IV SA/Wa 2464/05

WyrokWSA w Warszawie2006-03-14

Skład orzekający: sędzia WSA Jarosław Stopczyński, sędzia WSA Łukasz Krzycki, asesor WSA Marian Wolanin

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa, wydana na podstawie zarządzenia o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego, może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa, jeśli zarządzenie to zostało później stwierdzone jako nieważne?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że orzeczenie o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa z 1961 r. nie było dotknięte rażącym naruszeniem prawa w momencie jego wydania, nawet jeśli zarządzenie o przymusowym zarządzie, na którym się opierało, zostało później stwierdzone jako nieważne. Sąd podkreślił, że ocena legalności decyzji powinna być dokonywana na podstawie stanu prawnego z chwili jej wydania, a późniejsze stwierdzenie nieważności zarządzenia stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, a nie do stwierdzenia nieważności samej decyzji.
Stan faktyczny
Skarżący K. S., spadkobierca właściciela przedsiębiorstwa, domagał się stwierdzenia nieważności decyzji z 1961 r. o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa, argumentując, że opierała się ona na zarządzeniu o przymusowym zarządzie państwowym, które zostało później stwierdzone jako nieważne. Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności, uznając, że późniejsze stwierdzenie nieważności zarządzenia nie czyni decyzji z 1961 r. wadliwą w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności, a jedynie stanowi podstawę do wznowienia postępowania. WSA w Warszawie oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Stopczyński, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, asesor WSA Marian Wolanin (spr.), Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2006 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie przejęcia przedsiębiorstwa na rzecz Państwa - oddala skargę - Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2005 r. Nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] sierpnia 1961 r. Nr [...] o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. Cegielnia [...] wł. S. S. w K. ul. [...]. Zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu wszczętym na wniosek K. S., spadkobiercy byłego właściciela przejętego przedsiębiorstwa, z dnia [...] grudnia 2004 r. We wniosku powołano się na stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] września 1951 r. w sprawie ustanowienia z dniem [...] września 1951 r. przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem Cegielnia [...] wł. S. S. w K. ul. [...], decyzją Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...]. Powołano także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 1992 r. sygn. akt IV SA 330/92, w którym stwierdzono, że nieważne jest orzeczenie o ustanowieniu przymusowego zarządu na podstawie przepisów dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego, wydane mimo braku przesłanek do ustanowienia przymusowego zarządu. Do mienia objętego takim nieważnym przymusowym zarządem nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym. Po rozpatrzeniu omawianego wniosku, Minister Infrastruktury, decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] sierpnia 1961 r. Nr [...] o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. Cegielnia [...] wł. S. S. w K. ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu wydania ocenianego orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych, przedmiotowe przedsiębiorstwo znajdowało się pod przymusowym zarządem państwowym, potwierdzonym zarządzeniem Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] września 1951 r. w sprawie ustanowienia z dniem [...] września 1951 r. przymusowego zarządu państwowego nad przedmiotowym przedsiębiorstwem. Za punkt odniesienia dla oceny legalności decyzji w trybie art. 156-158 kpa, jak podaje organ, przyjmuje się stan rzeczy w chwili jej wydania. Nie jest więc uprawnione wnioskowanie o kwalifikowanej wadliwości zaskarżonej decyzji z tego powodu, że opierała się ona na innej ostatecznej decyzji, która została później uchylona. Taka sytuacja stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, wymienioną w art. 145 §1 pkt 8 kpa, a nie do stwierdzenia nieważności z art. 156 §1 pkt 2 kpa. Na poparcie swojego uzasadnienia Minister Infrastruktury powołał wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 1996 r. sygn. akt III ARN 21/96 i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 sierpnia 1999 r. sygn. akt IV SA 36/99. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Ministra Infrastruktury, K. S. wskazał, że kwestionowane orzeczenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] sierpnia 1961 r. oparte było na nieważnej, a nie później uchylonej decyzji. Minister Gospodarki i Pracy decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] stwierdził bowiem nieważność zarządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] września 1951 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Minister Infrastruktury wydał w dniu [...] października 2005 r. decyzję Nr [...] (sprostowaną postanowieniem Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2005 r. Nr [...]), którą utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...]. W uzasadnieniu stwierdzono, że ze względu na wyjątkowy charakter stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (według art. 16 §1 kpa) nie można uznać, aby orzeczenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] sierpnia 1961 r. pozostawało w oczywistej sprzeczności z obowiązującymi w dniu jego wydania przepisami prawa. Skoro bowiem przedmiotowe przedsiębiorstwo było objęte zarządzeniem o ustanowieniu przymusowego zarządu, to przy wydawaniu orzeczenia z dnia [...] sierpnia 1961 r. prawidłowo ustalono fakt pozostawania przedsiębiorstwa pod przymusowym zarządem państwowym. Ponownie Minister Infrastruktury wskazał także stosowne orzeczenia Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, potwierdzające zasadność poglądu o zaistnieniu w rozpatrywanej sprawie przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt 8 kpa, a nie do stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 §1 pkt 2 kpa. W skardze na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. Nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pełnomocnik K. S. zarzucił naruszenie art. 156 §2 pkt 2 poprzez przyjęcie, iż nie stanowi rażącego naruszenia prawa stwierdzenie przejęcia na własność Państwa Cegielni [...] będącej własnością S. S. w sytuacji, kiedy sprawowany przymusowy zarząd był nielegalny, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W motywach uzasadnienia wskazano, iż Minister Infrastruktury powinien był zważyć, czy przy wydaniu orzeczenia z dnia [...] sierpnia 1961 r. nie nastąpiło rażące naruszenie prawa, ponieważ o zgodności z prawem tego orzeczenia nie przesądza istnienie zarządzenia o przymusowym zarządzie w dacie wydania orzeczenia z dnia [...] sierpnia 1961 r. nad przedsiębiorstwem, nawet jeśli nieważność zarządzenia została stwierdzona decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. Podano również, że stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] września 1951 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedmiotowym przedsiębiorstwem, decyzją Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] sierpnia 2004 r., powoduje nieważność tego zarządzenia od dnia jego wydania, dlatego nie mogło stanowić podstawy dla prawidłowego ustalenia przez Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych faktu pozostawania przedsiębiorstwa pod zarządem państwowym w roku 1961. Wskazane twierdzenia poparto w skardze orzeczeniami Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie i Sądu Najwyższego. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu i Budownictwa, jako następca prawny Ministra Infrastruktury, wniósł o jej oddalenie powołując się na uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 156 §1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza brak przepisu prawa uprawniającego organ administracji do wydania decyzji administracyjnej w zakresie danej sprawy. Rażące naruszenia prawa polega natomiast na tym, że istnieje podstawa prawna do wydania decyzji, lecz rozstrzygnięcie zawarte w tej decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa, na podstawie których decyzja została wydana, lub które uprawniały organ do wydania decyzji. Rażące naruszenie prawa musi przy tym tkwić w samej decyzji od chwili jej wydania, a więc treść decyzji musi pozostawać w oczywistej sprzeczności ze stanem prawnym istniejącym w dniu jej wydania. Zdarzenia i okoliczności zaistniałe po wydaniu decyzji nie mogą być traktowane jako rażące naruszenie prawa tkwiące w samej decyzji. Przedmiotem postępowania prowadzonego przez Ministra infrastruktury była ocena legalności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] sierpnia 1961 r. Nr [...] o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. Cegielnia [...] wł. S. S. w K. ul. [...], wydanego na podstawie art. 2 i art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. Nr 11, poz. 37). Zgodnie z art. 2 powołanej ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, przedsiębiorstwa pozostające w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy pod zarządem państwowym ustanowionym na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. Pr. P. P. Nr 21, poz. 67, ze zm.), przechodzą z mocy prawa na własność Państwa, chyba że nastąpi ich zwrot w trybie określonym w niniejszej ustawie. Z powyższego wynika, że przejście przedsiębiorstwa na własność Państwa na podstawie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, następowało z mocy samego prawa, a dotyczyło tych przedsiębiorstw, które pozostawały pod zarządem państwowym ustanowionym na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego. Zgodnie z art. 2 dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego, ustanowienie, wykonywanie i uchylenie zarządu państwowego należy do tego ministra, którego właściwości podlegają sprawy, stanowiące przedmiot działalności danego przedsiębiorstwa, instytucji, fundacji lub mienia. Wobec przedsiębiorstwa pn. Cegielnia [...] wł. S. S. w K. ul. [...], w dniu [...] września 1951 r. wydane zostało zarządzenie Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła w sprawie ustanowienia z dniem [...] września 1951 r. przymusowego zarządu państwowego. Zarządzenie to, w świetle przepisów dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego, stanowiło dowód objęcia przedsiębiorstwa zarządem państwowym. Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, powołanym w orzeczeniu Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] sierpnia 1961 r., podstawą do ujawnienia w księgach wieczystych w rejestrach handlowych i innych rejestrach publicznych przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa oraz praw rzeczowych, stanowiących składnik majątkowy przejętego przedsiębiorstwa, jest orzeczenie ministra stwierdzające przejście przedsiębiorstwa na własność Państwa. Minister Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych, wydał w dniu [...] sierpnia 1961 r. orzeczenie Nr [...] o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. Cegielnia [...] wł. S. S. w K. ul. [...]. W chwili wydania orzeczenia z dnia [...] sierpnia 1961 r., pozostawało w obiegu prawnym zarządzenie Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] września 1951 r. w sprawie ustanowienia z dniem 29 września 1951 r. przymusowego zarządu państwowego nad przedmiotowym przedsiębiorstwem. Stosownie do art. 2 i art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, Minister Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych, wydając orzeczenie z dnia [...] sierpnia 1961 r. Nr [...], ustalił fakt objęcia przedmiotowego przedsiębiorstwa zarządem państwowym na podstawie zarządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] września 1951 r. W dniu orzekania przez Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych spełniona zatem była przesłanka z art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, warunkująca przejście przedsiębiorstwa z mocy prawa na własność Państwa. W dniu [...] sierpnia 1961 r. orzeczenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych Nr [...] nie pozostawało zatem w oczywistej sprzeczności z przepisami art. 2 i art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym. Stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] września 1951 r. w sprawie ustanowienia z dniem [...] września 1951 r. przymusowego zarządu państwowego nad przedmiotowym przedsiębiorstwem, nastąpiło decyzją Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...], a więc w wiele lat po wydaniu orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] sierpnia 1961 r. O ile jednak stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej oznacza uznanie danej decyzji za nieważną od samego początku, tj. od dnia jej wydania, to jednak nie musi skutkować przypisaniem wady rażącego naruszenia prawa decyzji wydanej na podstawie decyzji uznanej za nieważną. Z powiązania art. 9 ust. 2 z art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym i z art. 2 dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego wynika, że właściwy minister zobowiązany był wydać orzeczenie stwierdzające przejście przedsiębiorstwa z mocy prawa na własność Państwa, o ile przedsiębiorstwo to było objęte zarządzeniem o ustanowieniu zarządu państwowego, a nie nastąpił jego zwrot w trybie określonym w ustawie z dnia 25 lutego 1961 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym. Z akt sprawy nie wynika, aby Cegielnia [...] wł. S. S. w K. ul. [...], przed dniem [...] sierpnia 1958 r. została zwrócona byłym właścicielom. Orzeczenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] sierpnia 1961 r. stanowiło zatem potwierdzenie stanu prawnego, jaki zaistniał z mocy samego prawa na dzień 8 marca 1958 r., jako dzień wejścia w życie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym. Zarządzenie Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] września 1951 r. w sprawie ustanowienia z dniem [...] września 1951 r. przymusowego zarządu państwowego nad przedmiotowym przedsiębiorstwem było dla Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych wiążące i jednocześnie wystarczające co do stwierdzenia zaistnienia ustawowej okoliczności z art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, tj. objęcia przedsiębiorstwa zarządem państwowym. Pomiędzy orzeczeniem Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] sierpnia 1961 r. a zarządzeniem Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] września 1951 r. istniał zatem związek materialnoprawny, wyrażający się w ustawowym obowiązku Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych do wydania orzeczenia z dnia [...] sierpnia 1961 r. w związku z istnieniem ówcześnie w obiegu prawnym zarządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] września 1951 r. Minister Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych, przy wydawaniu orzeczenia z dnia [...] sierpnia 1961 r., nie miał uprawnień do dokonywania oceny prawnej zarządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] września 1951 r., jak również nie mógł dokonywać oceny objęcia przedsiębiorstwa zarządem państwowym z pominięciem powołanego zarządzenia z dnia [...] września 1951 r. Istniejący związek zależności prawnej między orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 1961 r., a zarządzeniem z dnia [...] września 1951 r. wyklucza, zdaniem Sądu, dopuszczalność przypisania wady rażącego naruszenia prawa z art. 156 §1 pkt 2 kpa orzeczeniu Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] sierpnia 1961 r. Nr [...] o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. Cegielnia [...] wł. S. S. w K. ul. [...], wskutek stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] września 1951 r. w sprawie ustanowienia z dniem [...] września 1951 r. przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem Cegielnia [...] wł. S. S. w K. ul. [...], decyzją Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...]. W powołanej w skardze uchwale składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 1998 r. sygn. akt OPK 4/98 (ONSA z 1999 r. z. 1, poz. 13), rozważano wzajemny związek między stwierdzeniem nieważności decyzji wydanej na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) o odmowie przyznania byłemu właścicielowi prawa użytkowania wieczystego gruntu jego dawnej nieruchomości i przejęciu na własność Skarbu Państwa znajdującego się na tym gruncie budynku, a późniejszą decyzją o sprzedaży lokali znajdujących się w budynku posadowionym na gruncie przejętym na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji dekretowej. W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in., że: "Zmiana bądź uchylenie decyzji administracyjnej lub orzeczenia sądowego powoduje, że od określonej daty albo upada istotny dla późniejszej sprawy fakt prawotwórczy, albo też zmienia się jego treść. W obu wypadkach jest podstawa do ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej co do jej istoty. (...) Wprawdzie bez uregulowania stanu własności gruntu i budynku w drodze administracyjnej nie można było wydać decyzji o sprzedaży lokalu mieszkalnego najemcy, ale żaden przepis prawa nie nakładał na organ administracji obowiązku wydania decyzji o sprzedaży lokalu wskutek tego, że uregulowano ten stan własności. Była to pod względem prawnym sytuacja, w której na żądanie stron następowało wszczęcie postępowania administracyjnego, w którym rozpatrywano odrębną, samodzielną sprawę zakończoną decyzją odmawiającą sprzedaży lokalu mieszkalnego albo przychylającą się do żądania strony. Nie był to przypadek decyzji administracyjnej zależnej w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., lecz decyzji wydawanych w sprawach, które pojawiały się jedna po drugiej, ale pomiędzy nimi nie było związku koniecznego, co widać choćby z tego, że nie wszystkie lokale mieszkalne w budynku mieszkalnym zostały sprzedane ich najemcom." Przedstawiony pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego przeczy zarzutowi skarżącego o dotknięciu wadą rażącego naruszenia prawa orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] sierpnia 1961 r. wskutek stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] września 1951 r., skoro orzeczenie z dnia [...] sierpnia 1961 r. było prawną konsekwencją istnienia w obiegu prawnym zarządzenia z dnia [...] września 1951 r., a nie wyrazem woli lub chęci wydania orzeczenia przez Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych. Stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] września 1951 r. wobec orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] sierpnia 1961 r. może być natomiast rozważane w ramach art. 145 §1 pkt 8 kpa, zgodnie z którym, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Wprawdzie w powołanym art. 145 §1 pkt 8 kpa ustawodawca posłużył się pojęciem uchylenia lub zmiany decyzji, natomiast w art. 156 i nast. kpa mowa jest o stwierdzeniu nieważności decyzji, to jednak skutkiem stwierdzenia nieważności jest także wyeliminowanie danej decyzji z obrotu prawnego, różniące się od uchylenia lub zmiany decyzji uchyleniem jej skutków prawnych od dnia wydania ocenianej decyzji. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z powodu rażącego naruszenia prawa wprowadzona została do kodeksu postępowania administracyjnego art. 11 pkt 78-82 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 4, poz. 8, ze zm.). Uprzednio, tj. do dnia 1 września 1980 r., w art. 137 §1 wskazano, że podlega uchyleniu jako nieważna decyzja, która dotknięta jest jedną z wad wymienionych w tym przepisie. Nieważność decyzji administracyjnej, przed dniem 1 września 1980 r., skutkowała zatem jej uchyleniem, a nie stwierdzeniem nieważności. Zgodnie natomiast z ówczesną treścią art. 127 §1 pkt 8 kpa (dotyczącego wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją, gdy decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione), oznaczało to dopuszczalność wznowienia postępowania zakończonego decyzją wydaną na podstawie innej decyzji – uchylonej z powodu jej nieważności. Zmiana instytucji uchylenia decyzji administracyjnej z powodu jej nieważności na instytucję stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, dokonana w 1980 r., przy jednoczesnym braku zmiany treści przepisu o wznawianiu postępowania administracyjnego (przez dniem 1 września 1980 r. był to przepis art. 137 §1 pkt 8 kpa, a po dniu 1 września 1980 r. jest to art. 145 §1 pkt 8 kpa), w uznaniu Sądu, nie daje podstaw do różnicowania pojęcia stwierdzenia nieważności decyzji z pojęciem uchylenia lub zmiany decyzji, użytym przez ustawodawcę w art. 145 §1 pkt 8 kpa. Także Sąd Najwyższy, w wyroku z dnia 5 lipca 1996 r. sygn. akt III ARN 21/96 (OSNP z 1997 r., z. 3, poz. 32) stwierdził m.in., że: "Takie decyzje, które opierają się na właściwie zastosowanym prawie materialnym oraz uwzględniają stan prawny wynikający z innej ostatecznej decyzji nie mogą być kwalifikowane jako decyzje wydane bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Punktem odniesienia dla oceny legalności decyzji w trybie art. 156 - 158 KPA, jest stan rzeczy z chwili wydania tej decyzji. Nie jest więc uprawnione wnioskowanie Naczelnego Sądu Administracyjnego o kwalifikowanej wadliwości zaskarżonej decyzji z 1989 r. z tego powodu, że opierała się ona na innej ostatecznej decyzji, której nieważność stwierdzono dopiero w 1993 r. Jest to sytuacja, którą można i należy rozwiązać we właściwym dla niej trybie wznowienia postępowania. Stosownie bowiem do art. 145 § 1 pkt 8 KPA wznawia się między innymi postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję, która została następnie uchylona (także wyeliminowana z obrotu prawnego na skutek stwierdzenia nieważności)." Sąd podziela pogląd organu, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej stanowi wyjątek od zasady jej trwałości, określonej w art. 16 §1 kpa. W tym względzie, różnica poglądów dotycząca skutków stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej na legalność innej decyzji, wydanej na podstawie decyzji, której stwierdzono nieważność, nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności tej kolejnej decyzji. W związku z powyższym, nie można przypisać zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. Nr [...] naruszenia prawa skutkującego jej uchyleniem, dlatego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło