II SA/Gd 402/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Jędrkowiak (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant: Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 maja 2004 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. M. M. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 maja 2004 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 marca 2004 r. Utrzymaną w mocy decyzją Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał skarżącej rozbiórkę garażu usytuowanego na posesji przy ul. [...] w S. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane ( tj. Dz. U. z 2003 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.). Organ ustalił, iż w/w obiekt (będący własnością skarżącej) został samowolnie wybudowany w czasie obowiązywania ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Ściana garażu przy granicy z posesją na ul. [...] jest ścianą drewnianą a pokrycie dachu stanowi papa asfaltowa położona na deskowaniu. Takie usytuowanie stwarza zagrożenie pożarowe i stanowi naruszenie przepisów § 13 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. Nr 17, poz. 62). Dla terenu, na którym zlokalizowany jest garaż, brak jest planu zagospodarowania przestrzennego. W odwołaniu od w/w decyzji M. i M. M. zarzucili organowi I instancji wadliwość dokonanych ustaleń. Podnieśli, że obiekt o którym wyżej wybudowany został przez ojca skarżącej K. R. w 1964 r. i stanowiąc wiatę gospodarczą nie wymagał pozwolenia na budowę. To, że w okresie tych 40-tu lat w wiacie sporadycznie znajdował się motocykl lub samochód, zdaniem skarżących, w niczym nie zmieniło przeznaczenia tego obiektu. Prace " naprawczo – konserwacyjne" wykonane zostały w 2002 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, iż bezpodstawnie powołany został w podstawie prawnej decyzji organu I instancji art. 37 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane. Budowa garaży na terenie, na którym jest on usytuowany, nie naruszała postanowień planu zagospodarowania przestrzennego w okresie jego obowiązywania i fakt utraty ważności planu tym bardziej nie daje podstaw do nakazania rozbiórki garażu w oparciu o cytowany wyżej przepis. Nie znajdując jednak podstaw do zmiany lub uchylenia decyzji organu I instancji, zwrócił uwagę na treść art. 37 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy, zgodnie z którą obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce, gdy właściwy organ stwierdzi, że powodują niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Zdaniem organu II instancji wskazany przepis znajduje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, a to z uwagi na regulację wnikającą z treści art.156 § 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki. Przepis o którym wyżej określa warunki sytuowania garaży. Zgodnie z jego treścią odległość wolnostojących garaży w zabudowie jednorodzinnej wykonanych z materiałów palnych od budynków sąsiednich wykonanych z materiałów niepalnych powinna wynosić 3 m. W omawianym przypadku przedmiotowy garaż o konstrukcji drewnianej przylega bezpośrednio do budynku o konstrukcji murowanej na działce sąsiedniej. Takie usytuowanie stwarza zagrożenie pożarowe co w ocenie organu odwoławczego wyczerpuje przesłanki do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r. W wniesionej skardze skarżąca zarzuciła, iż zaskarżoną decyzję oparto na nieprawdziwych ustaleniach oraz na błędnym zastosowaniu przepisów prawa. Zarzuciła, że budynek o konstrukcji murowanej na działce sąsiedniej wybudowany został później aniżeli jej budynek gospodarczy co czyni bezpodstawnym ustalenie o zbliżeniu go do tego obiektu. Wadliwie, zdaniem skarżącej, zastosowano w sprawie ustawę Prawo budowlane z 1974 r. w sytuacji w której będący przedmiotem nakazu rozbiórki obiekt powstał w 1964 r. Złamano przez to zasadę, że prawo nie działa wstecz. Skarżąca wyjaśniła też, że użycie w kierowanych przez nią do organu pismach określenia "garaż" zastępowało jedynie bardziej skomplikowane nazwy typu "obiekt budowlany drewniany", "wiata gospodarcza" czy "budynek gospodarczy" ("...bo jest nam tak wygodnie i o niczym nie świadczy oraz niczego nie dowodzi"). Zdaniem skarżącej również to, że w budynku gospodarczym okresowo znajdował się samochód (czego nie ukrywała) nie powoduje, że obiekt ten należy traktować jako "garaż". W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga nie mogła zostać uwzględniona. Na wstępie rozważań zauważyć należy, że w świetle ustaleń organów, które uznać należało za prawidłowe, obiekt, którego dotyczy orzeczony nakaz rozbiórki zrealizowany został bez pozwolenia na budowę, czyli w warunkach samowoli budowlanej. Bez znaczenia jest przy tym czy samowoli dokonano pod rządem przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r. czy też wcześniej. Zarówno bowiem przepisy zastosowanej ustawy, jak i ustawy ją poprzedzającej z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 71, poz. 46 ze zm.), wymagały takiego pozwolenia dla wykonania robót budowlanych mających na celu wzniesienie obiektu budowlanego ( art. 28 Prawa budowlanego z 1974 r. i art. 36 ust.1 Prawa budowlanego z 1961 r.). Niewątpliwie tego rodzaju obiektem jest obiekt, którego dotyczy orzeczony nakaz rozbiórki. Nieistotne jest w sprawie jaką funkcję spełniał rzeczony obiekt budowlany w czasie jego zrealizowania. Nieważne jest też czy w czasie realizacji inwestycji w zamyśle inwestora nie miał być garażem (czy miał np. stanowić budynek gospodarczy). Zauważyć jednak należy że w świetle materiału dowodowego sprawy w szczególności protokółu z oględzin z dnia 6 maja 2006 r. oraz załączonego materiału zdjęciowego nie może budzić wątpliwości ustalenie iż obiekt, którego dotyczy postępowanie spełnia funkcję garażu. W rozpoznawanej sprawie, słusznie przyjęły orzekające organy, że zastosowanie mają przepisy prawa budowlanego z 1974 r. Art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane stanowi, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Określenie "przepisy dotychczasowe’ oznacza, że chodzi tu o przepisy ustawy "dotychczas" obowiązującej czyli ( regulującej obowiązujący porządek prawny w przedmiocie orzekania o nakazie rozbiórki) ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Art. 37 ust.1 pkt 2 w/w ustawy stanowi, że obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce, gdy właściwy organ stwierdzi, że powodują niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Jakkolwiek na gruncie prawa budowlanego z 1974 r. istnieje możliwość tzw. "legalizacji" samowoli budowlanej to jednak nie dotyczy ona przypadków z art. 37 tej ustawy. Stwierdzając wystąpienie przesłanek tam opisanych orzekający w sprawie organ ma obowiązek orzeczenia nakazu rozbiórki. Tak też było w rozważanym przypadku a stwierdzony przez organ II instancji brak podstawy prawnej nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 nie stanowił przeszkody dla przyjęcia stanowiska, że istnieją przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 37. ust. 1 pkt 2 ustawy. Istotą przepisów zawartych w cyt. rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki w tej jego części, która ma na celu ochronę p/poż., jest realizacja obiektów budowlanych zapobiegająca zagrożeniom pożarowym z uwzględnieniem materiałów z jakich zostały zbudowane. Do tej kategorii należą przepisy określające dopuszczalne odległości obiektów drewnianych od obiektów sąsiadujących. Charakter tych przepisów (będących sankcjonowanymi prawnie normami technicznymi) powoduje, że nie jest dopuszczalne odstępstwo od wymogów odległościowych wynikających z art. 156 § 1 rozporządzenia ( uzasadniane np. małym prawdopodobieństwem powstania pożaru).Organ administracyjny nie jest zatem uprawniony do prowadzenia postępowania w w/w przedmiocie i dokonywania ustaleń. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można również uznać za uzasadnione zarzut, iż budynek na nieruchomości sąsiedniej wzniesiony został później niż przedmiotowy garaż. Wynika to m.in. z przyjętego z orzecznictwie stanowiska, że realizacja samowoli budowlanej nie może stawiać sprawcy takiej samowoli w sytuacji lepszej niż inwestora działającego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Wobec zaistnienia okoliczności wyżej opisanych w szczególności związanych ze stwierdzoną samowolą budowlaną oraz naruszenia wskazanych wyżej przepisów dot. warunków technicznych nie było postaw do wydania decyzji legalizującej - zezwalającej na użytkowanie garażu - i orzeczony nakaz rozbiórki jest zgodny z prawem. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270), orzekł, jak w sentencji wyroku.