II SA/Po 302/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2006r. sprawy ze skargi H. i W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2005r. Nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości o d d a l a s k a r g ę /-/ W.Batorowicz /-/ St.Małek /-/ E.Podrazik Burmistrz Miasta K. decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2004r. na podstawie przepisu art. 207 i art. 210 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997r. Nr 137 poz. 926 ze zm.) oraz przepisu art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003r. Nr 80 poz. 717) ustalił H. i W. małż. K. oraz spółce z o.o. "A" jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oznaczonych działek położonych w B., w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wskazano, iż Rada Miejska podjęła 21 grudnia 1998r. uchwałę Nr V/21/98 (Dz.Urz. Województwa Poznańskiego Nr 5 poz. 95 i 96) w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi B. w rejonie ulicy [...] – [...]. Teren objęty zmianą planu był przeznaczony pod uprawy rolne, a po jego zmianie został przeznaczony na cele zabudowy mieszkaniowej niskiej intensywności. Nieruchomości wymienione w decyzji stanowiły własność małż. K. i spółki "A". Umowami notarialnymi zawartymi w roku 2000 zostały zbyte na rzecz innych osób. Wartość poszczególnych nieruchomości przed uchwaleniem zmiany planu ([...] zł), jak i po jego uchwaleniu ([...] zł) została określona przez rzeczoznawcę majątkowego w operatach szacunkowych z [...] sierpnia 2001r. i [...] stycznia 2004r. Jednorazowa opłata przy uwzględnieniu stawki procentowej (25%) wynosi kwotę ustaloną w decyzji. Nadto wyjaśniono, że brak jest podstaw do pomniejszenia opłaty o wartość poczynionych nakładów (przyłącze wodociągowe, energetyczne i gazowe), gdyż zostały poniesione po dacie sprzedaży nieruchomości (art. 37 ust. 2). Odwołanie wnieśli H. i W. K. oraz spółka "A". Zarzucili naruszenie przepisu art. 36 ust. 9 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 68 § 1 oraz art. 59 § 1 pkt 9 ordynacji podatkowej. Według odwołujących termin przedawnienia do wymiaru zgodnie z powołanymi przepisami wynosi 3 lata - upłynął 31 grudnia 2003r. Nadto odwołujący wskazali, iż brak było podstaw do przyjęcia solidarnej odpowiedzialności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją na podstawie przepisu art. 138 § 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Kolegium stwierdziło, iż wbrew poglądowi odwołujących, do wymiaru oraz poboru jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie mają zastosowania przepisy ustawy Ordynacja podatkowa. Opłata planistyczna, o której mowa w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie jest bowiem należnością podatkową. Zgodnie z przepisem art. 6 Ordynacji podatkiem jest świadczenie pieniężne publicznoprawne, nieodpłatne, przymusowe oraz bezzwrotne na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu lub gminy, wynikające z ustawy podatkowej. Opłata planistyczna nie jest należnością podatkową, gdyż: 1) nie jest świadczeniem pieniężnym, 2) nie jest świadczeniem nieodpłatnym, 3) nie jest związana z umową sprzedaży, a więc dotyczy stosunków cywilnoprawnych, 4) w określonych sytuacjach (art. 36 ust. 5) przewidziany jest jej zwrot. Uchylając z tych przyczyn decyzję organu pierwszej instancji wskazano nadto, że opłatę należy ustalić stosownie do udziałów zainteresowanych stron we własności nieruchomości. Skargę wnieśli H. i W. K., domagając się stwierdzenia nieważności, ewentualnie uchylenia decyzji obu organów i umorzenia postępowania. Skarżący podtrzymali zarzut, iż opłata planistyczna jest daniną publiczną, do której zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej. Pogląd ten potwierdza przytoczone orzecznictwo sądowo-administracyjne. Wbrew wskazanym przepisom podatkowym organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutu 3-letniego przedawnienia dla ustalenia wysokości opłaty. Wobec upływu powyższego terminu postępowanie winno – zdaniem skarżących – ulec umorzeniu. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części (art. 138 § 2 kpa). Zaskarżona decyzja spełnia wymogi powołanego przepisu. Przede wszystkim organ odwoławczy słusznie wskazał, iż pobór jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem albo zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, o którym mowa w przepisie art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003r. Nr 80 poz. 717) następuje w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a nie ustawy Ordynacja podatkowa. Stosownie do przepisu art. 6 Ordynacji podatkowej – podatkiem jest publicznoprawne, nieodpłatne, przymusowe oraz bezzwrotne świadczenie pieniężne na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu lub gminy, wynikające z ustawy podatkowej. Przez ustawy podatkowe rozumie się (art. 3 ust. 1) ustawy regulujące prawa i obowiązki organów podatkowych, płatników, a także ich następców prawnych oraz osób trzecich. Obowiązek poboru opłaty planistycznej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości jest wynikiem prowadzenia przez gminę określonej racjonalnej polityki przestrzennej. Celem opłaty nie jest więc wywieranie wpływu na zachowanie podmiotów obowiązanych do uiszczenia opłaty. Nie można zatem uznać, iż ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w przedmiotowym zakresie jest ustawą podatkową (por. wyrok NSA z 03 września 2004r. OSK 520/04). We wskazanym orzeczeniu podkreślono, że nie każda należność budżetu gminy, nawet o dominujących cechach podatku, jest należnością budżetową, do której mają zastosowanie przepisy Ordynacji. O tym, czy przepisy te znajdują zastosowanie stanowi ustawa i regulacji w tym zakresie nie można domniemywać, gdyż byłoby to sprzeczne z zasadami demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). W świetle przedstawionej argumentacji uznać należy, iż wbrew poglądowi skarżących do poboru jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości nie znajdują zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej. Zgodnie z przepisami ust. 3 i 4 art. 37 gmina winna wszcząć postępowanie administracyjne w sprawie poboru opłaty w terminie 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy, albo jego zmiana stały się obowiązujące. Niewątpliwe jest, że w rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało wszczęte we wskazanym terminie. Organ odwoławczy słusznie również stwierdził, iż organ pierwszej instancji winien określić wysokość opłaty jednorazowej stosownie do udziałów poszczególnych współwłaścicieli nieruchomości. Z akt sprawy wynika bowiem, iż działki stanowiły współwłasność skarżących i spółki "A". Uznając, iż zarzuty skargi odnoszą się do stosowania przepisów Ordynacji podatkowej, a zwłaszcza przepisu art. 68 § 1 nie zasługują na uwzględnienie – na podstawie przepisu art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/ W.Batorowicz /-/ St.Małek /-/ E.Podrazik MarK