II SA/Wa 2225/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Asesor WSA Jacek Fronczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lutego 2006r. sprawy ze skargi K. G. na pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2005r. nr [...] w przedmiocie odmowy mianowania na stanowisko pozaetatowego aplikanta sądowego postanawia odrzucić skargę. K. G. przystąpił w roku [...] do egzaminu na aplikację sądową w okręgu Sądu Okręgowego w O. (apelacja [...]). Po przeprowadzeniu konkursu został zakwalifikowany przez Komisję egzaminacyjną do grona aplikantów pozaetatowych okręgu [...], o czym został poinformowany pismem Prezesa Sądu Okręgowego w O. (pismo z dnia [...] lipca 2005r. nr [...] - załącznik do skargi). Jednakże Prezes Sądu Apelacyjnego [...] odmówił mianowania go pozaetatowym aplikantem sądowym (pismo z dnia [...] września 2005r. nr [...] w aktach administracyjnych). Skarżący odwołał się do Ministra Sprawiedliwości, wskazując na nieprawidłowości w stosowaniu prawa podczas naboru na aplikację sądową. W dniu [...] października 2005r. Dyrektor Departamentu - Centrum Szkolenia Kadr Wymiaru Sprawiedliwości - E. G. skierowała do K. G. pismo nr [...], w którym poinformowała, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania. Podała, że komisje egzaminacyjne przedstawiają jedynie projekty list, które w żadnym razie nie są wiążące dla prezesów sądów apelacyjnych. To prezesi mianują aplikantów i dokonują tego w ramach projektów wszystkich list (okręgów) w danej apelacji. Selekcja kandydatów ulega odpowiedniej korekcie, stosownie do uzyskanej przez każdego z nich liczby punktów z uwzględnieniem minimum punktowego dla całej apelacji. Minimum punktowe, po przeprowadzonych postępowaniach konkursowych w okręgach apelacji [...], wyniosło 70 punktów. To z kolei spowodowało, że uzyskana przez skarżącego punktacja ([...] punktów) stała się niewystarczająca, by mogło dojść do mianowania. Powyższe stanowisko K. G. uczynił przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podał, że rozstrzygnięcia Prezesa Sądu Apelacyjnego [...] i Ministra Sprawiedliwości są decyzjami administracyjnymi. Dopuszczalność skargi do Sądu wywiódł z art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). W jego ocenie, obowiązek mianowania wynika z przepisów prawa, w tym przypadku z ustawy z dnia 27 lipca 2001r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm.). Skarżący podniósł, że prezentowane przez organy argumenty merytoryczne nie znajdują jakiegokolwiek uzasadnienia w przepisach prawa. Powoływanie się przez Prezesa Sądu Apelacyjnego [...] na "pisma z Ministerstwa" jest, zdaniem skarżącego, nieuprawnione. Stwierdził, że wytyczne ministrów nie są źródłem prawa. Prezes Sądu Apelacyjnego [...], zmieniając pułapy punktowe, naruszył przepisy prawa bezwzględnie obowiązującego, a Minister pomimo tego nie znalazł podstaw do uchylenia jego rozstrzygnięcia. Wniósł o stwierdzenie nieważności obu wydanych decyzji, względnie o ich uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej odrzucenie. Podał, że w tego rodzaju sprawach droga przed sądem administracyjnym jest niedopuszczalna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: K. G. swoje roszczenia wobec Ministra Sprawiedliwości i Prezesa Sądu Apelacyjnego [...] wyprowadza z treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm.). Stosownie do jego brzmienia, prezes sądu apelacyjnego mianuje aplikanta sądowego pozaetatowego na zasadach określonych w art. 141 § 1, art. 142 § 2 i 3 i art. 143 § 1. Mianowanie aplikanta pozaetatowego nie powoduje nawiązania stosunku pracy (w odróżnieniu od etatowego aplikanta sądowego, z którym dochodzi do nawiązania stosunku pracy). Koniecznym zatem staje się ustalenie, czy realizacja roszczeń skarżącego możliwa jest na drodze sądowoadministracyjnej. Kwestia ta ma decydujące znaczenie dla oceny dopuszczalności skargi. Według treści art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach odmowy mianowania na stanowiska lub powołania do pełnienia funkcji w organach administracji publicznej, chyba że obowiązek mianowania lub powołania wynika z przepisów prawa. Mianowanie, o którym mowa powyżej, nie jest w jakikolwiek sposób różnicowane. Jedynym zastrzeżeniem, jakie się z nim wiąże to takie, że obowiązek jego dokonania ma wynikać z przepisów prawa. Tak więc, gdy ustawa przewiduje obowiązek mianowania już tylko ta okoliczność uzasadnia właściwość sądu administracyjnego na podstawie art. 5 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Użyta przez ustawodawcę w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych imperatywna forma czasownika "mianuje" wskazuje na istnienie prawnego obowiązku, o którym mowa w art. 5 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W takiej sytuacji należy również przyjąć, że odmowa wykonania tego obowiązku (odmowa mianowania wobec istnienia ustawowego obowiązku) objęta będzie kontrolą na podstawie cyt. przepisu. Powyższe wskazuje zatem, że wynik badania dopuszczalności skargi w świetle art. 5 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest pozytywny, a to z kolei przesądza o właściwości sądu administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Zatem odmowa mianowania na stanowisko pozaetatowego aplikanta sądowego podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Sąd zwraca uwagę, że powoływane przez Ministra Sprawiedliwości orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, mające świadczyć o niedopuszczalności skargi do sądu administracyjnego w niniejszej sprawie z powodu jego niewłaściwości, zostały podjęte w zupełnie odmiennych stanach faktycznych. Przedmiotem tej sprawy jest odmowa mianowania na stanowisko pozaetatowego aplikanta sądowego. Mianowanie na stanowisko pozaetatowego aplikanta sądowego prowadzi do nawiązania stosunku służbowego, który ma charakter administracyjny. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie przyjmuje się, że mianowanie, jako akt administracyjny, odpowiada w swej istocie decyzji administracyjnej. Dla oceny dopuszczalności skargi niezbędne jest także wykazanie, że pisma, jakie skierowano do skarżącego, mają walor aktów podlegających kontroli sądowoadministracyjnej. Skoro więc akt mianowania ma charakter decyzji administracyjnej, to wydana w sprawie przez Prezesa Sądu Apelacyjnego [...] odmowa mianowania winna mieć również taki charakter (organ administracji rozstrzyga sprawę co do jej istoty w formie decyzji administracyjnej - art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t. j.: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Pisma zawierające rozstrzygnięcia w sprawie załatwianej w drodze decyzji są takimi orzeczeniami, nawet gdy nie zachowują w pełni sformalizowanych wymagań przewidzianych w art. 107 § 1 Kpa., jeżeli zawierają minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania ich jako decyzji. Do takich elementów orzecznictwo i piśmiennictwo zalicza przede wszystkim oznaczenie organu, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o stanie sprawy (odmowa mianowania) i podpis osoby reprezentującej organ. Niewątpliwie takie warunki spełnia pismo Prezesa Sądu Apelacyjnego [...] z dnia [...] września 2005r. nr [...], wydane w sprawie [...]. Inaczej natomiast wygląda ocena pisma Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2005r. nr [...]. Bez wątpienia pismo to wskazuje adresata, lecz nie spełnia pozostałych elementów. Jakkolwiek odnosi się do wniesionego przez skarżącego odwołania, niemniej informuje jedynie o nieuwzględnieniu zawartych w nim zarzutów; wydane zostało przez pracownika urzędu (Ministerstwa Sprawiedliwości) obsługującego organ (Ministra Sprawiedliwości) i sygnowane jest jego podpisem (Dyrektor Departamentu - Centrum Szkolenia Kadr Wymiaru Sprawiedliwości - E. G. nie posiadała na dzień [...] października 2005r. upoważnienia Ministra Sprawiedliwości do wydawania i podpisywania w jego imieniu aktów z zakresu administracji publicznej - dowód - pismo Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2006r. nr [...] w aktach sądowych). Zatem pismo objęte skargą nie jest decyzją administracyjną. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Wobec tego, że skarga dotyczy pisma, nie zaś decyzji administracyjnej, ani postanowienia czy innego aktu lub czynności, o których mowa w przywołanym przepisie, w takiej sytuacji skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu (niedopuszczalną również jest skarga na decyzję organu I instancji, w tym przypadku skarga na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego [...]). Wbrew sugestii Ministra Sprawiedliwości, rozstrzygnięcie w sprawie nie mogło i nie może być podjęte w trybie skargowo - wnioskowym (Dział VIII Kpa.), gdyż skarżący nie składał skargi na działalność Prezesa Sądu Apelacyjnego [...]. Złożył natomiast odwołanie od wydanej przez Prezesa Sądu Apelacyjnego [...] decyzji o odmowie mianowania na stanowisko pozaetatowego aplikanta sądowego, które winno być rozpatrzone zgodnie z obowiązującą procedurą administracyjną. Do chwili obecnej Minister nie wydał żadnego aktu w postępowaniu odwoławczym. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji postanowienia.