III SA/Wa 2258/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Krystyna Chustecka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Bożena Dziełak, asesor WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2006 r. sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławcze w R. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości. Zaskarżonym postanowieniem, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), dalej powoływanej jako k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia [...] maja 2005 r. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko zobowiązanemu W.M. , zwanemu dalej Skarżącym. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, iż wnioskiem z dnia 11 kwietnia 2005 r. pełnomocnik Skarżącego zwrócił się o umorzenie postępowania egzekucyjnego, motywując to tym, iż egzekwowany obowiązek wykonano. Podatek od środków transportowych za pojazd o numerze rejestracyjnym [...] został bowiem uregulowany. Postanowieniem z dnia [...] maja 2005 r. Prezydent Miasta R. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc, iż wpłaty za pojazd, o którym mowa wyżej nastąpiły po wszczęciu tego postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. podzieliło stanowisko organu I instancji i wyjaśniło, iż zgodnie z art. 26 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), dalej powoływanej jako u.p.e.a., wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Doręczeń tych w niniejszej sprawie dokonano w dniu 5 listopada 2003 r., podczas gdy szczegółowo opisane w postanowieniu organu I instancji wpłaty nastąpiły w 2004 r., tj. po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że osoba wpłacająca podatek od środków transportowych oznacza pojazd (nr rej.), którego wpłata dotyczy. Stąd też nawet przy błędnym określeniu właściciela pojazdu wpłata ta zostanie prawidłowo zarachowana. W skardze na to postanowienie Skarżący zarzucił "naruszenie obowiązujących przepisów prawnych" polegające na braku przyjęcia, iż wszelkie należności z tytułu podatku od środków transportowych zostały uregulowane przez J.M. . W uzasadnieniu skargi Skarżący wyjaśnił, że zakupu spornego pojazdu dokonano w dniu 12 lutego 1994 r. Kupującymi byli J. i W.M., i to właśnie J.M. dokonywała wpłat należnego za ten pojazd podatku. Ona też składała deklaracje na podatek od środków transportowych. Konieczne jest zatem, zdaniem Skarżącego, sporządzenie pełnego wykazu wpłat dokonywanych zarówno przez J.M., jak i Skarżącego od 1998 r. W konsekwencji wykazane zostanie, że cały należny podatek został przez J.M. zapłacony. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Skarga jest zasadna. W sprawie poza sporem jest to, iż w dniu 5 listopada 2003 r. Skarżącemu doręczono odpisy trzech tytułów wykonawczych z dnia [...] września 2003 r. o nr[...],[...] i [...]obejmujących należności z tytułu podatku od środków transportowych za pojazd o nr rej. [...] za lata: 1998 (I i II rata), 1999 (I i II rata), 2000 (I i II rata), 2001 (I i II rata), 2002 (II rata). Z tym więc dniem, zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. nastąpiło wszczęcie egzekucji administracyjnej. Istota sporu sprowadza się do stwierdzenia, czy przed tą datą Skarżący wykonał egzekwowany obowiązek, a przez to czy istniał obowiązek, który mógł stanowić przedmiot egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się z przyczyn wymienionych w pkt 1-10, do których należą: 1) wykonanie obowiązku przed wszczęciem postępowania; 2) niewymagalność obowiązku, jego umorzenie lub z innego powodu albo nieistnienie obowiązku; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) błąd co do osoby zobowiązanego lub niemożność prowadzenia egzekucji ze względu na osobę zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) śmierć zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego są niedopuszczalne albo brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) niepodjęcie postępowania egzekucyjnego zawieszonego na żądanie wierzyciela przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) żądanie wierzyciela; 10) inne przypadki przewidziane w ustawach. Wystąpienie omówionych wyżej okoliczności powoduje, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego w danej sprawie jest niedopuszczalne. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje również fakultatywny tryb umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jej art. 59 § 2 stanowi bowiem, że postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Bez względu jednak na tryb skutkiem prawnym umorzenia postępowania jest co do zasady uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, z tym wszakże zastrzeżeniem, że prawa osób trzecich nabyte wskutek tych czynności pozostają w mocy. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, iż Skarżący w swoim wniosku o umorzenie postępowania z dnia 11 kwietnia 2005 r. powołał się na okoliczność zapłaty podatku od środków transportowych, która miała nastąpić w dniach 17 lutego 2004 r. i 15 września 2004 r. Z tego właśnie organy obu instancji wywiodły, iż nie wystąpiła w niniejszej sprawie przesłanka z art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. warunkująca umorzenie, gdyż wpłat, o których mowa wyżej dokonano po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Tymczasem uwadze organów uszło to, że, jak wynika z treści postanowienia wydanego w I instancji, powyższe wpłaty zaliczone zostały na poczet I i II raty podatku należnego za 2004 r., a zatem nie mogły one dotyczyć obowiązku określonego w tytułach wykonawczych. Jak bowiem zaznaczono na wstępie tytułami tymi objęto należności z tytułu podatku od środków transportowych za lata 1998 (I i II rata), 1999 (I i II rata), 2000 (I i II rata, 2001 (I i II rata) oraz 2002 (II rata). Stwierdzenie istnienia egzekwowanego obowiązku w dacie wszczęcia egzekucji ma podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Skarżący twierdzi bowiem, iż zobowiązanie w podatku od środków transportowych wygasło wskutek zapłaty, przy czym wszelkie należności regulowała J.M.. Ona też składała deklaracje na podatek od środków transportowych. Stąd też zdaniem Skarżącego brakujące wpłaty znajdują się na koncie J.M. jako nadpłata. Z akt sprawy wynika, że kwestii tej organy obu instancji nie próbowały nawet wyjaśnić. Nie oceniając zasadności samego wniosku należy zauważyć, iż co prawda zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, niemniej jest on obowiązany do chociażby sprawdzenia czy obowiązek ten nie wygasł. Skoro zaś w niniejszej sprawie organy tego nie uczyniły przedwczesne było wydanie postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto zauważyć należy, że rozważania organów nie wykroczyły poza ramy przesłanki określonej w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. wykonania obowiązku przed wszczęciem postępowania. Tymczasem wśród przyczyn umorzenia ustawa wymienia inne jeszcze sytuacje warunkujące umorzenie postępowania egzekucyjnego, a zatem także ich wystąpienie organy egzekucyjne obowiązane były zbadać. W tym stanie rzeczy wobec stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie ustaleń będących podstawą faktyczną wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć, skutkujących naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.