II SA/Wa 2194/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA - Andrzej Kołodziej Asesor WSA - Jacek Fronczyk Protokolant - Agnieszka Kolasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2006 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania emerytury rolniczej w drodze wyjątku - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, - zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku M. P. z dnia [...] r., powołując się na art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. z 1998 r. Dz. U. Nr 7, poz. 25 ze zm.), odmówił przyznania dla wyżej wymienionego emerytury rolniczej w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji podał, że otrzymuje on zasiłek stały oraz zasiłek pielęgnacyjny z MOPS w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie, a zatem nie pozostaje bez stałych źródeł dochodu. Ponadto nigdy nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników i nie opłacał składek, zaś gospodarstwo w roku [...] zostało przejęte przez Skarb Państwa za zadłużenie. Będąc w wieku 49 lat, bo od roku [...], nie podlegał żadnemu ubezpieczeniu społecznemu, a jego [...] dzieci jest zobowiązanych do alimentacji. We wniosku do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] r., córka skarżącego H. R. nie zgodziła się z zaskarżoną decyzją i podała, że gospodarstwo ojca zostało zabrane niezgodnie z prawem, a jego samego niezgodnie ze stanem faktycznym zameldowano na gospodarstwie rolnym w innym terminie. Ponadto nie zgodziła się z wcześniejszymi decyzjami o odmowie przyznania emerytury. Natomiast co do niepłacenia składek podała, że jej ojciec odprowadzał w ramach kontyngentu płody rolne, a jej rodzeństwo żyje poniżej minimum socjalnego i nie jest ich stać na utrzymywanie ojca. Tymczasem ona sama jest całkowicie niezdolna do pracy. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję "[...]" i w uzasadnieniu podał, że "Wyjaśnienia Pana córki" nie wnoszą nic istotnego, a w dalszej kolejności stwierdził, iż M. P. pobiera zasiłek w kwocie [...] zł i nie wyraził zgody na umieszczenie go w Domu Pomocy Społecznej, gdzie miałby zapewnione stałe utrzymanie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, H. R. załączając na wezwanie pełnomocnictwo M. P., wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji uznając ją za krzywdzącą. W obszernym zaś uzasadnieniu powołała się na podniesione już zarzuty we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, kładąc nacisk przede wszystkim na dotychczasowe procedowanie w sprawie jej ojca oraz na opisaniu dotychczasowego stanu faktycznego, jak również na fakcie niezgodnego – w jej ocenie – zameldowania ojca, co podtrzymała w pismach procesowych z dnia [...] r. i z dnia [...] r. W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o jej odrzucenie z uwagi na fakt, że wniosła ją osoba nieuprawniona, nie załączają stosownego pełnomocnictwa, zaś w dalszej części wskazał na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, lecz z przyczyn odmiennych, aniżeli podnosi skarżący. Na takie rozstrzygnięcie zezwala treść art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a mianowicie Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednak Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Istota administracyjnego toku instancji i zasada dwuinstancyjności, jest zasadą konstytucyjną ustanowioną w art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to, że każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji podlega, w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji. Granice rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w drugiej instancji wyznacza zatem rozstrzygnięcie pierwszej instancji, a wykroczenie poza te granice narusza w sposób rażący zasadę dwuinstancyjności, bowiem godzi w podstawowe prawa i gwarancje procesowe strony. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesiony w trybie art. 127 § 3 k.p.a., jest również środkiem zaskarżenia i mają do niego odpowiednio zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. W rozpoznawanej sprawie tym przepisem w zakresie rozstrzygnięcia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jest art. 138 § 1 k.p.a., a przy rozstrzygnięciu, jak w zaskarżonej decyzji, art. 138 § 1 pkt 1. Oznacza to, że zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą, wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy zaskarżoną decyzją i zgodnie z treścią art. 138 § 1 pkt 1, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Natomiast w rozpoznawanej sprawie, Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję o numerze [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r., gdy tymczasem H. R. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2005 r. o numerze [...]. Reasumując, zaskarżona do Sądu decyzja została wydana w stosunku do decyzji wydanej w zupełnie innym dniu i o zupełnie innym numerze. Tym samym organ w sposób rażący naruszył treść art. 15 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a., czym wyczerpał przesłankę nieważności zawartą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wobec takiego rozstrzygnięcia Sądu, zbyteczne stają się rozważania w zakresie zarzutów ze skargi, lecz wyjaśnić należy ponadto organowi wydającemu zaskarżoną decyzję, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła córka skarżącego M. P., która nie złożyła stosownego pełnomocnictwa. W myśl art. 32 k.p.a., strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych ( art. 33 § 1 k.p.a.), a pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu (art. 138 § 2 k.p.a.). Jednak, stosownie do treści art. 33 § 4 k.p.a., w sprawach mniejszej wagi organ administracji publicznej może nie żądać pełnomocnictwa, jeśli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny lub domownik strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony. Zatem takie domniemane pełnomocnictwo w rozumieniu art. 33 § 4 k.p.a., winno być przez organ administracji bardzo ostrożnie traktowane i nie można zgubić z pola widzenia interesu publicznego oraz interesu strony. Wprawdzie nie jest wymagane pisemne ujęcie takiego pełnomocnictwa, to jednak wydaje się koniecznym dokonanie takiego pełnomocnictwa poprzez poczynienie przez organ administracji publicznej odpowiedniej adnotacji w tej kwestii. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 w zw. z art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.