I OSK 964/06

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2007-06-04

Skład orzekający: Małgorzata Pocztarek, Jan Paweł Tarno, Zygmunt Zgierski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy prawo zarządu nieruchomością, które przysługiwało państwowej osobie prawnej do ułamkowej części nieruchomości stanowiącej współwłasność Skarbu Państwa, mogło ulec przekształceniu w trwały zarząd, a następnie wygasnąć na wniosek tej osoby prawnej, gdy stała się ona zbędna?
Ratio decidendi
Prawo zarządu nieruchomością, które przysługiwało państwowej osobie prawnej do ułamkowej części nieruchomości stanowiącej współwłasność Skarbu Państwa, mogło ulec przekształceniu w trwały zarząd na podstawie przepisów przejściowych ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skoro osoba prawna złożyła wniosek o wygaśnięcie trwałego zarządu, uznając nieruchomość za zbędną, a przesłanki z art. 47 ustawy o gospodarce nieruchomościami zostały spełnione, organ administracji miał podstawy do wydania decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu nieruchomością, sprawowanego przez P. S.A. (poprzednio H. S.A.) nad ułamkową częścią nieruchomości stanowiącej współwłasność Skarbu Państwa. Spółka wniosła o wygaszenie zarządu, uznając nieruchomość za zbędną. Organy administracji wydały decyzje o wygaśnięciu trwałego zarządu, które zostały utrzymane w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Skarżąca spółka w skardze kasacyjnej zarzuciła błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie prawa materialnego, kwestionując możliwość sprawowania trwałego zarządu przez osoby prawne oraz związek prawa zarządu z konkretnymi pomieszczeniami.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) sędzia NSA Zygmunt Zgierski Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S.A. w [...] w likwidacji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Lu 95/06 w sprawie ze skargi P. S.A. w [...] w likwidacji na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia trwałego zarządu nieruchomością oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 9 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Lu 95/06 oddalił skargę P. SA w [...] w likwidacji na decyzję Wojewody [...] z [...], nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia trwałego zarządu nad nieruchomością. Powyższą decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], znak: [...]. Decyzją tą organ I instancji orzekł o wygaśnięciu trwałego zarządu sprawowanego przez P. S.A. w [...] nad całością zabudowanej nieruchomości stanowiącej współwłasność Skarbu Państwa w 1/20 części działki oznaczonej w ewidencji gruntów m. [...] (obręb 23) nr 156, o pow. 618 m2 położonej w [...] przy ul. [...], gdyż stała się ona zbędna dla tej jednostki. Organ ustalił, na podstawie aktu notarialnego sporządzonego w dniu 5 października 1987 r., Rep. A Nr 5884/87 wynika, że Skarb Państwa stał się współwłaścicielem w 1/20 części przedmiotowej nieruchomości. W ramach tego udziału Skarbowi Państwa przypadło korzystanie z dwóch pomieszczeń na parterze, w których znajdował się lokal handlowy, wcześniej wynajmowany przez Przedsiębiorstwo Hurtu Spożywczego Oddział Wojewódzki w [...]. Zdaniem organu, z chwilą nabycia powyższej nieruchomości przez Skarb Państwa, Przedsiębiorstwo to stało się jej zarządcą. Prawo zarządu zostało ujawnione w księdze wieczystej KW nr 19199, prowadzonej przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...]. H. S.A. w [...] pismami z dnia 11 i 31 marca 2005 r. poinformowała Prezydenta Miasta [...], iż sprzedała osobie fizycznej nakłady i nie jest zainteresowana dalszym sprawowaniem zarządu. Prezydent Miasta [...] uwzględnił jej wniosek i wydał decyzję o wygaszeniu sprawowanego zarządu. Zdaniem organów zarząd sprawowany przez Spółkę H.jest bezsporny, bowiem wynika z wpisu w księdze wieczystej KW nr 19199, a zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz.1361 ze zm.) istnieje domniemanie, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Ponadto, stosownie do art. 47 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jednostka administracyjna sprawująca trwały zarząd może zgłosić właściwemu organowi wniosek o wydanie decyzji o wygaśnięciu tego zarządu do całej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się dla niej zbędna. Skoro Spółka H. (poprzednik prawny P. S.A.) złożyła taki wniosek, nie było podstaw do jego oddalenia. Brak jest również przesłanek do spełnienia żądania skarżącego i wydania orzeczenia o wygaśnięciu trwałego zarządu z dniem 5 grudnia 1990 r., gdyż udział w nieruchomości znajdował się we władaniu skarżącego (jego poprzednika) do dnia 31 grudnia 2004 r., tj. do dnia protokolarnego przekazania osobie fizycznej. Skargę do sądu administracyjnego wniosła P. S.A. w likwidacji w [...] domagając się uchylenia decyzji organów administracyjnych obu instancji. Skarżąca zarzuciła decyzjom zarówno błędne ustalenie stanu faktycznego, jak i naruszenie przepisów prawa materialnego. Jej zdaniem nie ma żadnych podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia z dniem 1 lipca 2005 r. prawa trwałego zarządu nieruchomością sprawowanego przez osobę prawną. Oczywiste jest bowiem, że zarząd nieruchomościami sprawowany przez przedsiębiorstwa państwowe przed rokiem 1990 w żadnym wypadku nie uległ przekształceniu w trwały zarząd, natomiast ukonstytuowany przepisami art. 43 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami trwały zarząd jest formą władania nieruchomościami przez państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej. P. S.A. w likwidacji, jak i jej poprzednik H. SA są to osoby prawne, a zatem zgodnie z powyższym nie mogły po dniu 5 grudnia 1990 r. sprawować trwałego zarządu jakąkolwiek nieruchomością. Skarżąca podniosła, że tym bardziej nie mogła sprawować zarządu trwałego, gdyż nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] nigdy nie była własnością Skarbu Państwa ani Miasta [...]. Do Skarbu Państwa należy bowiem jedynie ułamkowa (1/20) część tej nieruchomości i z ułamkiem tym nie jest związane prawo korzystania z jakiegokolwiek lokalu bądź pomieszczenia. Skarżąca zarzuciła również, że organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich - jej zdaniem istotnych - argumentów przedstawionych w odwołaniu, mianowicie skarżąca wskazała w nim z jakimi ułamkowymi częściami nieruchomości mogło być ewentualnie związane prawo korzystania z przedmiotowych pomieszczeń, wskazała również prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w [...], na podstawie którego Skarb Państwa utracił prawo do dalszych 4/12 części nieruchomości. Przedstawiła ponadto organowi dokładne wyliczenia ogólnej powierzchni użytkowej budynku i powierzchni zajmowanych przez siebie, a następnie udostępnionych A. K. pomieszczeń, wykazując przy tym, że powierzchnia tych lokali nie stanowi 1/20 części ogólnej powierzchni użytkowej budynku. Skarżąca ponadto zarzuciła organowi l instancji, że wydając zaskarżone rozstrzygnięcie nie sprecyzował, o jakich pomieszczeniach na parterze budynku mowa jest w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w uzasadnieniu stwierdził, że istotą sporu pomiędzy stronami jest kwestia: - prawidłowego zastosowania art. 43 w zw. z art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) poprzez przyjęcie, że do dnia wydania decyzji o wygaśnięciu zarządu stronie skarżącej przysługiwało prawo trwałego zarządu; - błędy w ustaleniach faktycznych i brak konkretyzacji przedmiotu rozstrzygnięcia, tj. przyjęcie w zaskarżonej decyzji, że z ułamkową częścią przedmiotowej nieruchomości związane jest prawo do dwóch pomieszczeń położonych na parterze budynku. Zdaniem skarżącego nie ma żadnych podstaw prawnych do wydania zaskarżonej decyzji o wygaśnięciu z dniem 1 lipca 2005 r. prawa trwałego zarządu nieruchomością sprawowanego przez osobę prawną, bowiem zarząd nieruchomościami sprawowany przez przedsiębiorstwa państwowo przed rokiem 1990 nie ulegał przekształceniu w trwały zarząd. Ponadto kwestionuje błąd w ustaleniach faktycznych polegający na tym, że z ułamkową częścią 1/20 części nieruchomości jest związane prawo do dwóch pomieszczeń usytuowanych na parterze budynku położonego na tej nieruchomości. Zarzutów tych nie można uznać za uzasadnione. W sprawie jest wykazane, że przedmiotowy grunt (w części ułamkowej) znajdował się w dniu 5 grudnia 1990 r. w użytkowaniu Przedsiębiorstwa Hurtu Spożywczego w [...] Oddział w [...], które następnie przekształciło się w H. Spółka Akcyjna w [...] - Oddział w [...] (k. 35). Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464) grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy oraz budynki inne urządzenia oraz lokale, znajdujące się na gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy, będących w dniu 5 grudnia 1990 r. w użytkowaniu osób prawnych i jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej pozostają nadal w użytkowaniu tych osób i jednostek. Jak wynika z k. 102 akt administracyjnych Zarząd H. S.A. w [...] przeniósł na rzecz osoby fizycznej w dniu 31 grudnia 2004 r. swoje prawa do udziału w przedmiotowej nieruchomości (lokal). Natomiast pismem z dnia 31 marca 2005 r. stwierdził, że nie jest zainteresowany udziałami w nieruchomości gruntowej. W dacie wydania zaskarżonej decyzji w przedmiotowej sprawie i decyzji Prezydenta Miasta [...] obowiązuje przepis art. 210 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami zgodnie, z którym grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w użytkowaniu osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej oraz znajdujące się na tych gruntach budynki, inne urządzenia i lokale pozostają nadal w użytkowaniu tych osób i jednostek. Do użytkowania tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące trwałego zarządu. W sytuacji występującej w sprawie organy administracji w sposób prawidłowy zastosowały odpowiednio przepis art. 47 cyt. ustawy. Zupełnie niezrozumiały jest zarzut skargi, że decyzja powinna stwierdzać wygaśnięcie trwałego zarządu z dniem 5 grudnia 1990 r. w sytuacji, gdy udziały zostały przekazane osobie fizycznej dnia 31 grudnia 2004 r. Po drugie: Wbrew zarzutom skargi istnieje podzielność trwałego zarządu (por. Jerzy Siegień: Ustawa o gospodarce nieruchomościami, Komentarz. Warszawa-Jaktoroń 2003, s. 95)., a związek ułamkowej 1/20 części nieruchomości do dwóch pomieszczeń usytuowanych na parterze budynku znajdujących się na nieruchomości potwierdzają akty notarialne zawierane przez skarżącego i jego poprzednika prawnego. Znajdują one potwierdzenie w decyzjach wymiarowych i protokołach znajdujących się w aktach sprawy. Powyższy wyrok WSA w Lublinie został zaskarżony w całości przez P. SA w [...] w likwidacji poprzez wniesienie skargi kasacyjnej. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego: 1. pominięcie przepisu art. 2 ust. l ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz art. 200 ust. l ustawy gospodarce nieruchomościami, z których wynika wprost nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości znajdujących się w dniu 5.12.1990 r. zarządzie państwowych osób prawnych przez te osoby prawne lub przez następców prawnych, a więc niedopuszczalność wydania po dniu 5.12.1990r. o wygaszeniu zarządu / trwałego zarządu, 2. niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 2 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości jako na zasadnicze podstawy prawne wydanego rozstrzygnięcia, a więc na przepisy, które nie dotyczyły prawa zarządu nieruchomością, z jednoczesnym pominięciem przepisu 2 ust. l ustawy, 3. rażące naruszenie przepisu art. 210 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na potraktowaniu prawa zarządu, jakie przysługiwało Przedsiębiorstwu S. (poprzednikowi prawnemu H. S.A.) do dnia 5.12.1990 r. jako prawa użytkowania, o którym jest wyraźnie mowa w tym przepisie, oraz 4. istotne naruszenie przepisów postępowania - art. 133 § l ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wydanie rozstrzygnięcia z całkowitym pominięciem akt postępowania oraz treści zaskarżonych decyzji Prezydenta Miasta [...] i Wojewody [...], o czym świadczy stwierdzenie Sądu, że grunt przy ul. [...] w [...] w części ułamkowej znajdował się w dniu 5 grudnia 1990 r. w użytkowaniu Przedsiębiorstwa S. w [...] Oddział w [...]. Wskazując na powyższe podstawy i zarzuty skargi kasacyjnej, wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie obu decyzji organów administracyjnych oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego od Wojewody [...] kosztów postępowania za obie instancje według norm przepisanych. W uzasadnieniu tej skargi stwierdzono, że rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie jest błędne i powinno być w całości zmienione. Sąd bowiem w sposób zupełnie niezrozumiały, sprzeczny z aktami postępowania, a przede wszystkim w sposób absolutnie sprzeczny z treścią decyzji administracyjnych od których rozpatrywał w niniejszym postępowaniu skargę H. S.A. (obecnie P. S. A. w likwidacji) stwierdził, że nieruchomość położona w [...] ul. [...] znajdowała się w okresie do dnia l lipca 2005 r. w użytkowaniu Spółki. Sprzeczność ta wynika z faktu, że nieruchomość nie znajdowała się nigdy w użytkowaniu Przedsiębiorstwa S. w [...], lecz znajdowała się w jego zarządzie. Okoliczność ta wynika wprost z treści Aktu Notarialnego Rep. A 5884/87 z 5.10.1987r., nigdy nie była okolicznością sporną i znana była Prezydentowi Miasta [...] przy wydawaniu decyzji z dnia [...], o czym świadczy treść jej sentencji i uzasadnienia. Akt notarialny znajduje się również w aktach postępowania. Wychodząc z oczywiście błędnego i niczym nieuzasadnionego założenia o rodzaju prawa, jakie przysługiwało Przedsiębiorstwu S. w [...] do ułamkowej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] Sąd stwierdził, że Przedsiębiorstwo, a następnie Spółka była po dniu 5 grudnia 1990 r. jej użytkownikiem, zaś do użytkowania w myśl przepisu art. 210 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące trwałego zarządu. Podobnie zupełnie nietrafne są stwierdzenia Sądu dotyczące praw do dwóch pomieszczeń usytuowanych na parterze budynku i ich "związek" z ułamkową 1/20 częścią nieruchomości gruntowej. Powoływanie w tym miejscu przez Sąd treści dwóch aktów notarialnych świadczy również o tym, że Sąd wydał swoje rozstrzygnięcie z pominięciem akt postępowania. Z akt sprawy wynika bowiem, że prawo Skarbu Państwa do 4/12 części przedmiotowej nieruchomości zostało zakwestionowane przez sąd cywilny, o czym świadczy treść złożonego przez skarżącego w toku postępowania Wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 11.02.2002r. wydanego w sprawie IC 89/99. Sąd nie wziął również pod uwagę okoliczności, że w aktach postępowania nie ma żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, aby lokale znajdujące się na parterze budynku przy ul. [...] w [...] stanowiły kiedykolwiek odrębne nieruchomości (bądź jedną nieruchomość) i aby tytuł własności przysługiwał Skarbowi Państwa. Brakuje również dokumentu, z którego wynikałoby, aby lokal/lokale te były oddawane kiedykolwiek w zarząd (ewentualnie w użytkowanie) Przedsiębiorstwu S. Dokumentów tych nie ma z tej przyczyny, że prawa takie nie istnieją i nigdy nie istniały. Wyrażony w uzasadnieniu Wyroku z dnia 9 marca 2006 r. brak zrozumienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie dla wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia zarządu (a nie trwałego zarządu jak napisał Sąd) z dniem 5.12.1990 r. wynika najprawdopodobniej z następujących faktów: l. Sąd pomylił przysługujące Przedsiębiorstwu S. prawo zarządu z użytkowaniem, co zostało wyżej omówione 2. Sąd nie wziął pod uwagę okoliczności, że prawo zarządu przysługiwało Przedsiębiorstwu S. do ułamkowej części nieruchomości gruntowej, nie zaś do nieruchomości lokalowej/lokalowych 3. Wielce wątpliwa jest (i była w roku 1987) możliwość ustanowienia zarządu (obecnie trwałego zarządu) na ułamkowej części nieruchomości. Z uwagi jednak na fakt, że w tym konkretnym przypadku prawo zarządu wynikało z aktu notarialnego nabycia własności nieruchomości, wątek ten zostanie pominięty 4. O ile wątpliwa jest kwestia poruszona w pkt 3, o tyle bezdyskusyjne jest, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu, jak również powstanie z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu możliwe jest jedynie w sytuacji, gdy cala nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. W przypadku nieruchomości przy ul. [...] w [...] Skarb Państwa jest natomiast jedynie jej współwłaścicielem w ułamkowej 1/20 części. W związku z tym prawo zarządu, jakie przysługiwało Przedsiębiorstwu S. do tej części nieruchomości nie mogło stanowić podstawy do nabycia przez Przedsiębiorstwo z mocy prawa użytkowania wieczystego do tej części nieruchomości. Prawo to nie uległo również przekształceniu w trwały zarząd, co jest oczywiste, a także nie uległo przekształceniu w użytkowanie, co jest jeszcze bardziej oczywiste. Tak więc prawo zarządu do ułamkowej 1/20 części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] przysługujące Przedsiębiorstwu S. w [...] wygasło z dniem 5.12.1990 r. Zasadne są zatem wszystkie zarzuty i argumenty przytoczone przez skarżącego w treści odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...], a następnie przytoczone w skardze do WSA w Lublinie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda [...], wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia. Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie nie w pełni odpowiada tym wymaganiom. Po pierwsze, podstawa kasacyjna odnosząca się do prawa materialnego zawarta w punkcie 1. skargi kasacyjnej nie wskazuje, czy wskazane przepisy zostały naruszone przez błędną ich wykładnię czy też niewłaściwe zastosowanie. Po drugie, podstawa kasacyjna odnosząca się do naruszenia przepisów postępowania nie wskazuje, dlaczego uchybienie przepisowi art. 133 § 1 p.p.s.a. mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazane wady skargi kasacyjnej, chociaż nie dyskwalifikują jej w stopniu uzasadniającym jej odrzucenie, to jednak uniemożliwiają Sądowi ocenę zasadności podniesionych w skardze zarzutów, ponieważ w ich następstwie nie da się ustalić granic skargi kasacyjnej w tym zakresie. Cytowany już przepis art. 183 § 1 p.p.s.a. wprowadza zasadę związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Jako podstawowy element kształtujący zakres kontroli zaskarżonego orzeczenia przez sąd odwoławczy oznacza ona m. in. pełne związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej, które determinują kierunek działalności badawczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, jaką powinien on podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. W tym systemie Naczelny Sąd Administracyjny nie może z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych - poza przedstawionymi w skardze kasacyjnej - wad zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego lub postępowania przed tym sądem i musi skoncentrować swoją uwagę wyłącznie na weryfikacji zarzutów sformułowanych przez skarżącego. Natomiast zarzuty niewłaściwego zastosowania "przepisów art. 2 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości jako na zasadnicze podstawy prawne wydanego rozstrzygnięcia, a więc na przepisy, które nie dotyczyły prawa zarządu nieruchomością, z jednoczesnym pominięciem przepisu 2 ust. l ustawy", jak i rażącego naruszenia "przepisu art. 210 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na potraktowaniu prawa zarządu, jakie przysługiwało Przedsiębiorstwu S. (poprzednikowi prawnemu H. S.A.) do dnia 5.12.1990 r. jako prawa użytkowania, o którym jest wyraźnie mowa w tym przepisie" nie mają usprawiedliwionych podstaw, ponieważ zaskarżone orzeczenie, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, z zaznaczeniem wszakże, że nie narusza to praw osób trzecich. Oznacza to, m. in., że skutek uwłaszczenia z mocy prawa nie występował, gdy grunty będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stanowiły jedynie współwłasność Skarbu Państwa lub gminy (związku międzygminnego). W takim przypadku - wobec braku odmiennych rozwiązań w przepisach przejściowych - prawo zarządu przysługujące państwowej osobie prawnej do ułamkowej części nieruchomości trwało nadal i - o ile nie zostało wcześniej wygaszone - to ulegało przekształceniu w trwały zarząd ułamkową częścią nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami na zasadzie art. 199 ust. 2 u.g.n. Przepis ten bowiem stanowi, że zarząd nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa oraz własność gminy, sprawowany w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy przez jednostki organizacyjne, przekształca się z tym dniem w trwały zarząd tych nieruchomości. Przy tym określenie "jednostki organizacyjne" użyte w powołanym przepisie przejściowym obejmuje swym znaczeniem wszelkie jednostki organizacyjne, którym mogło przysługiwać prawo zarządu na gruncie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a więc i jednostki organizacyjne będące państwowymi osobami prawnymi. Co prawda, w art. 4 pkt 10 u.g.n. stwierdzono, że ilekroć w przepisach ustawy jest mowa o jednostce organizacyjnej, to należy przez rozumieć państwową lub samorządową jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej, jednakże tej definicji ustawowej nie można odnosić do przepisów przejściowych (Dział VII, rozdział 1 u.g.n.), ponieważ - jak sama nazwa wskazuje - regulują one zastosowanie przepisów nowej ustawy (w tym przypadku u.g.n.) do instytucji prawnych powstałych i funkcjonujących na gruncie poprzedniej ustawy (w tym przypadku ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości). Muszą więc być one kompatybilne w stosunku do uregulowań prawnych zawartych w obu ustawach - starej i nowej. W przeciwnym wypadku mielibyśmy do czynienia z luką prawną, a takiej sytuacji nie dopuszcza założenie racjonalnego ustawodawcy. Skoro Spółka H. pismem z 31 marca 2005 r. stwierdziła, że nie jest zainteresowana udziałami w nieruchomości gruntowej, to należało uznać, że ta nieruchomość stała się dla niej zbędna i wydać decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu, ponieważ zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 47 u.g.n. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, ponieważ zaskarżony wyrok, mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiadał prawu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło