II SA/Łd 13/06

Dnia 14 marca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] w części dotyczącej odmowy przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka K. S.. Decyzją Nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 5 ust.2, art.6, art.23 oraz art. 12 ust. 1, art.13 ust.1, art.14 ustawy z dnia 28.listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), po rozpatrzeniu I. S. z dnia [...] orzekł o: 1. przyznaniu wnioskodawczyni: a. zasiłku rodzinnego na córkę A. D. na okres od dnia 1.września 2005r. do dnia 31.sierpnia 2006r. w wysokości 43,00,-zł. miesięcznie, b. zasiłku rodzinnego na syna K. S. na okres od dnia 1.września 2005r. do dnia 31.sierpnia 2006r. w wysokości 43,00,-zł. miesięcznie, c. dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na syna K. S. na okres od dnia 1.września 2005r. do dnia 31.sierpnia 2006r. w wysokości 50,00,-zł. miesięcznie, d. dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę A. D. w miesiącu wrześniu 2005r., 2. odmowie przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka na dzieci A. D. i K. S.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż na podstawie wniosku i zgromadzonych dokumentów ustalono, że wnioskodawczyni spełnia kryteria ustawowe do przyznania zasiłku rodzinnego, dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Natomiast według art. 12 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ drugi z rodziców nie żyje lub też jeżeli ojciec dziecka jest nieznany. Ponieważ zaś wnioskodawczyni nie spełnia powyższych przesłanek, odmówiono przyznania żądanego dodatku. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia "w części dotyczącej dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka" złożyła I. S.. Podniosła, iż wniosek o świadczenia rodzinne złożyła w dniu [...] i na mocy obowiązujących wówczas przepisów miała prawo ubiegać się o dodatek z tytułu samotnego wychowywania syna, ponieważ jego ojciec a mąż odwołującej, przebywał w zakładzie karnym. Wskazała, iż kolejna zmiana ustawy wykluczająca tę możliwość, przewiduje zastosowanie regulacji obowiązującej dotychczas dla spraw wszczętych przed jej wejściem w życie. Oznacza to, zdaniem odwołującej, iż pomimo zmiany przepisów, zachowała prawo do żądanego świadczenia. Decyzją Nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm.), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12.października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz.U. Nr 79 z 2001r., poz. 856 ze zm.) oraz art. 3 pkt 17, art.12, art.13, art.14 ustawy z dnia 28.listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach orzeczenia Kolegium wskazało, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że I. S. jest mężatką i wychowuje dwoje dzieci A. D. i K. S., a jej mąż A. S. przebywa w Zakładzie Karnym w Ł. jako tymczasowo aresztowany od dnia 23.sierpnia 2004r. do chwili obecnej. Rodzina odwołującej nie posiada żadnych dochodów. Córka A. D. uczęszcza do szkoły i rozpoczęła rok szkolny 2005/2006, zaś syn K. S. jest osobą niepełnosprawną od urodzenia do dnia 12.maja 2005r. Odwołująca spełniła zatem warunki do przyznania zasiłku rodzinnego na oboje dzieci wraz z dodatkami z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na syna oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę. Natomiast dodatek z tytułu samotnego wychowywania dzieci – A. D. i K. S. nie został przyznany, z uwagi na fakt, iż odwołująca nie spełnia kryteriów określonych w art. 12 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie bowiem z treścią cytowanego przepisu, dodatek wspomniany przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu albo prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: 1. drugi z rodziców dziecka nie żyje, 2. ojciec dziecka jest nieznany. Osobą samotnie wychowującą dziecko jest natomiast panna, kawaler, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, wdowa lub wdowiec, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka (art.3 pkt 17 ustawy). I. S., będąc mężatką nie spełnia zatem kryterium, określonego w art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto odwołująca posiada zasądzone alimenty na rzecz córki A. D., zatem nie zostały spełnione również przesłanki z art. 12 ust. 1 cytowanej ustawy. Odnosząc się do zarzutu odwołania, dotyczącego zastosowania art. 12 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje również osobie pozostającej w związku małżeńskim, jeżeli małżonek jest pozbawiony władzy rodzicielskiej, jest ubezwłasnowolniony albo przebywa w areszcie albo więzieniu powyżej 3 miesięcy i dzieci nie mają zasądzonych świadczeń alimentacyjnych od tej osoby, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż powołany przepis prawa nigdy nie wszedł w życie. Wprowadzony do ustawy o świadczeniach rodzinnych na podstawie nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 22.kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732) miał wejść w życie z dniem 1.września 2005r. Jednakże ustawą z dnia 28.lipca 2005r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 164, poz. 1366) został uchylony z dniem 1.września 2005r. Oznacza to, ze przepis wspomniany nigdy nie wszedł w życie. W przedmiotowej sprawie zatem, zdaniem Kolegium, nie można zastosować go, powołując się na regulację zawartą w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 28.lipca 2005r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przewidującą zastosowanie przepisów dotychczasowych do spraw wszczętych przed wejściem w życie nowelizacji. Biorąc powyższe pod uwagę, organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezydenta Miasta Ł., że dodatek tytułu samotnego wychowywania dzieci nie przysługuje I. S.. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie, w części dotyczącej odmowy przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania syna K., złożyła I. S., powtarzając argumenty zawarte w uprzednio złożonym odwołaniu. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, odwołując się do merytorycznych wywodów, zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność rozstrzygnięcia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a. Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) . Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza normy procedury administracyjnej, w stopniu określonym w cytowanym przepisie. W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż przedmiotem badania Sądu w rozpoznawanej sprawie była zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w części, w jakiej została przez I. S. zaskarżona. Ponieważ zaś skarżąca wskazała w treści skargi i potwierdziła na rozprawie, że kwestionuje wyłącznie rozstrzygnięcie w zakresie, w jakim odmówiono jej dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka – K. S., przeto do tego rozstrzygnięcia jedynie (negatywnego dla skarżącej) ograniczono badanie legalności zaskarżonej decyzji. W tym zakresie natomiast podnieść należy, że przepis art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 28.listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 22, poz. 2255 ze zm.), w brzmieniu, obowiązującym do dnia 31.sierpnia 2005r. przewidywał dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka dla matki lub ojca dziecka, opiekuna faktycznego dziecka albo opiekuna prawnego. Samotne wychowywanie dziecka natomiast, zdefiniowane w art.3 pkt 17 ustawy, oznaczało wychowywanie go przez pannę kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matka dziecka. Ustawą z dnia 22.kwietnia 2005r . o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732), znowelizowano przepis art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dodając doń m.in. pkt 2a, przewidujący dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka również dla osoby pozostającej w związku małżeńskim, jeżeli małżonek jest pozbawiony władzy rodzicielskiej, ubezwłasnowolniony albo przebywa w areszcie albo w więzieniu powyżej 3 miesięcy i dzieci nie mają zasądzonych świadczeń alimentacyjnych od tej osoby (art. 27 pkt 8 lit b ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej). Datę wejścia w życie powyższej regulacji, określono na dzień 1.września 2005r. (art.30 pkt 3 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej). Jednakże ustawą z dnia 28.lipca 2005r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 164, poz. 1366), opublikowaną w dzienniku ustaw z dnia 30.sierpnia 2005., uchylono przepis art. 27 pkt 8 lit b. ustawy z dnia 22.kwietnia 2005r. świadczeniach rodzinnych, który, jak wyżej wskazano, nowelizował przepis art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez dodanie doń ust. 2a. Ustawa powyższa weszła w życie z dniem 1.września 2005r. (art. 22 pkt 4 ustawy z dnia 28.lipca 2005r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw). Podzielić należy zatem stanowisko organów, że przepis art. 12 ust. 2a w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 22.kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, nigdy nie wszedł w życie. Skoro tak, nie można stosować go do spraw wszczętych przed dniem 1.września 2005r., w oparciu o treść art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 28.lipca 2005r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Obowiązek stosowania regulacji dotychczasowej, przewidziany w tymże przepisie, dotyczy bowiem przepisów obowiązujących, podczas gdy przepis art.27 pkt 8 lit b ( dodający ust. 2a do art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych) waloru tego nigdy nie posiadał. Tym niemniej faktem jest, że w dacie złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie świadczenia, mogła ona oczekiwać, że z chwilą wejścia w życie przepisu art. 27 pkt 8 lit b otrzyma dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Uchylenie powyższego przepisu, przed jego wejściem w życie, związane było natomiast z faktem, że z dniem 1.września 2005r. weszła w życie nowelizacja art. 2 pkt 5 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej, dokonana opisaną już wyżej ustawą z dnia 28.lipca 2005r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (art.11 pkt 1 tejże ustawy). Skarżąca tracąc prawo ubiegania się o dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka, uzyskiwała tym samym uprawnienie do żądania przyznania zaliczki alimentacyjnej, przy spełnieniu pozostałych, określonych w ustawie przesłanek. O uprawnieniu tym skarżąca winna była zostać przez organy pouczona, zanim negatywnie rozstrzygnięto jej wniosek o przyznanie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Tymczasem stosownej informacji brak nawet w uzasadnieniach decyzji organów, wydawanych w badanej sprawie. Uchybienie powyższemu obowiązkowi, stanowi natomiast o naruszeniu przepisów art. 7 i 9 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm.). Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w części zaskarżonej. Z uwagi na charakter prawny wzruszonego rozstrzygnięcia (nie podlegającego przymusowemu wykonaniu), brak było podstaw do orzekania w przedmiocie jego wykonania, w trybie art. 152 p.p.s.a.