I SA/Wa 59/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz sędzia WSA Jolanta Rudnicka (spr.) asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Aneta Trochim - Tuchorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2006 r. sprawy ze skargi B. P. i Z. M. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2001 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu i Budownictwa na rzecz skarżących B. P. i Z. M. solidarnie kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 59/06 Uzasadnienie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku L. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2001r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1953 r. Powyższą decyzję wydano w następującym stanie faktycznym sprawy : Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] została objęta działaniem dekretu z 26 października 1946 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy ( Dz.U. Nr 50, poz.279 ). Z dniem 21 listopada 1945 r. tj. z dniem wejścia w życie dekretu, powyższy grunt przeszedł na własność gminy W., a następnie na własność Skarbu Państwa. Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] sierpnia 1953 r., nr [...] odmówiło byłym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu i jednocześnie stwierdziło, że budynki /fragmenty murów/, znajdujące się na powyższym gruncie, przeszły na własność Skarbu Państwa. Jako przyczynę odmowy przyznania prawa własności czasowej podano nie złożenie przez dotychczasowego właściciela wniosku o przyznanie prawa własności czasowej przewidzianego w art.7 ust.1 dekretu warszawskiego. Powyższe orzeczenie zostało utrzymane w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1953 r., nr [...]. Przedmiotowa nieruchomość została objęta w posiadanie Gminy w dniu 16 sierpnia 1948 r., tj. z dniem wydania Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego nr [...] z 1948 r., w którym zamieszczono ogłoszenie o objęcie gruntu w posiadanie. Termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej upłynął 16 lutego 1949 r. Tytułem własności do nieruchomości legitymowali się A. i J. małż. K. oraz J. i G. małż. B. w częściach równych, po połowie. Spadkobiercami A. i J. małżonków K. były B. P. i L. M., która zmarła w toku postępowania a spadek po niej nabyli: mąż Z. M. i siostra B. P. Wnioskiem z dnia 17 sierpnia 1998 r. L. M. wystąpiła o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] sierpnia 1953 r. a następnie pismem z dnia 7 listopada 2000 r. zażądała stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1953 r. utrzymującej w mocy decyzję o odmowie przyznania własności czasowej. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] maja 2001 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1953 r., nr [...]. W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, że zgodnie z art.7 ust.1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy dotychczasowi właściciele bądź ich następcy prawni, mogli w ciągu sześciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę złożyć wniosek o przyznanie prawa własności czasowej. Organ podkreślił, że powyższy termin ma charakter terminu prawa materialnego a jego upływ powoduje wygaśnięcie roszczenia. W aktach własnościowych przedmiotowej nieruchomości brak jest wniosku byłych właścicieli o przyznanie prawa własności czasowej. Z pisma Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami [...] Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] lutego 2001 r. wynika, iż w rejestrze wpływu wniosków dekretowych brak jest wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. W ocenie organu, skoro były właściciel nie złożył wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, to brak jest podstaw do uznania, że decyzja której unieważnienia domaga się skarżąca, była dotknięta wadą nieważności. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, wywołanym wnioskiem L. M., Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję tego organu z dnia [...] maja 2001 r. W uzasadnieniu decyzji podzielił pogląd, że nie złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej przez osobę uprawnioną, w ustawowo określonym sześciomiesięcznym terminie, liczonym od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę, skutkowało wygaśnięciem roszczenia. Organ, odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podkreślił ponadto, że na mocy art.82 pkt.1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wygasły, z dniem wejścia w życie tej ustawy, prawa do odszkodowania za przejęte przez Państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art.7 ust. 4 i 5 oraz art.8 dekretu warszawskiego. Na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...], skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła L. M., podnosząc że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, gdyż budynek przy ul. [...] ma mniej niż 20 izb i zgodnie z art.5 dekretu powinien pozostać własnością dotychczasowych właścicieli. Skarżąca wskazała, że nie posiada kopii wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, który został złożony w 1952 r., a zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca, gdyż nieruchomość została przejęta bezprawnie dekretem z 1945 r. a ponadto nie otrzymała odszkodowania za przejętą nieruchomość. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wnosił o jej oddalenie, dodatkowo wskazując, że powołany wyżej dekret nie uzależniał przyznania prawa własności czasowej od ilości izb w budynku znajdującym się na nieruchomości, zaś wniosek o przyznanie prawa własności czasowej, który według skarżącej złożony został w 1952 r., nie mieści się w terminie do jego złożenia tj. między dniem 16 sierpnia 1948 r. a dniem 16 lutego 1949 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z przepisami prawa. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia oraz inne akty lub czynności organów administracji publicznej. W ramach sprawowanej kontroli Sąd dokonuje oceny, czy organ administracji przy rozpoznawaniu sprawy nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art.134 par.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej podniesione. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd o samodzielnym charakterze postępowania nadzorczego, którego wszczęcie rozpoczyna nowe postępowanie w stosunku do postępowania zakończonego badaną decyzją. Organy w tym postępowaniu obowiązane są przestrzegać ogólnych reguł procedury administracyjnej, w tym zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania ( art.10 kpa), jak również poinformować o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art.9 kpa). Z akt sprawy wynika, że przedwojennymi właścicielami nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] byli: A. i J. małżonkowie K. do połowy nieruchomości oraz J. i G. małżonkowie B. do drugiej połowy, której własność nabyli od J. i L. D., mocą aktu kupna - sprzedaży z dnia [...] grudnia 1935 r. ( wypis z ksiąg hipotecznych – k.22-25 akt administracyjnych, zaświadczenie [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] marca 2001 r. k.10-11 akt Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast). W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1953 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] sierpnia 1953 r. odmawiającej właścicielom prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu oraz stwierdzającej przejście budynków na własność Państwa, brali udział jedynie spadkobiercy A. i J. małżonków K. tj. B. P. i L. M., a po jej śmierci Z. M. Organ prowadzący postępowanie nadzorcze przeprowadził je bez udziału przedwojennych współwłaścicieli bądź ich spadkobierców tj. J. i G. małżonków B. Prowadzenie postępowania bez udziału wszystkich osób, które winny być stronami tego postępowania narusza podstawowe zasady prawa administracyjnego tj. zasadę czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania ( art.10 kpa) oraz zasadę obowiązku udzielania stronom informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków ( art.9 kpa). Zgodnie z art. 61 par. 4 kpa o wszczęciu postępowania z urzędu lub na wniosek jednej ze stron organ ma obowiązek powiadomienia wszystkich osób będących stronami w sprawie. Jest to realizacja zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Wszczynając zatem postępowanie na wniosek strony organ ma nie tylko jej gwarantować udział w sprawie, lecz obowiązany jest ustalić, czy w danej sprawie mają prawnie chronione interesy inne jednostki, które powinny być stronami postępowania. Jest prawnie oczywiste, że stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji powinny być wszystkie osoby biorące udział w postępowaniu zwykłym. Dodatkowo z akt niniejszej sprawy wynika, że poprzedni współwłaściciele J. B. i G. B. składali odwołanie od decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] sierpnia 1953 r. odmawiającej przyznania im prawa własności czasowej a zatem aktywnie uczestniczyli w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną. Wskazuje na to informacja Dyrektora Departamentu Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 2 listopada 1953 r.( k.19 verte akt administracyjnych). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art.145 par.1 lit.b i art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ) orzekł, jak w wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego znajduje uzasadnienie w art.200 powołanej ustawy.