1270 ze zm./ sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd stwierdził naruszenie przez organy administracyjne przepisów prawa procesowego - art.7, 77 § 1 i 80 kpa. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl przepisu § 2 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach /Dz.U nr 132, poz.115/ choroba zawodowa może zostać stwierdzona w przypadku łącznego wystąpienia 3 przesłanek: choroba jest ujęta w wykazie chorób zawodowych, , w środowisku pracy występują czynniki szkodliwe dla zdrowia, można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. nie podważył okoliczności rozpoznania u J. A. astmy oskrzelowej czyli choroby wymienionej w wykazie dołączonym do powołanego wyżej rozporządzenia, a ponadto występowania czynników szkodliwych dla zdrowia w zakładzie, w którym skarżący pracował. Powołując się na orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. i Instytutu Medycyny Pracy im. prof. B w Ł. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wydał decyzję niekorzystną dla strony. Zgodzić należy się z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że inspektor sanitarny nie może stwierdzić choroby zawodowej, jeżeli uprawnione jednostki orzecznicze nie rozpoznały choroby zawodowej i wskazują na pozazawodowe przyczyny stwierdzonego schorzenia. Jednakże organ administracji nie może bezkrytycznie przyjmować oceny wyrażonej w orzeczeniu lekarskim, jeśli badania poprzedzające wydanie orzeczenia przeprowadzono mało wnikliwie bądź w uzasadnieniu orzeczenia nie wyjaśnione zostały w sposób jasny i dokładny przyczyny braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej lub stwierdzające brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art.84 § 1 kpa. Organ zobowiązany jest do dokonania oceny opinii w granicach wykazanych w art.80 kpa. Zgodnie z przepisem § 8 ust.2 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów inspektor sanitarny uprawniony jest do żądania od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjęcia innych czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego w przypadku, gdy materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji. W taki właśnie sposób Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. powinien był postąpić po zapoznaniu się z orzeczeniami lekarskimi dołączonymi do akt sprawy. W orzeczeniach tych ustalono pozazawodową etiologię astmy oskrzelowej rozpoznanej u skarżącego. Jednak z treści orzeczeń lekarskich i pozostałego materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy nie wynika, by kiedykolwiek przeprowadzono badanie skarżącego w celu sprawdzenia ewentualnego alergizującego działania drażniących substancji chemicznych, na których oddziaływanie był narażony pracując w Zakładzie Przemysłu Barwników "A" w Z. Ponadto w orzeczeniach lekarskich nie wyjaśniono, dlaczego prawidłowy wynik pirometrii i bardzo żywa nadreaktywność oskrzeli podczas wziewnej próby prowokacyjnej z histaminą świadczą o pozazawodowej etiologii choroby rozpoznanej u J. A.. W ocenie sądu nie można wywodzić, jak uczynił to organ administracji II instancji, pozazawodowego charakteru choroby z okoliczności niezgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej przez lekarzy badających skarżącego w latach 1992 i 1998. Ustalenie etiologii choroby wymaga prawidłowego przeprowadzenia szczegółowych badań. W aktach sprawy brak dokumentacji określającej sposób i zakres badań przeprowadzonych w latach 1992 i 1998. Dlatego też nie można przyjmować, iż te badania przeprowadzono w sposób uniemożliwiający ustalenie przyczyn powstania choroby. Uwzględniając wyżej wymienione okoliczności uznać należy, że organ odwoławczy nie podjął wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia sprawy. W konsekwencji nie zebrał całego materiału dowodowego, który pozwoliłby na wydanie niewadliwej decyzji. Organ odwoławczy swym postępowaniem naruszył przepisy art.7 i 77 § 1 kpa. Dysponując niepełnym materiałem dowodowym nie był w stanie prawidłowo ustalić - zgodnie z art.80 kpa - etiologii rozpoznanej u skarżącego astmy oskrzelowej. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 c/ w zw. z art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. Organ administracyjny ponownie rozpoznając sprawę wystąpi do Instytutu Medycyny Pracy im. prof. B w Ł. o uzupełnienie orzeczenia nr [...] z dnia [...] o ocenę alergizującego działania na J. A. drażniących substancji chemicznych, na których oddziaływanie był narażony pracując w ZPB "A" w Z. Konieczne jest także uzupełnienie uzasadnienia tego orzeczenia o wyjaśnienie, dlaczego otrzymane wyniki badania spirometrycznego i próby prowokacyjnej z histaminą dają podstawy do rozpoznania u skarżącego pozazawodowej etiologii astmy oskrzelowej.