I SA/Sz 513/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Zaremba Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2006 r. sprawy ze skargi Wytwórni A. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych 1. u c h y l a zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. nr [...] 2. z a s ą d z a od Dyrektora Izby Skarbowej w S. na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Zobowiązana, Wytwórnia A. w K. w dniu 11 marca 2005r. wystąpiła do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie 50% kosztów egzekucyjnych z kwoty [...] zł powstałych w wyniku zajęcia ruchomości oraz o rozłożenie na raty i odroczenie płatności pozostałej kwoty. Zobowiązana powołała się na art. 64e oraz art. 64f ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm./ wskazując, że za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny oraz interes podatnika. Uzasadniając wniosek zobowiązana Spółka podała, że przy kończącym się procesie restrukturyzacji, mimo ogromnych zrealizowanych zadań, nadal zagraża jej utrata płynności finansowej, a co za tym idzie upadek firmy i likwidacja około 90 miejsc pracy. Istnieje jednak wielka szansa na pozyskanie inwestora strategicznego z uwagi na rosnące znaczenie marki wody P. Spółka podkreśliła swoje zasługi w latach poprzednich w sponsorowaniu życia społeczno-kulturalnego na rzecz miasta oraz fakt, że była i nadal chce być jednym z większych pracodawców w regionie o tak dużym bezrobociu strukturalnym. Interes publiczny jest zagrożony w okresie, w którym Spółka ma problemy finansowe i wymaga wsparcia ze strony organu podatkowego przy uwzględnieniu, że w latach poprzednich Spółka płaciła terminowo znaczne kwoty podatku. Spółka podkreśliła, że spłata rat, na jakie była rozłożona zaległość podatkowa nie doszła do skutku nie z jej winy. Obecnie w związku z podwyższeniem kapitału Spółki istnieje szansa na wyjście z trudności finansowych, jednak szansa ta zależy także od rezygnacji chociażby z części należnych Skarbowi Państwa kosztów egzekucyjnych. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z [...] r. odmówił wnioskowanego umorzenia. Za podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano art. 64 c § 1 i 7 art. 64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny I instancji wyjaśnił, że w toku egzekucji należności pieniężnych organ rekwizycyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., na zlecenie z 3 lutego 2005r. dokonał w dniu 17 lutego 2005r. zajęcia ruchomości stanowiących własność Spółki, co z mocy art. 64 § 9 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /dalej w skrócie u.o p.e.a./ spowodowało powstanie obowiązku uiszczenia opłaty egzekucyjnej w wysokości 6% egzekwowanych należności pieniężnych. Przytaczając treść art. 64e § 2 u.o.p.e.a. organ egzekucyjny stwierdził , że brak jest podstaw do wnioskowanego umorzenia w/w kosztów. Z uzyskanych od wierzycieli informacji wynika bowiem, że Spółka, co prawda, podjęła działania zmierzające do poprawy wyników finansowych, o czym świadczy znaczna redukcja kosztów oraz sadek zobowiązań krótkoterminowych, to jednak nadal ponosi straty w działalności podstawowej, a wypracowany zysk netto jest wynikiem osiągnięcia zysku z pozostałej działalności operacyjnej /z tytułu ukończenia procesu restrukturyzacji zobowiązań publicznoprawnych/. Powyższe okoliczności doprowadziły organ egzekucyjny do wniosku, że Spółka nie jest w stanie wykazać, że umorzenie kosztów egzekucyjnych wpłynie znacząco na poprawę jej sytuacji ekonomiczno-finansowej. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka wniosła o jego uchylenie zarzucając, że narusza ono trzy zasady egzekucyjne: - zasadę celowości postępowania egzekucyjnego przez to, że dokonano zajęcia ruchomości w sytuacji gdy były one już objęte wcześniej ustanowionym zastawem skarbowym oraz że /główny/ wierzyciel – Izba Celna postanowieniami z [...] r. i [...] r. opowiedziała się za zasadnością wstrzymania działań egzekucyjnych na majątku ruchomym Spółki, - zasady zastosowania najmniej uciążliwego środka /art. 7 § 2 u.o p.e.a./ oraz - zasady niezbędności w stosowaniu środków przymusu /art. 7 § 3 u.o p.e.a./. Skarżąca wskazuje na brak porozumienia pomiędzy organem egzekucyjnym, a wierzycielem, co doprowadziło do zbytecznego zastosowania środka egzekucyjnego niezgodnie z wolą wierzyciela i niepotrzebnego obciążenia Spółki kosztami, których wysokość jest znaczna, gdyż odpowiada wartości miesięcznych płac dla 80–ciu pracowników. Dyrektor Izby Skarbowej w S. postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego I instancji podzielając w pełni jego stanowisko. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka domaga się uchylenia zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego zarzucając, że wydane zostały z naruszeniem prawa tj.: - art. 7 § 2 i 3 u. o p.e.a. poprzez złamanie podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego: celowość, stosowania najmniej uciążliwego środka oraz niezbędności przymusu, - art. 227 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez nieustosunkowanie się do żadnego z zarzutów zawartych w zażaleniu. W uzasadnieniu skargi Spółka powtórzyła argumenty przytoczone w zażaleniu podkreślając, że – jej zdaniem – działania egzekucyjne wykonane [...] r. były prowadzone wyłącznie w celu osiągnięcia dodatkowych korzyści dla organu egzekucyjnego i pozbawione były sensu, bowiem Izba Celna /główny/ wierzyciel egzekwowanych należności w dniu 16 lutego 2005r. wydała postanowienie o zasadności wstrzymania działań egzekucyjnych, zaś w dniu [...] r. postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone, a ponadto zajęte ruchomości były już objęte zastawem skarbowym w pełni zabezpieczającym interes wierzycieli. W ocenie skarżącej brak porozumienia pomiędzy organem egzekucyjnym a wierzycielem nie może obciążać zobowiązanego. Skarżąca zarzuciła także, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do żadnego z zarzutów zgłoszonych w zażaleniu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko, a ponadto wskazał na uznaniowy charakter umorzenia kosztów egzekucyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych stanowiących opłatę za zajęcie ruchomości Spółka opierała na przesłance przewidzianej w art. 64e § 2 pkt 2, zgodnie z którą koszty egzekucyjne mogą być umorzone w całości lub w części, jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny. Spółka przytoczyła w uzasadnieniu wniosku szereg okoliczności i argumentów na uzasadnienie istnienia tej przesłanki. Tymczasem organ egzekucyjny I instancji ograniczył się do stwierdzenia, że sytuacja ekonomiczno finansowa Spółki wynikająca z informacji wierzycieli /bez podania jakich/ mimo podjętych działań naprawczych, nie ulegnie znaczącej poprawie przez umorzenie kosztów egzekucyjnych. Stwierdzenie to nie zostało poparte konkretnymi ustaleniami i nie nadaje się do skontrolowania, a ponadto jest niewystarczające do przyjęcia, że nie zachodzi przesłanka z art. 64e § 2 pkt 2 ustawy o p.e.a. Organ egzekucyjny pominął przytoczoną we wniosku argumentację Spółki co do tego, że zaległości podatkowe powstały bez jej winy oraz, że wskazane zasługi dla regionu z lat ubiegłych tudzież widoki na poprawę sytuacji przemawiają z punktu widzenia interesu publicznego za udzieleniem wnioskowanej pomocy. Podobnie organ odwoławczy, poza powieleniem uzasadnienia postanowienia organu I instancji, nie odniósł się do powyższych argumentów zawartych we wniosku. Organ odwoławczy ponadto w ogóle nie ustosunkował się do zarzutów zgłoszonych w zażaleniu dotyczących naruszenia wskazanych zasad postępowania egzekucyjnego w tym pominięcia, że zajęte ruchomości były objęte zastawem skarbowym. Organy egzekucyjne /obu instancji/ wydając niekorzystne rozstrzygnięcie ze sfery uznania administracyjnego mają, wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 kpa w związku z art. 18 ustawy o p.e.a., szczególny obowiązek wykazania w uzasadnieniu rozstrzygnięcia dlaczego nie załatwiono sprawy zgodnie z wnioskiem . Naruszenie tego obowiązku w rozpatrywanej sprawie samo przez się uzasadnia uchylenie postanowień obu instancji. Poruszone w zażaleniu zagadnienia dotyczące przebiegu postępowania egzekucyjnego, jakkolwiek wykraczały poza zakres przedmiotowy sprawy, to jednak powinny być wyjaśnione przez organy egzekucyjne z urzędu, bowiem w świetle danych zgromadzonych w aktach sprawy nie można uznać, że czynność egzekucyjna zajęcia ruchomości była prawnie skuteczna, a tym samym, że koszty /opłaty/ z czynnością tą związane obciążają skarżącą, co oznacza, że wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych był bezprzedmiotowy. W sprawie niesporne jest, że egzekucja administracyjna dotyczyła należności pieniężnych wynikających z 16-tu tytułów wykonawczych w tym przeważająca część tych należności wynikała z 5-ciu tytułów wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej z tytułu podatku akcyzowego. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 11 ustawy o p.e.a. wierzyciel jest zobowiązany do wskazania w tytule wykonawczym środków egzekucyjnych w egzekucji należności pieniężnych. Organ egzekucyjny jest związany wnioskami wierzyciela w tym zakresie i nie może zastosować innego środka egzekucyjnego niż proponowany przez wierzyciela. Potwierdzeniem związania organu egzekucyjnego wnioskiem wierzyciela co do rodzaju środków egzekucyjnych w egzekucji należności pieniężnych jest art. 30 ustawy o p.e.a, zgodnie z którym organ może zastosować inny środek egzekucyjny niż wskazany we wniosku /tylko/ w egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym. Z przepisu tego wynika a contrario, że organ egzekucyjny nie może w egzekucji należności pieniężnych zastosować środków egzekucyjnych innych niż wskazane przez wierzyciela. Tymczasem, jak wynika ze znajdujących się w aktach administracyjnych kserokopii tytułów egzekucyjnych żaden /z 16-tu/ nie zawiera wniosku przeprowadzenie egzekucji z ruchomości zobowiązanej Spółki. Wniosku takiego nie zawiera również pismo Dyrektora Izby Celnej z 21 stycznia 2005r. /k.82 akt adm./ będące podstawą podjętych czynności. Nie było zatem podstaw prawnych do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia ruchomości. Niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego stanowi podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej przewidzianą w art. 33 pkt 6 ustawy o p.e.a. Zgodnie z art. 67 § 4 pkt 3 tej ustawy organ dokonujący zajęcia ruchomości obowiązany jest pouczyć zobowiązanego w protokole zajęcia o przysługującym mu prawie zaskarżenia w postaci zgłoszenia zarzutów. Protokół zajęcia ruchomości z 17 lutego 2005r. sporządzony przez organ rekwizycyjny nie zawiera takiego pouczenia. Oznacza to, że 7-dniowy termin do zgłoszenia zarzutów nie rozpoczął biegu. Powyższe nieprawidłowości powinny być uwzględnione z urzędu wskazywały bowiem na bezpodstawność obciążenia skarżącej Spółki kosztami sprzecznego z prawem zajęcia ruchomości, a tym samym wskazywały na bezprzedmiotowość wniosku o umorzenie tych kosztów oraz na konieczność podjęcia działań zmierzających do wyeliminowania popełnionych nieprawidłowości. Z tych wszystkich względów postanowienia obu instancji jako naruszające powołane wyżej przepis podlegają uchyleniu na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy. /-/K.Zaremba /-/K.Sobocińska /-/N.Karczmarczyk-Gawęcka