II SA/Gd 324/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie : sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Protokolant: Hanna Tarnawska po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 kwietnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Decyzjami z dnia 21 czerwca 2000 r. Nr [...] i 20 czerwca 2000 r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy: 1) decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 kwietnia 2000 r. Nr [...] nakazującą E. K. rozbiórkę budynku letniskowego o konstrukcji drewnianej i wymiarach 3,5 m na 2,4 m plus 5,30 m na podcień 4,9 m w tym podcień 1,35 m na 3,25 m, zlokalizowanego w części południowej działki Nr [...] oraz budynku letniskowego o konstrukcji drewnianej i wymiarach 7,35 m na 5,85 m w tym podcień o wymiarach 1,65 m na 1,60 m zlokalizowanego w części środkowej działki [...]. Jako materialnoprawną podstawę tego orzeczenia powołano art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.). Uzasadniając to rozstrzygnięcie stwierdzono, że faktem bezspornym jest, że przedmiotowe obiekty zostały wybudowane w 1984 r. i 1985 bez wymaganego pozwolenia na budowę, w konsekwencji czego w stosunku do nich w myśl art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 z późn. zm.) w sprawie znajdują zastosowanie przepisy prawa budowlanego z 1974 r. 2) decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr [...] z dnia 28 kwietnia nakazującą E. K. oraz M. i R. S. rozbiórkę samowolnie wybudowanego basenu ogrodowego zlokalizowanego na działce Nr [...] w J. gm. K., wykonanego bez wymaganego na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 4 oraz art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1994 r. zgłoszenia budowlanego. Kwestionując te orzeczenia E. K. stwierdziła, że przedmiotowe obiekty budowlane wybudowane zostały za wiedzą i aprobatą gminy, która pobrała stosowną opłatę. Stwierdzono również, że nie wystąpiło naruszenie przepisów ustawy o planowaniu przestrzennym, a żaden przepis prawa nie nakazuje w sposób bezwzględny rozbiórki istniejących obiektów. Rozpatrując te zarzuty Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 listopada 2003 r., sygn. II SA/Gd 1982/00 oddalił skargę stwierdzając, że Prawo budowlane z 1974 jak i 1994 jednoznacznie określiły, że roboty budowlane wymagające uzyskania pozwolenia na budowę nie mogą być rozpoczęte przed wydaniem stosownych decyzji przez organy administracji. Brak reakcji ze strony organów gminy w żadnym razie nie mógł być uznany za milczące udzielenie pozwolenia na budowę. Zdaniem Sądu za nakazaniem rozbiórki przedmiotowych obiektów przemówiły co najmniej dwie przesłanki. Zgodnie bowiem z postanowieniami art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. obiekty budowlane lub ich części będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają rozbiórce jeżeli zostały zbudowane bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz naruszają postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dlatego też przyjmując, że obie te przesłanki zostały spełnione uznano, że zachodziły podstawy do nakazania rozbiórki przedmiotowych obiektów. Podobne stanowisko zostało zaprezentowane również w stosunku do obiektu małej architektur, którego wykonanie zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 4 oraz art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1994 roku wymagało zgłoszenia. Od wyroku tego E. K. wniosła skargę kasacyjną, w wyniku której Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 maja 2004 r. o sygn. OSK 281-282/04: 1. uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 czerwca 2000 r. Nr [...], 2. uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 czerwca 2000 r. Nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 kwietnia 2000 r. Nr [...], 3. orzekł o kosztach postępowania, 4. oddalił skargę kasacyjną w pozostałym zakresie. Uzasadniając swoje stanowisko w części odnoszącej się do nakazu rozbiórki obiektu budowlanego w oparciu o art. 37 ust.1 pkt 1 Prawa budowlanego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że dla prawidłowości rozstrzygnięcia podejmowanego na podstawie tego przepisu decydujące znaczenie ma plan obowiązujący w dacie budowy, bo niezgodność właśnie z tym planem przesądza wraz z popełnieniem samowoli budowlanej o wydaniu nakazu rozbiórki. Brak wyjaśnienia tej kwestii stanowił podstawę do uchylenia wyroku NSA z 13 listopada 2003 r., sygn. akt II SA/Gd 1492/1982/00 we wskazanej wyżej części oraz określonych wyżej decyzji administracyjnych. W wyniku tego orzeczenia rozpatrując ponownie sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 15 lutego 2005 r. Nr [...] nakazał E. K. rozebranie wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej na działce nr [...] położonej w J. gmina K. obiektu budowlanego pełniącego funkcje rekreacji indywidualnej o konstrukcji drewnianej i wymiarach 7,35 m na 5,85 m w tym podcień o wymiarach 1,65 m na 1,60 m. Rozpatrując odwołanie wniesione od tej decyzji przez E. K. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 4 kwietnia 2005 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję stwierdzając, że zgodnie ze znajdującym w tej sprawie zastosowanie art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego niezbędne jest wykazanie dwóch przesłanek, to jest: a) wybudowanie obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia, b) obiekt budowlany powinien znajdować się na terenie, który nie jest przeznaczony pod zabudowę, albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Biorąc pod uwagę fakt, że obie te przesłanki zostały łącznie spełnione gdyż obiekt został zbudowany bez pozwolenia na budowę na gruncie nie przewidzianym do wykorzystania na takie cele w planie zagospodarowania przestrzennego przyjęto, że zachodziły podstawy do nakazania jego rozbiórki. Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosła E. K. reprezentowana przez adwokata S. J. domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu stwierdzono, że wyrok NSA nie obligował organów administracji do ponownego rozpatrywania sprawy, gdyż był to wyrok reformatoryjny, a nie kasacyjny. Skoro więc wyrok NSA jest prawomocny to stosownie do postanowienia art. 170 Prawo o postanowieniu przed sądami administracyjnymi wiąże nie tylko sąd, który go wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z postanowieniami art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta wykonywana jest pod kątem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Zgodnie natomiast z postanowieniami art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Natomiast w myśl art. 190 cytowanej ustawy sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. W przedmiotowej sprawie walor taki posiada wyrok NSA z 20 maja 2004 r., a zatem poglądy w nim zaprezentowane mają charakter wiążący w przedmiotowej sprawie. Wbrew twierdzeniom skarżącej nie jest to wyrok sensu stricto reformatoryjny, gdyż jak wynika z jego sentencji dokonano w nim oceny prawidłowości zarówno orzeczenia sądu administracyjnego jak i organów administracji. Stwierdzono w nim jednak, że w trakcie prowadzonego postępowania miała miejsce błędna interpretacja przepisów prawa materialnego, w wyniku czego podjęte zostało częściowo rozstrzygnięcie kasacyjne, w wyniku którego częściowo został uchylony wyrok sądu administracyjnego oraz dwie decyzje administracyjne. W tej części sprawa nie została merytorycznie rozstrzygnięta, a kasacyjne w tym zakresie orzeczenie obligowało organy administracji do ponownego rozpatrzenia sprawy w tej części. Brak było natomiast podstaw do prowadzenia postępowania w części w jakiej skarga została oddalona. Dlatego też uwzględniając wiążący charakter rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego organy administracji musiały rozstrzygnąć merytorycznie sprawę w pozostałej części. Nie ma zatem w tym zakresie mowy o naruszeniu art. 170 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi gdyż właśnie do takiego działania zobowiązywał wyrok podjęty przez NSA w sprawie. Przechodząc natomiast do merytorycznej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia to bezsporne między stronami jest to, że w 1985 roku na działce nr [...] w J. wybudowany został bez uzyskania pozwolenia obiekt o charakterze rekreacyjnym. W związku z tym w tym zakresie jak trafnie przyjęły organy administracji w myśl art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. w sprawach samowoli budowlanej znajdują zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. Zgodnie z postanowieniami art. 37 ust. 1 pkt 1 tego aktu prawnego organ administracji nakazuje rozbiórkę samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego jeżeli został wzniesiony na terenie, który nie jest przeznaczony pod zabudowę w planie zagospodarowania przestrzennego. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że planem takim jest plan obowiązujący w dacie samowoli budowlanej. W przedmiotowej sprawie organy administracji ustaliły w Gminie, że działka nr [...] w J. zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego Gminy zatwierdzonym uchwałą [...] Rady Narodowej Miasta i Gminy znajdowała się na obszarze przeznaczonym pod uprawy polowe (karta 59 akt administracyjnych). Takie przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego skutkowało tym, że nie mogły być na niej wznoszone obiekty budowlane o charakterze rekreacyjnym. Biorąc zatem pod uwagę powyższe okoliczności należy przyjąć, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., obligujące organy administracji do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego. W związku z tym na podstawie art. 151 ustawy - Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.