I OSK 1297/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie NSA Andrzej Jurkiewicz Jolanta Sikorska Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 11 września 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej "B" sp. j. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 677/04 w sprawie ze skargi "B" sp. j. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 15 marca 2006r., sygn. akt IV SA/Po 677/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę "B" sp. j. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...], nr [...], w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym. W uzasadnieniu powyższego wyroku, Sąd wskazał na następujący stan faktyczny sprawy: Po przeprowadzeniu w dniu 18 grudnia 2003r. kontroli pojazdu, potwierdzonej protokołem nr 7016/2003, decyzją z dnia 18 grudnia 2003 r., nr [...] , na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b oraz art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 71, poz. 838 ze zm.), w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. nr 98, poz. 602 ze zm.) oraz rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 23 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003r., nr 32, poz. 262) i art. 104 § 1 k.p.a., Naczelnik Urzędu Celnego w [...] nałożył na J. i T. S. wspólników spółki jawnej "B", karę pieniężną w wysokości 720 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W uzasadnieniu orzeczenia Naczelnik Urzędu Celnego wskazał, że zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała. Od powyższej decyzji wspólnicy spółki "B" spółka jawna złożyli odwołanie. Decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 i art. 107 k.p.a. oraz na podstawie art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a i 2b, art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych, § 4 i § 5 ust. 4 Ministra Infrastruktury z dnia 23 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003r., nr 32, poz. 262), a także § 7 pkt 1 załącznika do zarządzenia nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z 22 grudnia 2000 r. ( Dz. Urz. Miar i Probiernictwa nr 6, poz. 40) Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, wskazując, że nałożenie kary pieniężnej odbyło się zgodnie z art. 40b ust. 2 i art. 13 ust. 2b ustawy o drogach publicznych, a jej wysokość jest automatycznie obliczana przez oprogramowanie, które jest integralnym elementem systemu ważenia i przetwarzania danych oraz załącznik do ustawy o drogach publicznych. Szczegółowo wskazano techniczne etapy procesu ważenia oraz system zabezpieczeń zapewniający jego prawidłowy przebieg a także stwierdzono, że brak reakcji aparatury kontrolnej podważa zasadność kwestionowania wyniku ważenia, nie ma zatem podstaw do jego powtarzania. W uzasadnieniu organ drugiej instancji podkreślił też, że kierowca był obecny przy pomiarze odległości pomiędzy osiami pojazdu oraz otrzymał protokół z ważenia, w którym zawarł swoje uwagi i spostrzeżenia. Wskazano, że kara za przejazd pojazdem nienormatywnym jest pobierana niezależnie od przyczyny przekroczenia nacisku na oś, przekonania kierowcy co do wielkości nacisku, czy też ewentualnej winy kierowcy, a pobór opłaty ma charakter obligatoryjny. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli wspólnicy przedmiotowej spółki, zarzucając Dyrektorowi Izby Celnej w [...] naruszenie art. 7, 77 §1 i 6, 8 i 107 § 3 k.p.a. oraz wskazując, że przywołane przez organy przepisy dopuszczają ponowne ważenie, czego w tej sprawie, mimo nalegań kierowcy, nie uczyniono. Wskazano, że kierowcy nie mogą na bieżąco kontrolować procesu ważenia, gdyż nie widzą monitora wyświetlającego przebieg tego procesu. Podniesiono ponadto, że wymierzona kara jest nielegalnym quasi podatkiem, powołując się przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego , który zdecydowanie zakwestionował legalność tego rodzaju praktyk (wyrok TK z 27 kwietnia 1999r.). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] podtrzymał w całości swą dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 14 marca 2005r. o przedstawienie stosownego upoważnienia wydanego przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...] dla Kierownika Zmiany, którego podpis widnieje pod decyzją pierwszoinstancyjną, Zastępca Naczelnika Urzędu Celnego w Olszynie wskazał, że zakres obowiązków i uprawnień kierownika zmiany jest określony w Kartach zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy wydanych na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia 10 czerwca 2002r. i art. 284 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. - Kodeks celny (Dz. U. nr 23, poz. 117 ze zm.). W zakresie ustalonym dla kierownika zmiany w pkt III i IV Karty, funkcjonariusz posiadał uprawnienia do podejmowania i wydawania decyzji oraz podpisywania pism w ramach właściwości rzeczowej, w zakresie spraw załatwianych w toku służby. Wyrokiem z dnia 15 marca 2006r., sygn. akt IV SA/Po 677/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę "B" sp. j. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...], nr [...], w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym. Sąd wskazał, że przy pomiarze nacisku na osi w rozumieniu § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003r., nr 32, poz. 262), stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm określonych w § 5 ust. 4 cytowanego rozporządzenia (przekroczenie nacisku na 2 osi pojedynczej - osi napędowej). Kierowca pojazdu nie okazał stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, natomiast przeprowadzona w przedmiotowej sprawie kontrola wykazała nacisk na 2 oś 100,37 kN, to jest większy o 0,37 kN od dopuszczalnego. Stosownie do art. 13 ust. 2b ustawy o drogach publicznych oraz zgodnie z załącznikiem do tej ustawy, kara pieniężna za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, gdzie dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do 100 kN dla osi pojedynczej przy nacisku powyżej 100 kN do 105 kN wynosi 720 zł. W tej też wysokości zgodnie z ustawową regulacja organ I instancji wymierzył karę. W ocenie Sądu pierwszej instancji, nie są w tym zakresie trafne zarzuty zawarte przez skarżących dotyczące stosowania wag dynamicznych do kontroli nacisku osi pojazdów i zespołów pojazdów, waga, przy pomocy której dokonano ważenia pojazdu posiada ważne świadectwo legalizacji, a wagi tego typu zostały zatwierdzone do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów, decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 28 kwietnia 1997r., nr ZT 314/97. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podkreślił także, że nowa ustawa Prawo o miarach w art. 29 stanowi, że do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych, prawna kontrola metrologiczna odbywa się na podstawie przepisów dotychczasowych, nie dłużej jednak niż przez rok od dnia wejścia w życie ustawy (to jest w zakresie dotyczącym niniejszej sprawy do 1 stycznia 2004r.), a przyrządy pomiarowe zalegalizowane lub uwierzytelnione przed dniem wejścia w życie ustawy, nawet niespełniające jej przepisów, mogą być nadal legalizowane o ile spełniają wymagania dotychczasowych przepisów, nie dłużej niż przez 10 lat od dnia wejścia w życie ustawy. W tych okolicznościach nie znajdują także podstaw zarzuty skarżącej spółki dotyczące uchybień formalnych polegających na zastosowaniu nieobowiązującej procedury czy też nie ustosunkowaniu się do zastrzeżeń kierowcy wobec sposobu ważenia i żądania ponownego przeważenia. Sąd wskazał, że należy również uznać, iż protokół kontroli słusznie przyjęto za podstawę ustaleń faktycznych zaskarżonej decyzji, wskazując, że kierowca otrzymał ten protokół i miał możliwość zgłoszenia do niego swoich uwag, jak również miał możliwość zapoznania się z wynikami ważenia i obserwowania reakcji urządzenia sygnalizacyjnego wagi w czasie przejazdu. W ocenie Sądu pierwszej instancji, brzmienie art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych nie pozostawia wątpliwości co do tego, że nałożenie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia jest obligatoryjne. Jest ono również niezależne od ewentualnej winy sprawcy przekroczenia ciężaru, czy też od zachowania wymaganej masy całkowitej pojazdu, a jedynym i decydującym kryterium nałożenia kary jest fakt stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu. Dla odpowiedzialności właściciela pojazdu za przekroczenie dopuszczalnych norm nie ma też znaczenia brak możliwości sprawdzenia nacisku osi pojazdu na drogę do załadunku, a cytowane przez skarżących orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie dotyczyło przepisów zastosowanych w tej sprawie. W tym i następnych orzeczeniach Trybunał Konstytucyjny nie kwestionował samej zasady pobierania opłat, a później kar pieniężnych za przejazd pojazdem ponadnormatywnym. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę kasacyjną wniosła spółka "B" J. i T. S. spółka jawna, wnosząc zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [....], znak: [...] oraz wcześniejszej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia 18 grudnia 2003r., nr [...], ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002.153.1270) skarga kasacyjna zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez: 1. uchybienie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, poprzez jego niezastosowanie wobec oczywistego naruszenia przy wydaniu decyzji przez organy administracyjne, przepisów procedury administracyjnej skutkujące oddaleniem skargi na wymienione decyzje i tym samym usankcjonowaniem szeregu uchybień formalnych w postępowaniu administracyjnym i utrzymaniu w obrocie prawnym decyzji wydanych na podstawie nieprawidłowo przeprowadzonego postępowania, 2. uchybienie art. 106 § 4 Prawa o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, poprzez niewzięcie pod uwagę faktów powszechnie znanych tj. dotyczących wysokiej niedokładności wag dynamicznych stosowanych do ważenia pojazdów, skutkujące przyjęciem, iż świadectwo legalizacji wagi przesądza o dokładności wyników ważenia, 3. uchybienie art. 233 § 1 k.p.c w zw. z art. 106 § 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, polegające na nadaniu błędnego znaczenia zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu, skutkujące przyjęciem, iż na etapie wydawania zaskarżonych decyzji obydwu instancji nie doszło do naruszeń procedury administracyjnej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że świadectwo legalizacyjne nie przesądza o dokładności pomiarów, o czym świadczy praktyka samych organów celnych, które wskazują, iż przy wykonaniu kilkakrotnego ważenia tego samego pojazdu wagą z aktualnym świadectwem legalizacji, wyniki pomiarów są za każdym razem inne. Świadczy o tym wydana przez Szefa Służby Celnej instrukcja, która dowodzi, iż same organy celne dostrzegły nieprawidłowości występujące przy dokonywaniu opisywanych pomiarów. W instrukcji tej jest wyraźnie powiedziane, iż w przypadku przekroczenia dopuszczalnych wartości nacisku osi dopuszcza się powtórny pomiar nacisku. Natomiast w przedmiotowej sprawie wnioski przewoźników o dokonanie powtórnego ważenia nie były uwzględniane, ani nawet wpisywane do protokołu ważenia, jako niedopuszczalne w sytuacji, gdy urządzenie rejestrujące nie wykazywało błędów w procesie ważenia. Tego zdaniem skarżącej spółki Sąd w ogóle nie wziął pod uwagę. Skarżący podnieśli, że Sąd wydając zaskarżony wyrok naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów poprzez nadanie błędnego znaczenia materiałowi dowodowemu zgromadzonemu w niniejszej sprawie. Zdaniem strony skarżącej zarzucane przez niego uchybienia musiały mieć istotny wpływ na wynik sprawy skoro dotyczyły dokładności i wiarygodności jedynego dokumentu, na którym oparto decyzje organów obydwaj instancji, to jest protokołu ważenia. Wskazano ponadto, że rozstrzygając niniejszą sprawę, Sąd nie wziął także pod uwagę faktów powszechnie znanych i nie wymagających dowodu. Wskazać bowiem należy, że wagi dynamiczne stosowane przez organy celne charakteryzują się dużą niedokładnością i że w przypadku, gdy wynik ważenia wykazuje przekroczenie dopuszczalnych wartości, ważenie powinno być powtórzone. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasadzenie od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Celnej w [...] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w [...], Sąd rozpoznający sprawę w sposób jasny wykazał, że wynikające ze specyfiki postępowania w takich sprawach pewne ograniczenia zasady udziału strony w postępowaniu nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy. Ponadto Sąd szeroko i przekonywująco wyjaśnił, że zakładany dla wagi margines błędu (pomniejszanie pomiaru o 200 kg i 2%) oraz elektroniczne oprzyrządowanie wagi stanowi dla strony wystarczającą gwarancję, że pomiar jest prawidłowy. Sąd wskazał także, iż pomiar masy całkowitej na wadze stacjonarnej nie odbiegał od dopuszczalnej granicy błędu. Dyrektor Izby Celnej w [...] w zakresie zarzutu skarżącego odnośnie naruszenia przez Sąd pierwszej instancji zasady swobodnej oceny dowodów, wskazał, że z treści skargi kasacyjnej nie wynika, jakie nieprawidłowości w takim postępowaniu są podstawą tak sformułowanego zarzutu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności z art. 183 § 2 powołanej powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Odnośnie oceny zasadności wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów przypomnieć należy, iż nie każde naruszenie przepisów postępowania sądowego może stanowić podstawę kasacyjną, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem stawiając zarzut, należy wykazać, że gdyby nie doszło do naruszenia wskazanych przepisów, to wyrok tego Sądu byłby odmienny. W niniejszej sprawie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi został sformułowany bardzo ogólnie, skarżący nie sprecyzował o jakie dokładnie naruszenie chodzi, tak więc Sąd nie znalazł podstaw, w oparciu o które mógłby się odnieść do zasadności tego zarzutu. Ponadto w skardze kasacyjnej podniesiono, że przy wydawaniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę faktów powszechnie znanych. Zdaniem strony do takich faktów należy wysoka niedokładność wag dynamicznych stosowanych do ważenia pojazdów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego twierdzenia autora skargi kasacyjnej wskazują na jego brak znajomości znaczenia pojęcia "fakt powszechnie znany". Co prawda brak jest w tym zakresie jednoznacznych kryteriów, jednakże z reguły przyjmuje się, że są to okoliczności, zdarzenia, czynności lub stany, które powinny być znane każdemu rozsądnemu i mającemu doświadczenie życiowe człowiekowi. Za powszechnie znane uważa się na przykład wydarzenia historyczne, polityczne, zjawiska przyrodnicze, procesy ekonomiczne lub zdarzenia normalnie i zwyczajnie zachodzące w określonym miejscu i czasie. Za fakty powszechnie znane mogą być uznane tylko te, które odpowiadają rzeczywistości, przy czym kryterium oceny, czy dany fakt ma charakter faktu notorycznego, musi być obiektywne, a nie subiektywne. Na tle powyższego stwierdzenie, że faktem powszechnie znanym jest to, iż wagi dynamiczne stosowane do ważenia pojazdów są wysoce niedokładne, jest nieporozumieniem. Sąd pragnie zwrócić uwagę na okoliczność, że karę za przejazd pojazdem nienormatywnym pobiera się niezależnie od przyczyny przekroczenia nacisku na oś, przekonania kierowcy co do wielkości nacisku, czy też ewentualnej winy kierowcy, a pobór opłaty ma charakter obligatoryjny. W zakresie zarzutu co do dokonania pomiaru na niedokładnych wagach samochodowych, wskazać należy, że ważenia dokonano przy pomocy dynamicznej wagi samochodowej, przystosowanej do ważenia pojazdów, która posiadała ważne świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze, która to legalizacja wagi świadczy o prawidłowości jej działania w każdym miejscu i w każdych warunkach opisanych w instrukcji wagi. Warto również wskazać, że kierowca był obecny przy pomiarze odległości pomiędzy osiami pojazdu oraz otrzymał protokół z ważenia, w którym zawarł swoje uwagi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie naruszył w jakikolwiek sposób art. 106 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem zarzut skargi kasacyjnej w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Zważyć należy, że w myśl art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Według art. 106 § 5 tej ustawy, do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3 stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. We wskazanych przepisach nie chodzi o sytuację, gdy Sąd dokonuje oceny zgodności z prawem orzeczenia administracyjnego wydanego na podstawie już zgromadzonych w sprawie dokumentów w postępowaniu administracyjnym, lecz o możliwość dopuszczenia przez Sąd nowych dowodów, jako uzupełniających. Zatem w innych przypadkach nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności zaskarżonej decyzji opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji. W postępowaniu sądowoadministracyjnym nie dokonuje się bowiem ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz jedynie ocenia, czy organy administracji państwowej ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym i następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego odpowiadające poczynionym ustaleniom. Podkreślić w tym miejscu należy, że dopuszczenie takiego nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem Sądu. W świetle powyższego oraz okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu art. 233 § 1 k.p.c w związku z art. 106 § 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie jest usprawiedliwiony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawidłowo rozpatrzył zebrany w sprawie materiał dowodowy, w oparciu o który wydał zaskarżone orzeczenie. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się także przekroczenia przez Sąd pierwszej instancji swobodnej oceny dowodów. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną.