III SA/Wa 1824/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Asesor WSA Dariusz Turek (spr.), Protokolant M.B., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2006 r. sprawy ze skargi R.F. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) kwietnia 2005 r. nr (...) w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie (...)Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w K. z dnia (...) listopada 2004 r. Nr (...) 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości. (...) Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia(...)maja 2004r. nałożył karę pieniężną w wysokości (...) zł na przedsiębiorcę wykonującego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Produkcyjno Transportowe "R. – P " R. F. za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji i nieprawidłowe działanie urządzenia kontrolnego. Pismem z dnia (...) czerwca 2004r. strona złożyła odwołanie. Główny Inspektorat Transportu Drogowego po rozpapraniu odwołania decyzją z dnia (...) września 2004r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. (...) Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w dniu (...) października 2004r. wydał tytuł egzekucyjny, który przesłał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R.. Pismem z dnia (...) listopada 2004r. R. F. złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazał, iż postępowanie egzekucyjne jest bezpodstawne, gdyż opiera się na wadliwie wystawionym tytule wykonawczym, w szczególności brak jest w nim wskazania środków egzekucyjnych, nie wykazano, aby osoby, które podpisały tytuł były do tego upoważnione, nie wskazano, czy obowiązek jest wymagalny. Ponadto błędnie przytoczono podstawę prawną prowadzenia postępowania, gdyż przepis, na który się powołano utracił moc z dniem 1 stycznia 2004r. Podniesiono również, iż zobowiązany nie otrzymał uprzedniego doręczenia upomnienia. Postanowieniem z dnia (...) listopada 2004r. (...) Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego stwierdził bezzasadność zarzutów podniesionych w sprawie prowadzonej egzekucji. Na podstawie § 13 pkt 2 rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. Nr 137, poz. 1541), zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 22 listopada 2001r.,postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, co wystąpiło w przedmiotowej sprawie. Sprostowano błąd pisarski, który powstał w wyniku oczywistej pomyłki. W punkcie 42 tytułu wykonawczego omyłkowo wpisano "pkt 1a" zamiast "pkt 2". R. F. pismem z dnia 23 grudnia 2004r. złożył zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca 1966r. (Dz. U. Nr 24, poz. 151 ze zm.), zwanej dalej ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegające na stwierdzeniu bezzasadności zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego pomimo nieprawidłowości sporządzenia tytułu wykonawczego. Wskazał, że wierzyciel rozpatrując zgłoszone zarzuty nie ustosunkował się do wszystkich wskazanych nieprawidłowości, a wadliwe określenie podstawy prawnej określił jako błąd pisarski. Podtrzymał zarzuty zawarte w poprzednim piśmie. Postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2005r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia (...) listopada 2004r. Podniósł, iż tytuł wykonawczy zawierał wskazanie środków egzekucyjnych. Kara pieniężna nałożona na skarżącego jest należnością, o której mowa w § 13 pkt 2 rozporządzenia z 22 listopada 2001 roku, którą zobowiązany powinien uiścić bez wezwania. Dokonano wskazania, że osoby, które podpisały tytuł wykonawczy były do tego upoważnione, zgodnie z dyspozycją części D poz. 52 tytułu wykonawczego. Wpisanie omyłkowo podstawy prawnej nie może skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia, gdyż w tytule wykonawczym powinno się wskazać akt normatywny, a nie konkretny przepis. Na powyższe postanowienia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu (...) maja 2005 roku złożył R. F., zarzucając naruszenie art.27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji polegające na stwierdzeniu bezzasadności zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego pomimo nieprawidłowego sporządzenia tytułu wykonawczego. Skarżący podtrzymując dotychczas wskazywane argumenty, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę z (...) czerwca 2005 roku organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę zaskarżonych aktów administracyjnych w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję bądź stwierdza jej nieważność, gdy stwierdzi, że narusza ona przepisy prawa w sposób określony w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej : p.p.s.a.). Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) i rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Odnosząc się do meritum sprawy, wskazać należy w punkcie wyjścia, o tym, co winien zawierać tytuł wykonawczy stanowi art. 27 § 1 powołanej wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z pkt 3 § 1 art. 27 cytowanej ustawy wynika, że tytuł wykonawczy powinien zawierać między innymi wskazanie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku. Przez wskazanie podstawy prawnej obowiązku należy zaś rozumieć, iż chodzi tu o podanie aktu prawnego, gdy podstawą egzekucji jest przepis, z którego wprost wynikają określone obowiązki lub w przypadku, gdy egzekwowany obowiązek wynika z decyzji administracyjnej - jak w niniejszej sprawie - koniecznym jest w tytule wykonawczym powołanie tej decyzji. Wskazanie podstawy prawnej obowiązku można pojmować w ten sposób, że chodzi tu o podanie aktu prawnego (prawa materialnego), na podstawie którego wydano decyzję administracyjną lub też o samą decyzję (postanowienie, orzeczenie, ugodę itd.), wydaną na podstawie tych aktów. Pełną realizacją tego przepisu byłoby podanie obu tych elementów. Nie dotyczy to sytuacji, gdy podstawą egzekucji jest przepis prawa (bez potrzeby wydawania decyzji), z którego wprost wynikają obowiązki. Wówczas tylko ten akt będzie stanowił podstawę prawną egzekwowanego obowiązku (por. R. Hauser, Z. Leoński - Egzekucja administracyjna, Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Wydawnictwo Prawnicze Warszawa 1995, str. 55). Z załączonego do akt tytułu wykonawczego z dnia (...) października 2004r. roku wynika, że nie zawiera on powołania się na decyzję stanowiącą podstawę egzekwowanego obowiązku. Brak chociażby jednego elementów, które winien zawierać tytuł egzekucyjny powoduje niedopuszczalność egzekucji w postępowaniu administracyjnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 1998 roku, sygn. akt SA/Sz 1477/97, z dnia 18 kwietnia 2000 roku, sygn. akt I SA/Ka 1862/98, oraz z dnia 07 listopada 2000 roku, sygn. akt I SA/Ka 1187/99). Zatem bez uprzedniego usunięcia tych braków organ pierwszej instancji nie był uprawniony do rozpoznania zarzutów wniesionych przez zobowiązanego. Odnosząc się natomiast do sporu między stronami, czy wierzyciel miał obowiązek uprzedniego doręczenia upomnienia stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (Dz. U. z 2001 roku, Nr 125, poz.1371 z późn. zmianami) zwanej dalej ustawą o transporcie drogowym, na przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne albo podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2 tejże ustawy, naruszających jej przepisy oraz przepisy wymienione w art. 92 ust. 1 może być, w drodze decyzji administracyjnej, nałożona kara pieniężna. Decyzji tej z mocy art. 93 ust. 3 nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, z zastrzeżeniem ust. 4 stanowiącego, że przedsiębiorca krajowy uiszcza nałożoną karę pieniężną w terminie 21 dni od dnia jej wymierzenia. Spoczywa też na nim obowiązek niezwłocznego przekazania dowodu uiszczenia kary organowi, który ją nałożył. Zasadą wynikającą z cytowanego już art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest poprzedzenie egzekucji administracyjnej doręczeniem zobowiązanemu pisemnego upomnienia. Minister właściwy do spraw finansów publicznych upoważniony został do określenia, w drodze rozporządzenia, należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Określając te należności minister ma przy tym obowiązek kierować się rodzajem należności oraz sposobem ich powstawania (art. 15 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Przepis § 13 rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001r. stanowi, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach: gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu (pkt 1); zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 3a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (pkt 2); egzekucja dotyczy należności z tytułu: grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia, grzywien wymierzonych mandatem karnym i innych należności pieniężnych orzeczonych w postępowaniu karnym skarbowym, kar pieniężnych i kosztów postępowania orzeczonych w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych, odszkodowań orzeczonych w sprawach o naprawienie szkód wyrządzonych przez skazanych w mieniu zakładów karnych i aresztów śledczych i grzywien w celu przymuszenia nakładanych w postępowaniu egzekucyjnym obowiązków o charakterze niepieniężnym (pkt 3), a także egzekucja dotyczy kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych (pkt 4). O tym, że przedmiotowe kary mieszczą się w pojęciu "należności pieniężne" w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji świadczy treść art. 2 tejże ustawy, gdzie w § 1 pkt 2 wymieniono grzywny i kary pieniężne wymierzane przez organy administracji publicznej. Wskazać tu należy na treść art. 2 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zaliczającego do należności podlegających egzekucji administracyjnej "należności pieniężne, inne niż wymienione w pkt 1 i 2...". Wynika stąd, że grzywny i kary pieniężne nie tworzą kategorii odmiennej od "należności pieniężnych" w rozumieniu przepisów o egzekucji administracyjnej. Z powyższego wynika, że przedmiotowe kary pieniężne są należnościami pieniężnymi, o jakich mowa w § 13 pkt 1 rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001r. Kary te nakładane są w drodze decyzji administracyjnych. Błędny jest zatem pogląd, że przedmiotowe kary pieniężne mieszczą się wśród wymienionych w § 13 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego należności pieniężnych, co do których zobowiązany ma ustawowy obowiązek ich obliczenia lub uiszczenia bez wezwania. Oczywistym jest, że zobowiązany nie ma obowiązku kary tej obliczyć. Z kolei obowiązek jej uiszczenia nie wynika z ustawy, a z decyzji karę tę nakładającą. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że w art. 93 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym określono termin uiszczenia kary (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2005 roku, sygn. akt III SA/Wa 613/05). Wskazać również należy, iż postanowienie zarówno pierwszej instancji jak i drugiej nie ustosunkowuje się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącego. W postanowieniu z dnia (...) kwietnia 2005 roku Główny Inspektor Transportu Drogowego pominął w swych rozważaniach zarzuty: czy tytuł egzekucyjny był wymagalny oraz zarzut braku podstawy prawnej tegoż tytułu. Stanowi to naruszenie art. 107 § 3 w związku z art. 124 § 2 i 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozważania te powinny znaleźć się w postanowieniu po ponownym rozpoznaniu sprawy. Wobec tego, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego jak i procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy o p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 wyżej powołanej ustawy, Sąd stwierdził, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości.