II SA/Bd 55/06

Dnia 22 marca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Grażyna Malinowska – Wasik asesor WSA Ewa Kruppik – Świetlicka (spr.) Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi K. D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie choroby zawodowej oddala skargę. U skarżącego K. D., pracującego od 1976 r. na stanowisku elektromontera dyżurnego w Zakładach Chemicznych w B., podczas badań USG w lutym 2000 r. wykryto raka prawej nerki. W związku z tym w P. dokonano zabiegu operacyjnego, polegającego na usunięciu organu. Skarżący w marcu 2000r. złożył wniosek o uznanie jego schorzenia za chorobę zawodową, powstałą w wyniku oddziaływania substancji rakotwórczych, z którymi miał styczność podczas wykonywanej pracy. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...] 2000 r. Nr [...], nie stwierdził u K. D. choroby zawodowej. Powyższa decyzja nie została zaskarżona przez strony postępowania. Po czterech latach od wydania powyższej decyzji, Minister Zdrowia rozporządzeniem z dnia 01 grudnia 2004r., w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutogennym w środowisku pracy ( Dz. U. Nr 280, poz. 2771) uznał substancję, występującą w środowisku pracy skarżącego, o nazwie tolueno – 2,4 – diamina (TDA) za rakotwórczą i umieścił ją w poz. 141 wykazu, uznając ją za kategorię 2 o tzw. prawdopodobnym działaniu rakotwórczym dla człowieka. W związku z tym skarżący uznał, że istnieją przesłanki do wzruszenia wydanej decyzji i dlatego w dniu 8 lipca 2005r. zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z wnioskiem o wznowienia postępowania. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, mając na uwadze powyższe postanowieniem z dnia [...] 2005r. wznowił postępowanie i zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. o weryfikację wydanego w dniu [...] 2000 r. Nr [...] orzeczenia lekarskiego, mocą którego wówczas stwierdzono brak podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii w schorzeniu skarżącego. W odpowiedzi Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w B., pismem z dnia 13 września 2005r. dokonał weryfikacji orzeczenia lekarskiego i stwierdził, że stanowisko nie ulega zmianie z uwagi na fakt, że wymieniona substancja nowym rozporządzeniem została zaliczona do kategorii 2, jedynie o prawdopodobnym działaniu rakotwórczym dla człowieka. Dodatkowo Ośrodek powołał się na opinię wyrażoną w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy z Ł. - Przychodni Chorób Zawodowych Nr [...] z dnia [...] 2000r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej gdzie zawarto stwierdzenie, iż nie ma podstaw do uznania, że rak wykryty u K. D. jest następstwem warunków pracy. Ponadto ośrodek powołał się na literaturę medyczną i wskazał na brak danych pozwalających na uznanie, że ten typ raka może być wywołany przez fizyczne lub chemiczne kancerogeny środowiskowe. Mając na uwadze powyższe orzeczenie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2005r. Nr [...], po przeprowadzeniu postępowania w sprawie przyczyn mogących stanowić o wznowieniu postępowania stwierdził, iż nie występują przesłanki przewidziane w art. 145 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego i dlatego odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] 2000 r. Nr [...], w której nie stwierdzono u skarżącego choroby zawodowej. W uzasadnieniu decyzji organ powtórzył stan faktyczny i prawny podkreślając zwłaszcza fakt, że związek chemiczny o nazwie tolueno – 2,4 – diamina (TDA), z którym miał do czynienia skarżący, zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004 r. został zaliczony nie do kategorii pierwszej a do drugiej o tzw. prawdopodobnym działaniu rakotwórczym dla człowieka. Skarżący nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, w złożonym odwołaniu wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy argumentując, iż przez 25 lat pracy w Zakładach Chemicznych w B. miał kontakt z substancjami chemicznymi, wymienionymi w formularzu postępowania wyjaśniającego, składanego na okoliczność podejrzenia o chorobę zawodową. Stwierdził, że kontakt z nimi a zwłaszcza z uznaną rozporządzeniem Ministra Zdrowia za rakotwórczą, mógł negatywnie wpłynąć na stan jego zdrowia. Dodatkowo podniósł, iż w roku 1976 wystąpiła duża awaryjność i toksyczność z uwagi na eksperymentalną produkcję. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Bydgoszczy, po rozpatrzeniu odwołania , nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji i zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2005r. Nr [...] znak : [...] utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] 2005r. Nr [...] znak : [...], mocą której odmówiono skarżącemu uchylenia decyzji. Organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie stosownie do § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 1115 ze zm. ) mają zastosowanie przepisy obowiązujące w dniu wydania decyzji, co oznacza, że w przedmiotowej sprawie bierze się pod uwagę stan prawny istniejący w dniu 24 listopada 2000 r. Zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm. ), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. W załączniku do w/w rozporządzenia znajduje się wykaz chorób zawodowych gdzie w poz. 9 wymienione są nowotwory złośliwe pochodzenia zawodowego, z wyraźnym wskazaniem, że zostały spowodowane przez warunki pracy. Organ podniósł, iż w ocenie lekarzy orzekających w sprawie tj. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. i Instytutu Medycyny Pracy w Ł., która jest wiążąca dla organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej, rak jasnokomórkowy nie ma związku przyczynowego, w świetle aktualnej wiedzy medycznej z substancjami występującymi w środowisku pracy skarżącego. W uzasadnieniu organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki do uchylenia decyzji, mocą której u skarżącego w roku 2000 nie stwierdzono choroby zawodowej. Fakt zmiany przepisów po ok. 4 latach od wydania decyzji zdaniem organu nie jest przesłanką do uchylenia decyzji w oparciu o art. 145 § 1 jak również art. 145 a kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż nie jest to okoliczność faktyczna ani dowód w sprawie istniejący w dniu wydania decyzji tj. w dniu 24 listopada 2000 r., który nie był znany organowi w rozumieniu art.145 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący nie zgadzając się z rozstrzygnięciem wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zarzucając wydanej decyzji naruszenie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 września 2003 r. w sprawie kryteriów i sposobów klasyfikacji substancji i preparatów chemicznych (Dz. U. z 2003 r. Nr 171, poz. 1666 ze zm. ) "poprzez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy a w szczególności poprzez niedostateczne zbadanie okoliczności, czy zachodzą okoliczności aby chorobę nowotworową skarżącego uznać za chorobę zawodową". Zarzucił organowi II Instancji, że organ nie określił na podstawie jakich kryteriów substancja ta została zaliczona do kategorii 2. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Do Sądu zatem należy ocena czy rozstrzygnięcie organu jest zgodne z obowiązującym prawem. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się przede wszystkim do rozstrzygnięcia, czy fakt zmiany przepisów po 4 latach od wydania decyzji ostatecznej , jest przesłanką pozwalającą na uznanie, że " wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję ". Skarżący domaga się aby ten fakt uznać za okoliczność, o której mowa w art. 145 lub art. 145 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ). Na marginesie należy dodać, że decyzja o niestwierdzeniu choroby zawodowej nie została zaskarżona przez skarżącego. Zgodnie z wnioskiem skarżącego zmiana przepisów jest wystarczającym powodem do uchylenia decyzji, z uwagi na fakt, że jedną z substancji, z którą miał on styczność w środowisku pracy uznano za substancję rakotwórczą. Substancja ta o nazwie tolueno – 2,4 – diamina (w skrócie TDA) została zaliczona do kategorii drugiej o tzw. prawdopodobnym działaniu rakotwórczym dla człowieka. Zatem Sąd do rozstrzygnięcia powyższej kwestii winien się ograniczyć. Zdaniem Sądu zmiana przepisów , po 4 latach od wydania ostatecznej decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, nie jest ani nową okolicznością faktyczną ani dowodem w sprawie, który istniał w dniu wydania przedmiotowej decyzji , a nie był znany organowi. Zatem zasadnie organ odwoławczy uznał, że w sprawie nie została spełniona przesłanka pozwalająca na uchylenie decyzji. Dlatego zdaniem Sądu organ zasadnie odmówił uchylenia decyzji w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 kpa. Mając na uwadze jednak charakter sprawy należy wziąć pod uwagę również inne kwestie. Należy stwierdzić, że w zaskarżonej decyzji trafnie stwierdzono, iż w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy obowiązujące w dniu wydania decyzji tj. w dniu [...] 2000 r. co wynika z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 1115 ze zm.) Zatem zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm. ), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiących załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z wykazu chorób zawodowych, załączonym do w/w rozporządzenia są w poz. 9 wymienione nowotwory złośliwe pochodzenia zawodowego, powstałe w następstwie działania czynników rakotwórczych występujących w środowisku pracy. Z tego sformułowania wyraźnie wynika, że aby stwierdzić, że nowotwór złośliwy ma pochodzenie zawodowe musi istnieć ścisły związek przyczynowy pomiędzy pracą a narażeniem zawodowym, wywołanym poprzez substancje rakotwórcze występujące w tym konkretnym, środowisku pracy. Rozważając niniejszą sprawę nie można pominąć faktu, że skarżący pracował w Zakładach Chemicznych w B., na stanowisku elektromontera dyżurnego, w trybie zmianowym. Nie był zatem zatrudniony bezpośrednio przy produkcji. Bezspornym jest, że wśród substancji wymienionych w formularzu zgłoszenia figuruje przedmiotowa substancja o nazwie tolueno – 2,4 – diamina (w skrócie TDA ), którą obecnie zakwalifikowano jako substancję o prawdopodobnym działaniu rakotwórczym. Jednak w dacie wydawania decyzji, odmawiającej uznania schorzenia za chorobę zawodową, w listopadzie 2000r. nie znajdowała się w wykazach substancji rakotwórczych i prawdopodobnie rakotwórczych dla ludzi ( rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 11 września 1996 r. w sprawie czynników rakotwórczych w środowisku pracy oraz nadzoru nad stanem zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki ( Dz. U. nr 121 z 1996r. poz. 571 ze zm. ) Dopiero wraz ze zmianą przepisów wprowadzoną rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 2 września 2003r. w sprawie wykazu substancji niebezpiecznych wraz z ich klasyfikacją i oznakowaniem ( Dz. U. Nr 199 z 2003 r., poz. 1948) została ujęta w wykazie w kategorii drugiej o prawdopodobnym działaniu rakotwórczym. Należy przywołać orzeczenia lekarskie obu instancji medycznych, którymi w myśl powszechnie panującego poglądu organy inspekcji sanitarnej są związane są zbieżne ze sobą i stwierdzają brak podstaw do uznania, że typ raka, wykryty u skarżącego został wywołany przez środowisko pracy, w jakim pracował. Zdaniem lekarzy także w literaturze medycznej brak jest dostatecznych danych na przyjęcie powyższej tezy. Jak wynika z załączonego na rozprawie przez skarżącego opracowania (K- 14 do 29 ) nt. w/w substancji nie można jednoznacznie stwierdzić, że udowodniono jej rakotwórczy wpływ na ludzi. Badania epidemiologiczne przeprowadzono głównie w Stanach Zjednoczonych na zwierzętach doświadczalnych ( myszy, szczury) , gdzie zaobserwowano wpływ, zwłaszcza na ich wątrobę i jelita. Na str. 48 w/w opracowania dokonano oceny jakościowej rakotwórczości tej substancji i zawarto tezę, że dowody działania rakotwórczego substancji u ludzi są niewystarczające. A zatem przedstawione opracowanie potwierdza jedynie fakt, że substancja, z którą miał styczność skarżący może mieć prawdopodobne działanie rakotwórcze. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że w sprawie nie zaszły przesłanki pozwalające na uchylenie zaskarżonej decyzji i dlatego Sąd w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł, jak w sentencji.