V SA/Wa 2379/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Jóźków (spr.), Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Protokolant - Anna Michałowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2006 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia w części decyzji ostatecznej i uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę W dniu [...] sierpnia 2002 r. T. S. dokonał według dokumentu SAD nr [...] zgłoszenia celnego do procedury dopuszczenia do obrotu towaru w postaci samochodu osobowego marki P. sprowadzonego ze S., deklarując kraj pochodzenia – F. - zgodnie z oświadczeniem eksportera zawartym w rachunku nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r., stanowiącym załącznik do niniejszego zgłoszenia. Po przyjęciu zgłoszenia celnego Naczelnik Urzędu Celnego w R. przystąpił niezwłocznie do jego weryfikacji w trybie art. 70 Kodeksu celnego, a następnie decyzją z dnia [...] września 2002r. nr [...] uznał je za nieprawidłowe w zakresie dotyczącym ustalenia wartości celnej zaimportowanego samochodu oraz określenia kwoty wynikającej z długu celnego i orzekł w tym zakresie. Powyższej decyzji Strona nie zaskarżyła, zatem stała się ona ostateczna. Następnie w związku z wątpliwościami dotyczącymi autentyczności przedłożonego dowodu pochodzenia w postaci deklaracji eksportera na rachunku sprzedaży nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002r., [...] władze celne na zlecenie Urzędu Celnego P. [...] w W., przeprowadziły jego weryfikację i ustaliły, iż dowód pochodzenia na załączonej kserokopii umowy jest wystawiony niezasadnie. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego w R. postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przedmiotowego zgłoszenia celnego, a następnie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] uchylił w części decyzję własną z dnia [...] września 2002 r. nr [...] w zakresie zastosowania stawki celnej oraz określenia kwoty wynikającej z długu celnego oraz uznał przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie ustalenia pochodzenia towaru i zastosowania stawki celnej oraz określenia kwoty wynikającej z długu celnego. Orzekając w tym zakresie określił kwotę długu celnego z zastosowaniem stawki celnej autonomicznej tj. [...]% minimum [...] szt. Jednocześnie organ celny obciążył skarżącego odsetkami wyrównawczymi. Orzekając w sprawie na skutek odwołania Dyrektor Izby Celnej w W. zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż na podstawie deklaracji eksportera na rachunku sprzedaży z dnia [...] sierpnia 2002 r. stanowiącego załącznik do zgłoszenia celnego [...] zastosowano w stosunku do importowanego towaru obniżoną stawkę celną. W związku z wątpliwościami dotyczącymi autentyczności przedłożonego dowodu pochodzenia organ celny wystąpił do [...] władz celnych z wnioskiem o weryfikację ww. dokumentu. W odpowiedzi [...] władze celne poinformowały, iż "eksporter był nieosiągalny i nie można było przeprowadzić weryfikacji. Dlatego należy przyjąć, iż chodzi o fałszerstwo. Dowód pochodzenia na załączonej do wniosku kserokopii umowy jest wystawiony niezasadnie". Ujawnienie niniejszego faktu stanowiło podstawę do wznowienia postępowania z urzędu i wydania decyzji przez Naczelnika Urzędu Celnego. Dyrektor Izby Celnej w W. uznał, iż organ celny I instancji prawidłowo określił kwotę wynikającą z długu celnego z zastosowaniem stawki celnej autonomicznej, a ponadto zasadnie Strona została obciążona odsetkami wyrównawczymi. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik skarżącego wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R. zarzucając, iż zostały wydane na podstawie nieobowiązujących w dacie ich wydania przepisów prawa. Niezależnie od powyższego pełnomocnik skarżącego wskazał, iż decyzje organów celnych naruszają: • art. 120, 121 §1, art. 122, art. 124, art. 187 §1 ustawy Ordynacja podatkowa; • art. 3, art. 4 zdanie pierwsze, art. 6, art. 18, art. 22 umowy zawartej pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Konfederacją Szwajcarską z związku z art. 6 części pierwszej zasady Traktatu dotyczącego przystąpienia Republiki Czeskiej, Estońskiej, Cypryjskiej, Łotewskiej. Litewskiej, Węgierskiej, Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Słowackiej do Unii Europejskiej. Ateny 2003.04.16 oraz art. 91 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji. • Art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dziennik Urzędowy UE C 325 z 24.12.2002) w związku z art. 2 części pierwszej zasady Traktatu dotyczącego przystąpienia Republiki Czeskiej, Estońskiej, Cypryjskiej, Łotewskiej. Litewskiej, Węgierskiej, Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Słowackiej do Unii Europejskiej. Ateny 2003.04.16; • Oświadczenia rządowego z dnia 16 kwietnia 2004 r. w sprawie mocy obowiązującej niektórych umów normujących stosunki handlowe, w związku z przystąpieniem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, mówiącego iż dnia 3 maja 2004 r. traci moc wiążąca umowa między RP a państwami Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA), sporządzona w Genewie dnia 10 grudnia 1992 r., wydanego w związku z art. 23, art. 25 ust. 5, art. 18 ustawy z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych (Dz.U. z 17 maja 2000) i w związku z tym błędne przyjęcie przepisów wymienionej umowy jako podstawy wydania skarżonej decyzji. Ponadto pełnomocnik skarżącego zarzucił organom celnym błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez uznanie, że zgłoszony w deklaracji celnej samochód nie został wyprodukowany w R., co miało istotny wpływ na wydanie skarżonych decyzji. Dodatkowo podniósł, iż bezzasadnie nie dano wiary przedstawionemu przez skarżącego pismu sporządzonemu przez P. Sp. z o.o., w którym stwierdzono, iż przedmiotowy samochód został wyprodukowany przez A. na terenie U. (według baz danych producenta). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze wskazał, iż zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej – jak w niniejszej sprawie. Za bezzasadne zatem należy uznać, iż zaskarżone decyzje zostały wydane w oparciu o nieobowiązujące przepisy prawa. Ponadto odnosząc się do zarzutu pominięcia w postępowaniu administracyjnym pisma z dnia [...] kwietnia 2005 r. przedłożonego przez skarżącego organ wyjaśnił, iż w zakresie udowodnienia preferencyjnego pochodzenia towaru z Unii Europejskiej pismo takie nie stanowi dowodu przewidzianego do stosowania w handlu preferencyjnym pomiędzy Wspólnota Europejską a P. Pomimo jednak tego pismo to zostało włączone do materiału dowodowego i uwzględnione przy ustalaniu niepreferencyjnego pochodzenia dla zastosowania stawki celnej autonomicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji we wskazanym zakresie należy stwierdzić, że skarga nie jest zasadna. Głównym zarzutem wobec organów celnych w niniejszej sprawie był brak uprawnienia (podstaw prawnych) w dacie orzekania do przeprowadzenia weryfikacji zgłoszenia celnego w trybie przepisów wynikających z Umowy między Rzeczpospolitą Polską a państwami Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) sporządzonej w Genewie 10 grudnia 1992 r. (zał. do Dz.U. z 1994r. Nr 129, poz. 639), gdyż od dnia 3 maja 2004 r. ww. umowa nie ma dla Rzeczypospolitej Polskiej mocy wiążącej. W związku z powyższym pełnomocnik skarżącego podniósł, iż organy celne I i II instancji wydały zaskarżone decyzje w oparciu o nieobowiązujące w dacie ich wydania przepisy prawa, czym naruszyły dyspozycję art. 247 §1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego i art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. przepisy wprowadzające Prawo celne. Z powyższym zarzutem pełnomocnika skarżącego nie sposób się zgodzić, bowiem organy celne działały na podstawie obowiązujących przepisów prawa, a zaskarżone decyzje nie zostały wydane bez podstawy prawnej. Zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623) przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Za "przepisy dotychczasowe" należy uznać wszystkie przepisy dotyczące długu celnego, a więc nie tylko przepisy zawarte w Kodeksie celnym i wydanych na jego podstawie rozporządzeniach. W ocenie Sądu przepisy umożliwiające weryfikację świadectw pochodzenia (w tym m.in. przepisy Protokołu B Umowy z EFTA oraz przepisy Protokołu 4 do Układu Europejskiego, definiującego produkt pochodzący) są przepisami o jakich mowa w powołanym przepisie art. 26 ustawy - przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne. Zgodnie z art. 209 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego dług celny w przywozie powstaje w wypadku dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. §2 cytowanego przepisu stanowi, iż dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż w przedmiotowej sprawie dług celny powstał w dniu [...] sierpnia 2002 r. wraz z przyjęciem przez organ celny zgłoszenia celnego nr [...] zatem zastosowanie w sprawie znajdują przepisy obowiązujące przed dniem akcesji Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej tj. przed 1 maja 2004 r., które nakładały na towary importowane ze S. określone należności celne. Z tych względów za niezasadne należy uznać również zarzuty pełnomocnika skarżącego dotyczące naruszenia art. 3, art. 4 zdanie pierwsze, art. 6, art. 18, art. 22 umowy zawartej pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Konfederacją Szwajcarską z związku z art. 6 części pierwszej zasady Traktatu dotyczącego przystąpienia Republiki Czeskiej, Estońskiej, Cypryjskiej, Łotewskiej, Litewskiej, Węgierskiej, Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Słowackiej do Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864) oraz art. 91 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji, Art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dziennik Urzędowy UE C 325 z 24.12.2002) w związku z art. 2 części pierwszej zasady Traktatu dotyczącego przystąpienia Republiki Czeskiej, Estońskiej, Cypryjskiej, Łotewskiej, Litewskiej, Węgierskiej, Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Słowackiej do Unii Europejskiej oraz Oświadczenia rządowego z dnia 16 kwietnia 2004 r. w sprawie mocy obowiązującej niektórych umów normujących stosunki handlowe, w związku z przystąpieniem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej. Odnosząc się do zarzutów dotyczących zastosowanej w decyzji stawki celnej należy podzielić stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie, iż stawki celne obniżone wynikające z umów zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów (umowy o strefach wolnego handlu) stosuje się do niektórych towarów pochodzących z tych krajów, pod warunkiem, że pochodzenie towarów zostało udokumentowane zgodnie z wymogami niniejszych umów. W związku z tym, iż skarżący zadeklarował jako kraj pochodzenia importowanego samochodu F. (państwo członkowskie Unii Europejskiej ujęte w wykazie nr IV Taryfy Celnej) oraz na mocy art. 3 pkt 3 Protokołu B Umowy z EFTA stanowiącego, iż produkty pochodzące zarówno ze Wspólnoty Europejskiej, jak i jednego z krajów wymienionych w pkt 1 art. 3, które nie podlegają żadnym operacjom na terenie państw Umowy z EFTA, zachowują swoje pochodzenie, jeżeli są eksportowane do Wspólnoty Europejskiej lub jednego z tych krajów (w tym P.) zastosowanie w przedmiotowej sprawie znajduje Protokół 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony podpisanego w Brukseli 24 czerwca 1997 r. (zał. Do Dz.U. Nr 104, poz. 662), dotyczący definicji pojęcia "produkty pochodzące". Akt powyższy określa bowiem reguły pochodzenia, jakie muszą spełniać towary aby uzyskać status celny towarów pochodzących ze Wspólnoty oraz sposób udokumentowania pochodzenia towarów. Zgodnie z treścią art. 16 ww. Protokołu 4 UE (Część V – Dowód pochodzenia) warunkiem zastosowania stawek celnych obniżonych dla towarów pochodzących ze wspólnoty jest przedłożenie: 1. świadectwa przewozowego EUR 1, lub 2. w przypadkach określonych w art. 21 (1) deklaracji, (...), złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty, o których mowa, w sposób wystarczający do ich identyfikacji (zwanej dalej "deklaracją na fakturze"). W przedmiotowej sprawie podstawą do zastosowania zerowej stawki celnej była deklaracja eksportera na rachunku sprzedaży, który został przedstawiony do zgłoszenia celnego. W ramach prowadzonej weryfikacji w trybie przepisu art. 32 Protokołu B Umowy z EFTA polskie władze celne uzyskały od [...] władz celnych negatywny wynik weryfikacji wobec braku możliwości przeprowadzenia stosownej kontroli z uwagi na nieosiągalność eksportera; dlatego też zagraniczne organy celne uznały, iż chodzi o fałszerstwo, a dowód pochodzenia został wystawiony niezasadnie. Z uwagi na fakt, iż wyniki weryfikacji są dla polskich organów celnych wiążące deklarację eksportera na fakturze należało uznać za nie spełniającą wymogów autentyczności i rzetelności, a brak możliwości potwierdzenia unijnego pochodzenia towaru stanowi podstawę do odmowy przyznania preferencji celnych. Nie można również przyjąć argumentu pełnomocnika skarżącego, iż przedstawione w trakcie postępowania administracyjnego pismo P. z dnia [...] kwietnia 2005 r., które w swej treści wskazuje, iż przedmiotowy samochód został wyprodukowany przez A. na terenie U. dawało podstawę do zastosowania zerowej stawki celnej. W świetle wskazanych wyżej przepisów (Protokół 4 UE), zawierających ścisłe reguły zastosowania stawek celnych obniżonych dokument taki nie może potwierdzać wspólnotowego pochodzenia towaru. Może być natomiast uznany jako dokument potwierdzający niepreferencyjne pochodzenie towaru. Zgodnie z treścią § 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851): 1. Pochodzenie towarów wymienionych w Wykazie nr 3 musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. 2. Dowodem pochodzenia towarów innych niż określone w ust. 1 może być: 1) świadectwo pochodzenia, 2) faktura, specyfikacja towarów, kontrakt, świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy, o ile w dokumentach tych jest umieszczony zapis o kraju pochodzenia towaru, 3) trwałe oznaczenie kraju pochodzenia na towarze. Prawidłowo zatem organy celne przyjęły, iż z całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przedmiotowy samochód posiada niepreferencyjne pochodzenie [...] i określiły kwotę długu celnego z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej. Chybione są również zarzuty pełnomocnika skarżącego o charakterze procesowym tj. naruszenia powinności wyczerpującego zebrania dowodów i dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz zasad praworządności, przekonywania, prawdy obiektywnej i działania w sposób budzący zaufanie do organów celnych. W niniejszej sprawie organy celne przeprowadziły wnikliwie postępowanie wyjaśniające w sprawie, nie naruszając przy tym reguł postępowania dowodowego, uwzględniły wszystkie zebrane dowody i dokonały ich oceny, co znalazło wyraz w szerokim uzasadnieniu ich decyzji, które obejmuje podstawę prawną z przytoczeniem przepisów prawa, jak również wskazuje w jakiej relacji pozostaje ich treść do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Dokonana przez organy celne ocena materiału dowodowego jest zgodna z zasadami swobodnej oceny dowodów i nie nosi cechy dowolności. Sąd pragnie wskazać, iż sam fakt wydania decyzji niekorzystnej dla Strony nie może świadczyć o tym, iż organy celne działały wbrew zasadzie pogłębiania zaufania do organów państwowych. Powyższa zasada nie może być bowiem rozumiana jako konieczność wydawania decyzji satysfakcjonującej Stronę, która jednocześnie byłaby sprzeczna z obowiązującym prawem. Jednocześnie zauważyć należy, iż każda sprawa ma charakter indywidualny i rozpatrywana jest w oparciu o zgromadzony w danej sprawie materiał dowodowy. W świetle powyższych rozważań należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, że mogłyby one mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Wobec powyższego, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji.