IV SA/Wr 837/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Asesor WSA Ewa Kamieniecka – sprawozdawca Protokolant: Marta Midera po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2006 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, III. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej kwotę 100 ( sto ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 154 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. ) oraz art. 2 pkt 2 lit. a), art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR ( Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm. ) uchylił decyzję własną z dnia [...]r. nr [...] odmawiającą przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej i przyznał powyższe uprawnienie B. S. w maksymalnym wymiarze. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia pieniężnego powinna wykazać, że została wywieziona do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego. Ustawa nie określiła dalszych wymogów, w szczególności związanych z wiekiem osoby deportowanej, rodzajem, uciążliwością czy warunkami pracy. Z przepisów nie wynika nawet wymóg, aby praca była faktycznie świadczona. Należy jedynie ustalić czas trwania pobytu określonej osoby m. in. na terytorium III Rzeszy, jako wywiezionej na roboty przymusowe. Wobec powyższego uznano, że wniosek zainteresowanej, wywiezionej jako dziecko wraz z rodzicami i starszą siostrą na terytorium III Rzeszy, o zmianę decyzji zasługuje na uwzględnienie. W piśmie z dnia [...]r. zainteresowana wskazała, że niekorzystna dla niej decyzja z dnia [...]r. została wydana z naruszeniem prawa. Z powodu tej decyzji zainteresowana utraciła należne jej świadczenie pieniężne z tytułu deportacji do pracy przymusowej za okres od [...]r. do [...]r. W związku z powyższym wniosła o wyrównanie utraconego świadczenia pieniężnego za wymieniony okres. W piśmie z dnia [...]r. zainteresowana wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., wskazując że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR. Z przepisów nie wynika, aby praca przymusowa była faktycznie wykonywana. Spełniony musi być wymóg, aby okres deportacji wynosił co najmniej 6 miesięcy, a zainteresowana przebywała wraz z rodzicami na robotach przymusowych 20 miesięcy. Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r. zasługuje na uwzględnienie, gdyż znajduje pełne uzasadnienie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. nr [...]. W motywach uzasadnienia podano, że strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, domagając się świadczenia za okres poprzedzający wydanie decyzji z dnia [...]r. Jednakże, zarówno ustawa o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR, jak i Kodeks postępowania administracyjnego nie przewidują możliwości wydania decyzji z mocą wsteczną, a więc od dnia [...]r. Świadczenie wypłaca właściwy organ emerytalno – rentowy, na wniosek osoby uprawnionej złożony w tym organie wraz z decyzją stwierdzającą uprawnienie do tego świadczenia. Wypłata świadczenia następuje za okres nie dłuższy niż 3 miesiące kalendarzowe poprzedzające miesiąc zgłoszenia wniosku do organu emerytalno – rentowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie decyzji z dnia [...]r. w całości i stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r. oraz przyznanie skarżącej uprawnienia do świadczenia pieniężnego za okres od dnia [...] r. do [...] r. Skarżąca wskazała, że zwróciła się dwoma wnioskami ( z [...]r. i [...]r. ) o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...]r. i wypłatę świadczenia pieniężnego za okres od [...]r. do [...] r. Urząd nie zajął stanowiska w żadnej z tych dwóch kwestii, naruszając przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 28, 77 § 1, 80 i 107 § 3. Decyzja z dnia [...]r. została wydana z obrazą prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 2 lit. a) i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR. Skarżąca wykazała bowiem, że została wywieziona do pracy przymusowej na okres 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. W interesie skarżącej jest uznanie tej decyzji za nieważną i przyznanie prawa do świadczenia pieniężnego, które straciła z winy urzędu. Skoro wymienione wnioski skarżącej nie podważają słuszności decyzji z dnia [...]r., lecz decyzji z dnia [...]r., to zarzuty odnośnie tej ostatniej decyzji powinny być przedmiotem rozstrzygnięcia, a nie decyzji, która satysfakcjonuje skarżącą. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł ojej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r., utrzymująca w mocy decyzję własną [...] r. o przyznaniu uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Powyższa decyzja z dnia [...]r. wydana została w trybie postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. ). W decyzji wskazano, że strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...]r. Należy jednak zauważyć, że decyzja z dnia [...]r. została doręczona stronie w dniu [...] r. ( potwierdzenie odbioru w aktach administracyjnych sprawy ). Skarżąca wniosła o wyrównanie utraconego świadczenia pieniężnego pismem datowanym dnia [...]r., które wpłynęło do Urzędu w dniu [...]r. ( w aktach administracyjnych sprawy brak jest koperty, w której nadesłano powyższe pismo ). Pismo to zostało sporządzone po upływie czternastodniowego terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, zakończonej decyzją z dnia [...]r. W razie wątpliwości co do treści pisma wniesionego przez stronę, sprecyzowanie żądania należy do strony. O tym, jaki charakter ma pismo strony, decyduje sama strona. Jeżeli charakter wniesionego pisma budzi wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wole strony. Organ ma przy tym na podstawie art. 9 k.p.a. obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinien udzielić jej w razie potrzeby wyjaśnień i wskazówek ( por. wyrok NSA z dnia 2 marca 1987 r. , sygn. akt III SA 92/87, nie publikowany ). Wobec powyższego organ zobowiązany był do wyjaśnienia z udziałem skarżącej, czy pismo z dnia [...]r. stanowi wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...]r., czy też zawiera inne żądanie strony. Zatem w decyzji z dnia [...] r. błędnie potraktowano pismo skarżącej jako złożony w terminie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i rozpatrzono sprawę na podstawie art. 138 § 1 pkt 1. Niewyjaśnienie powyższych okoliczności stanowi naruszenie art. 7, art. 129 § 2 w związku z art. 127 § 3 oraz art. 138 § pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec powyższego zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wystąpiły przesłanki do uchylenia decyzji organu II instancji. W niniejszej sprawie należy również wyjaśnić, że stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR ( Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm. ) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przyznaje w decyzji uprawnienie do świadczenia pieniężnego z powyższych tytułów. Przepisy ustawy nie uprawniają natomiast Kierownika Urzędu do określenia w tej decyzji początkowej daty wypłaty świadczenia. Kwestia ta została uregulowana w art. 5 ustawy oświadczeniu pieniężnym ( ... ). Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy świadczenie wypłaca właściwy organ emerytalno – rentowy, na wniosek osoby uprawnionej złożony w tym organie wraz z decyzją stwierdzającą uprawnienie do tego świadczenia ( ... ). Natomiast w myśl art. 5 ust. 2 ustawy wypłata świadczenia następuje za okres nie dłuższy niż 3 miesiące kalendarzowe poprzedzające miesiąc zgłoszenia wniosku w organie emerytalno – rentowym. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II wyroku znajduje umocowanie w art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podstawę orzeczenia o kosztach postępowania stanowi art. 200 powyższej ustawy. Orzeczono o zwrocie wpisu sądowego w kwocie 100 zł. Zwrotowi nie podlegał natomiast koszt sporządzenia ( według twierdzeń skarżącej ) skargi przez adwokata, ponieważ skarga została podpisana przez skarżącą i skarżąca nie załączyła do akt sprawy pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji.