IV SA/Po 811/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie sędzia WSA Maciej Dybowski as.sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant ref – staż Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 marca 2006 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lipca 2004r. nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/I.Kucznerowicz /-/G.Radzicka /-/M.Dybowski IV SA/Po 811/05 U Z A S A D N I E N I E Decyzją nr [...] z [...] lipca 2004 r. Prezydent Miasta P. w trybie art. 155 KPA zmienił wysokość dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka przyznanego decyzją nr [...] z [...] maja 2004 r. na rzecz M.D. z kwoty 250 zł na kwotę 170 zł, począwszy od 1 maja 2004 do 31 sierpnia 2005 i orzekł, że spłata różnicy nadpłaconej kwoty w wysokości 160 zł nastąpi w 14 ratach. Natomiast pozostałe elementy decyzji pozostawiono bez zmian. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że decyzją nr [...] z [...] maja 2004 r. przyznano W. D. dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka – M. D. w wysokości 250 zł. miesięcznie. Ponieważ po analizie dokumentów stwierdzono, że M. D. legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, to zasiłek dla niego winien wynosić 170 zł. Organ podkreślił, że W. D. wyraziła zgodę na zmianę decyzji dnia [...] czerwca 2004 r., stąd podlega ona wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania, bowiem jest zgodna z żądaniem strony. Odwołanie od decyzji złożyła W. D. kwestionując wysokość przyznanego zasiłku na syna i podkreślając, że syn ma orzeczoną niepełnosprawność co winno skutkować przyznanie zasiłku w kwocie 250 zł, a nie 170 zł. Odwołująca zarzuciła, że jej zgoda wyrażona na piśmie dotyczyła wyłącznie spłaty nadpłaty, a nie umniejszenia zasiłku w ogóle. Kwestionowała również wysokość ostatniej raty wymienionej w decyzji, którą określono na 40 zł, a winno być 4 zł. Przed przesłaniem akt organowi odwoławczemu Prezydent Miasta P. postanowieniem nr [...] z [...] 07.2004 r. sprostował błąd pisarski i wysokość ostatniej raty określił na 4 zł, zamiast 40 zł. W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2004 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję i podzieliło jej argumentację. Organ odwoławczy podkreślił, że art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 nr 228 poz. 2255 ze zm.) w brzmieniu na dzień wydania decyzji przewiduje dodatek w wysokości 250 zł dla osoby samotnie wychowującej dziecko, które legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Dokonując analizy przepisów ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych(Dz. U. z 1997 nr 123 poz. 776 ze zm.) w szczególności art. 4 a ust. 1 i art. 3 organ stwierdził, że w przypadku osób do szesnastego roku życia nie ustala się stopnia niepełnosprawności, wynika więc z tego, że do szesnastego roku życia osoba samotnie wychowująca dziecko niepełnosprawne otrzymuje 250 zł. Natomiast po ukończeniu 16 roku życia tylko wówczas gdy ma określony znaczny stopień niepełnosprawności. W innych przypadkach po ukończeniu przez dziecko 16 roku otrzymuje dodatek z art. 12 ust. 3 tj. w wysokości 170 zł. Ponieważ syn skarżącej M. D. ukończył 16 rok życia i orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia [...] marca 2003 r. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, to dodatek dla samotnego rodzica winien wynosić 170 zł. Odnosząc się do zmiany decyzji nr [...] z [...] maja 2004 r. w trybie art. 155 kpa organ odwoławczy stwierdził, że w tej decyzji organ I instancji bezpodstawnie zastosował przepis art. 12 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych i ponieważ W. D. wyraziła zgodę na zmianę decyzji, a także przemawia za tym interes społeczny, zasadnie decyzję zmieniono. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła organom wadliwą interpretację przepisów art. 12 ustawy o świadczeniach i podkreśliła, że syn jest w dalszym ciągu osobą niepełnosprawną. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga jest uzasadniona, jednakże nie z powodu zarzutów podniesionych w skardze. Odnosząc się do zarzutów skarżącej należy stwierdzić, że ustawa z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 nr 228 poz. 2255 ze zm.) przewiduje dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka należny matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka w art. 12 ust. 4 wówczas gdy dziecko: - legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności lub - znacznym stopniu niepełnosprawności. W takiej sytuacji dodatek wynosi 250 zł. Natomiast osobie samotnie wychowującej dziecko dodatek przysługuje w wysokości 170 zł (art. 12 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Artykuł 3 ust. 9 cytowanej powyżej ustawy wyjaśnia, że pod pojęciem dziecko niepełnosprawne należy rozumieć dziecko w wieku do ukończenia 16 roku życia, legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Ta definicja ustawowa jest spójna z uregulowaniami ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 1997 r. nr 1123 poz. 776 ze zm.), który w art. 3 ust. 1 w pkt 1, 2, 3 ustala trzy stopnie niepełnosprawności, a mianowicie: znaczny, umiarkowany, lekki, natomiast w art. 4 a ust. 1 stanowi, że osoby, które nie ukończyły 16 roku życia zaliczane są do osób niepełnosprawnych, jeżeli mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, powodującą konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku. Z tych uregulowań wynika jasno, że do 16 roku życia dziecka nie ustala się dla niego stopnia niepełnosprawności, natomiast kiedy dziecko kończy 16 lat, jedynie znaczny stopień niepełnosprawności, wymagający stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób, w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji powodują, że osoba samotnie go wychowująca, otrzymuje podwyższony dodatek. Z tych względów jakkolwiek można podzielić zarzut skarżącej W. D., że mimo ukończenia przez syna M. D. 16 roku życia, jest on w dalszym ciągu dzieckiem niepełnosprawnym, bo pod pojęciem umiarkowanego stopnia niepełnosprawności mieści się również pojęcie ogólne niepełnosprawności, to nie można podzielić zarzutu wadliwej interpretacji przepisów prawa, przez organy administracji publicznej, gdyż to właśnie przepisy prawa zacytowane wyżej wprowadzają inne regulacje dotyczące dzieci do 16 roku życia i powyżej bowiem przyznają inne świadczenia dla dzieci do 16 roku życia i powyżej jeśli są niepełnosprawne w stopniu znacznym, a inne dla dzieci powyżej 16 roku życia niepełnosprawne jedynie w stopniu umiarkowanym lub lekkim. Racjonalność takiego uregulowania wynika z tego, że ustawodawca przyjmuje, że dziecko niepełnosprawne do 16 roku życia wymaga zapewnienia całkowitej opieki lub pomocy, natomiast, po orzeczeniu stopnia niepełnosprawności, zespół orzekania d/s niepełnosprawności dokładnie określa, czy niepełnosprawny wymaga stałej długotrwałej opieki i pomocy innej osoby, czy wymaga opieki pomocy w stopniu ograniczonym. W orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności syna skarżącej M. D. wskazano, że wymaga on tylko częściowej opieki i pomocy osoby drugiej. Powyższe rozważania zadecydowały o tym, że Sąd rozpoznający skargę, nie podzielił zarzutów skarżącej, dotyczących wadliwej interpretacji prawa omówionego powyżej. Natomiast powodem uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji było wadliwe zastosowanie art. 155 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 nr 98 poz. 1071 ze zm.). Przepis ten stanowi, że "decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony ...". Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej (art. 155 kpa) jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany decyzji ze względu na interes społeczny i słuszny interes strony i czy ewentualnemu uchyleniu lub zmianie nie sprzeciwiają się przepisy szczególne. Należy przy tym z całą stanowczością podkreślić, że badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony, nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej, a tak postąpiono w niniejszej sprawie. Jest bowiem niespornym, że organ I instancji, który wydał decyzję ostateczną z [...] maja 2004 r. nr [...] wadliwie zastosował przepisy art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 nr 228 poz. 2255 ze zm.). Taka sytuacja uzasadniałaby wszczęcie postępowania w trybie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, a wadliwość zastosowania art. 155 przez organ I instancji, uszło uwadze organu odwoławczego. Należy podkreślić, że skoro w doktrynie i orzecznictwie sądowym przyjęty jest pogląd, że organ odwoławczy orzeka na podstawie stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dniu wydania decyzji i jest obowiązany uwzględniać zmiany w stanie faktycznym i prawnym, jakie zaszły po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji, to SKO gdyby uchylało decyzję organu I instancji z powodu wadliwego zastosowania art. 155 kpa, wskazać winno i to, że na etapie postępowania odwoławczego stwierdzono brak podstawowej przesłanki wymaganej przez art. 155 kpa, a mianowicie zgody strony na uchylenie decyzji. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie wyrażenie zgody przez stronę na uchylenie czy zmianę decyzji w trybie art. 155 KPA musi podlegać ocenie przez organy administracji publicznej z punktu widzenia uregulowań przewidzianych w przepisach Kodeksu cywilnego, z uwzględnieniem przepisów o wadach oświadczenia woli (art. 82 – 88 kc) i organ administracji publicznej, rozpoznający odwołanie strony, od decyzji organu I instancji nie może uznać, że złożenie oświadczenia woli przez stronę w postępowaniu administracyjnym nie podlega odwołaniu, bowiem uchylenie się od skutków prawnych wadliwego oświadczenia woli, może nastąpić w piśmie skierowanym do organu administracyjnego stanowiącym odwołanie od decyzji organu I instancji. W powyższych okolicznościach na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt a i c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/I.Kucznerowicz /-/G.Radzicka /-/M.Dybowski KB/