I SA/Wa 338/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie asesor WSA Joanna Skiba asesor WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant Rafał Puścian po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2006 r. sprawy ze skarg Prezydenta Miasta P. i "[...]" [...] Spółdzielni [...] w P. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej oddala skargi Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosków Prezydenta Miasta P. oraz [...] Spółdzielni [...] "[...]" w P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia [...] lipca 1967 r. nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w P., przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], zapisanej w KW nr [...], o pow. [...] m2, stanowiącej współwłasność C. P. i P. L. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że pismem z dnia 21 października 1998 r. B. L. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] lipca 1967 r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...] lipca 1967 r., a po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] maja 2001 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2000 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2003 r. sygn. akt I SA 1727/01 uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] sierpnia 2000 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż organ błędnie przyjął, że cel wywłaszczenia, jakim była budowa pawilonu [...], stanowił cel użyteczności publicznej; ponadto z akt sprawy nie wynika, aby w rozprawie wywłaszczeniowej brał udział biegły rzeczoznawca, co również stanowiło naruszenie ówcześnie obowiązującego prawa, tj. art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia [...] lipca 1967 r. Po rozpatrzeniu wniosków [...] Spółdzielni [...] "[...]" w P. oraz Prezydenta Miasta P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2003 r. stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia [...] lipca 1967 r. Minister Infrastruktury stwierdził, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), a zatem w aspekcie zgodności z przepisami przytoczonej ustawy należy ocenić zaskarżone orzeczenia. Zdaniem organu, decydujące znaczenie ma ocena, czy spełnione zostały materialno - prawne przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia. Zgodnie z art. 3 ust. 1 - 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cel użyteczności publicznej, obrony Państwa albo dla wykonywania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych oraz dla planowej realizacji budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. Z akt wywłaszczeniowych wynika, iż wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na cele budowy pawilonu [...], który to cel nie stanowił celu użyteczności publicznej w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., co stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2003 r. w sprawie sygn. akt SA 1727/01. Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1955 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) oraz zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270), orzeczenie prawomocne sądu wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Organ uznał, że ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, zgodnie z art. 21 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r., powinno nastąpić na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych, powołanych przez organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Opinia ta powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie. Przepis ten stanowić miał gwarancje dla strony, że będzie mogła ona odnieść się do kwestii mających wpływ na wysokość przyznanego jej odszkodowania. Z akt sprawy wynika, że w rozprawie administracyjnej, przeprowadzonej w dniu 19 października 1951 r. nie brał udziału biegły, a zatem ustalenie odszkodowania nastąpiło z oczywistym naruszeniem art. 21 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r. Organ stwierdził, że w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 4 czerwca 1998 r. sygn. akt III RN 38/98 OSNAPiuS 1999/6 poz. 6) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 16 kwietnia 1999 r. sygn. akt IV SA 1817/98, wyrok z dnia 7 kwietnia 2003 r. sygn. akt I SA 1022/01 nie publ.), tego typu naruszenie prawa przesądza o tym, że organ wywłaszczeniowy ustalając odszkodowanie rażąco naruszył prawo. Zdaniem organu, z akt sprawy nie wynika, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 158 § 2 kpa, uniemożliwiające wyeliminowanie z obrotu prawnego kwestionowanego orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...] lipca 1967 r. Skargi na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli Prezydent Miasta P. oraz "[...]" [...] Spółdzielnia [...] w P., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena prawna Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażona w wyroku z dnia z dnia 18 lutego 2003 r. (wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r.) wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia, stosownie do art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm.). Skarga jest bezzasadna. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. o wywłaszczeniu nieruchomości za odszkodowaniem. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek wniosku B. L. z dnia 21 października 1998 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...] lipca 1967 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2003 r. sygn. akt I SA 1727/01 uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] sierpnia 2000 r., mocą których Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2000 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] lipca 1967 r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w P., przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], zapisanej w KW nr [...], o pow. [...] m2, stanowiącej współwłasność C. P. i P. L. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż organ błędnie przyjął, że cel wywłaszczenia, jakim była budowa pawilonu [...], stanowił cel użyteczności publicznej a ponadto w rozprawie wywłaszczeniowej nie brał udziału biegły rzeczoznawca, co stanowiło naruszenie ówcześnie obowiązującego prawa, tj. art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Prawidłowo zatem Minister Infrastruktury uznał, że wywłaszczenie nieruchomości dokonane na cele budowy pawilonu [...], nie było wywłaszczeniem na cel użyteczności publicznej w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zgodnie z którym wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cel użyteczności publicznej, na cel obrony Państwa albo dla wykonywania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych oraz dla planowej realizacji budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. Prawidłowo organ przyjął, że ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, zgodnie z art. 21 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r., powinno nastąpić na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych, powołanych przez organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Opinia ta powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie. Skoro z akt sprawy wynika, że w rozprawie administracyjnej nie brał udziału biegły, prawidłowo organ uznał, że ustalenie odszkodowania nastąpiło z oczywistym naruszeniem art. 21 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r., które to naruszenie przesądza o tym, że organ wywłaszczeniowy ustalając odszkodowanie, rażąco naruszył prawo. Sąd podziela stanowisko organu, że z akt sprawy nie wynika, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 158 § 2 kpa, uniemożliwiające wyeliminowanie z obrotu prawnego kwestionowanego orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...] lipca 1967 r Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.