I SA/Lu 539/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz, Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (spr.),, NSA Ewa Gdulewicz, Protokolant asyst. Anna Strzelec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2006 r. sprawy ze skargi L.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe "[...]" z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2003 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 750 /siedemset pięćdziesiąt/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; IV. przejmuje na rachunek Skarbu Państwa nie uiszczoną część wpisu od skargi. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2005 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania L.D., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2005 r. w przedmiocie przeniesienia na skarżącego odpowiedzialności podatkowej, jako członka zarządu MKS "[...]" za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące styczeń, luty 2003 r. wraz z należnymi odsetkami oraz kosztami postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt sprawy w wyniku postępowania podatkowego ustalono, że Stowarzyszenie MKS "[...]"nie uiściło należnych zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące styczeń – maj oraz sierpień – październik 2003 r. i w związku tym, iż postępowanie egzekucyjne przeprowadzone wobec MKS "[...]" okazało się bezskuteczne, a okresie powstania w/w zaległości L.D. pełnił funkcję Prezesa Zarządu tego Stowarzyszenia, Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego postanowił orzec o jego solidarnej odpowiedzialności podatkowej z tytułu ciążących na Klubie Sportowym "[...]" zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług, za miesiące styczeń i luty 2003 r. w łącznej kwocie 54.581 zł, w raz z należnymi odsetkami za zwłokę wynoszącymi na dzień wydania decyzji 21.702,30 zł oraz kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 2.593,14 zł, stosownie do dyspozycji art. 116a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /decyzja k.26 akt podatkowych/. Jak wskazał organ I instancji za prawidłowością niniejszego rozstrzygnięcia przemawia materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, a przede wszystkim: odpisu postanowienia z rejestru handlowego z dnia [...] stycznia 2004 r., uchwały nr [...] r. z walnego zebrania Stowarzyszenia MKS "[...]" z dnia 14 listopada 2002 r., z którego wynika, że skarżący został powołany w dniu 14 listopada 2002 r. na prezesa Klubu, a także z protokołu przesłuchania strony, jak również świadków: G.M., P. W., A.B., J.I., stanowiących o tym, że powyższą funkcję skarżący pełnił do dnia 31 marca 2003 r. Zaległości podatkowe wynikają natomiast z deklaracji podatkowych VAT-7 za poszczególne miesiące, oraz decyzji podatkowej nr [...] określającej wysokość zobowiązania za miesiące styczeń i luty 2003 r. W odwołaniu od decyzji organu I instancji L.D. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie . Wskazał, że w chwili obejmowania przez niego funkcji w Zarządzie sytuacja finansowa Stowarzyszenia już była "katastrofalna", a do pogorszenia płynności finansowej Klubu doszło jeszcze z początkiem 2003 r., kiedy to w wyniku działań egzekucyjnych oraz prowadzonego postępowania restrukturyzacyjnego na poczet należności podatkowych Stowarzyszenia została wpłacona kwota 120.000 zł, którą jednak zaksięgowano na poczet należności podatkowych powstałych za kadencji poprzednich zarządów. Wyjaśnił też, iż podejmował ze swojej strony możliwe środki na rzecz poprawienia sytuacji finansowej Klubu, podkreślając, że jako członek zarządu nie miał możliwości zgłoszenia upadłości Stowarzyszenia, bowiem zgodnie ze statutem MKS "[...]" takie uprawnienie przysługiwało wyłącznie Walnemu Zgromadzeniu. Rozpatrując odwołanie Dyrektor Izby Skarbowej nie podzielił zarzutów i wniosków nim zawartych. Zauważył, iż podejmując – jak wskazał skarżący- działania na rzecz Klubu celem poprawy jego sytuacji finansowej, L.D. wykonywał tylko obowiązki, do których został powołany decyzją Walnego Zgromadzenia Stowarzyszenia. Wskazał, że wpłacona przez MKS "[...]" kwota 120.000 zł została zarachowana zgodnie z dyspozycją art. 62 Ordynacji podatkowej, dlatego też zarzut strony, co do niezasadności pokrycia zaległości powstałych za kadencji poprzednich zarządów nie może zasługiwać na uwzględnienie. Dyrektor Izby Skarbowej nie zgodził się również z twierdzeniem podatnika, iż jako członek zarządu nie miał on możliwości zgłoszenia upadłości Stowarzyszenia, wskazując, że uprawnienie Walnego Zgromadzenia zawarte w § 22 Statutu, do rozwiązania Klubu nie oznacza równoczesnego odebrania Członkom Zarządu prawa do wszczęcia postępowania układowego bądź upadłościowego, bowiem do czynności tych Zarząd uprawniony jest w ramach swojej podstawowej funkcji jaką ma pełnić, a mianowicie funkcji reprezentacyjnej. W katach sprawy brak jet natomiast jakichkolwiek – wbrew twierdzeniom strony- dowodów potwierdzających przeprowadzenie postępowania układowego, a przeprowadzona przez Zarząd restrukturyzacja zobowiązań z tytułu niezapłaconych podatków oraz składek ubezpieczeniowych, nie stanowi w świetle art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej środka zastępczego dla wszczęcia postępowania układowego i w konsekwencji nie ma znaczenia dla odpowiedzialności strony jako osoby trzeciej w niniejszej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie L.D. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 6, 7 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez zupełne pominiecie przez organy podatkowe podnoszonych przez stronę okoliczności związanych z powstaniem zaległości podatkowej za okres objęty decyzjami oraz prawnymi skutkami decyzji o warunkach restrukturyzacji MKS "[...]" i wpływu wykonania tej decyzji na odpowiedzialność skarżącego, a także poprzez nie ustosunkowanie się w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji do okoliczności związanej z wskazaną przez stronę egzekucją zaległości podatkowych i pozostawionego majątku wystarczającego na pokrycie tych zaległości. Wskazał także na naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 116 § 1 ust.1 i 2 Ordynacji podatkowej, co miało wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosił o ojej oddalenie, podtrzymując w pełni argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i dodatkowo wyjaśniając, iż - wbrew twierdzeniom strony zawartym uzasadnieniu skargi - w okresie w który obowiązywało zawieszenie postępowania restrukturyzacyjnego na mocy art. 14 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, tj. od dnia wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego do jego zakończenia decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. umarzającą to postępowanie, postępowanie egzekucyjne nie było w sprawie prowadzone. Co do podnoszonego przez stronę skarżącą problemu wartości majątku przekazanego po jego ustąpieniu z funkcji Prezesa Zarządu, organ odwoławczy stwierdził, iż na zakres odpowiedzialności z tytułu art. 116 a Ordynacji podatkowej nie mają wpływu aktywa Stowarzyszenia w dniu odejścia z zarządu przez jej członka, lecz istotnym jest zaistnienie w sprawie, wykazanych i udokumentowanych przez organ, dwóch przesłanek, a mianowicie zaległości podatkowe powstały w okresie, w której L.D. pełnił funkcję Prezesa Zarządu Stowarzyszenia i egzekucja z majątku Klubu okazała się bezskuteczna. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, co w konsekwencji uniemożliwiło Sądowi dokonanie oceny legalności zaskarżonej doń decyzji podatkowej. Dla porządku tylko wskazać należy, iż w przedmiotowej sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz.60 z późn. zm., a nie jak wskazał skarżący przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, niemniej jednak nie sposób mu odmówić racji, co do naruszenia przez organy podatkowe naczelnych zasad postępowania podatkowego, zwłaszcza z zakresu postępowania dowodowego, określonych w art. 187 § 1 i art. 191 w zw. z art. 122 tej ustawy. Zgodnie z ogólną zasadą, wyrażoną w art. 122 Ordynacji podatkowej - w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Z zasady tej wynika dla organu podatkowego obowiązek określenia z urzędu i przeprowadzenia dowodów niezbędnych dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Organ podatkowy jest zobowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy /art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej/, aby następnie ocenić – na podstawie całego materiału dowodowego – czy dana okoliczność została udowodniona /art. 191 Ordynacji/. Z zasad tych wynika, iż zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów, których swobodna ocena musi być dokonana - aby nie przekształciła się w samowolę - zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny. Organ prowadzący postępowanie musi dążyć do ustalania prawdy materialnej i według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. W przeciwnym razie poczynione przez organ ustalenia faktyczne, znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym , należy traktować jako dowolne /por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2001 r., sygn. akt III SA 2348/99, LEX nr 53993, wyrok NSA z 4 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 1768/99, LEX nr 54171/. Wracając na grunt sprawy niniejszej wskazać nakazy, iż aby pociągnąć do odpowiedzialności L.D. jako Prezesa Zarządu MKS "[...] za zaległości podatkowe tego Stowarzyszenia, organy podatkowe musiały wykazać spełnienie nie tylko przesłanek z art. 116 § 1 /w zw. z art. 116a/ Ordynacji podatkowej /egzekucja z majątku spółki (tu stowarzyszenia) musi okazać się w całości lub w części bezskuteczna, członek zarządu nie wykaże, że: we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe; nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy; nie wykazuje mienia spółki (tu stowarzyszenia), z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie jej (jego) zaległości podatkowych w znacznej części/, ale także udowodnić, iż zaległości podatkowe, za które skarżący odpowiedzialność ponosi powstały w czasie, kiedy pełnił on wskazaną przez organy funkcję Prezesa Zarządu . Jak wskazał w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji z posiadanych dokumentów: odpisu postanowienia z rejestru handlowego z dnia [...]stycznia 2004 r., uchwały nr [...] r. z walnego zebrania Stowarzyszenia MKS "[...]" z dnia 14 listopada 2002 r., wynika, że skarżący został powołany w dniu 14 listopada 2002 r. na prezesa Klubu, a także z protokołu przesłuchania strony, jak również G.M., P.W., A.B., J.I., jako świadków z dnia 14 grudnia 2004 r., wynika, że powyższą funkcję skarżący pełnił do dnia 31 marca 2003 r. Zaległości podatkowe zaś wynikają z deklaracji podatkowych VAT-7 za poszczególne miesiące, oraz decyzji podatkowej nr [...] określającej wysokość zobowiązania za miesiące styczeń i luty 2003 r., kiedy to L.D. pełnił funkcję członka zarządu Klubu /uzasadnienie decyzji str.2, k.26 akt podatkowych – biały skoroszyt/. Tymczasem w aktach sprawy, którymi dysponuje Sąd brak jest tych wszystkich wskazanych przez organ podatkowy dokumentów, a kwota zaległości podatkowej wskazana w decyzji pierwszoinstancyjnej – jak ustalił Sąd –nie odpowiada wysokości zaległości wynikającej ze znajdujących się w aktach tytułów wykonawczych /wg decyzji: miesiąc styczeń 2003 r. – 28.077,00 zł, luty 2003 r. – 26.504,00 zł, a wg tytułów wykonawczych: styczeń 2003 r. - 27. 762 zł (tytuł nr SM op [...] – k.195 akt egzekucyjnych, segregator) i 243 zł (tytuł nr SM op [...] – k.203 akt egzekucyjnych, segregator), co łącznie daje kwotę 28,005,00 zł oraz miesiąc luty – 26.118 zł (tytuł nr SM op [...] – k.197 akt egzekucyjnych, segregator) i 298 zł (tytuł nr SM op [...] - k.203 akt egzekucyjnych, segregator), łącznie 26.416,00 zł/. W aktach sprawy znajduje się tylko kserokopia rezygnacji skarżącego L.D. z zajmowanej funkcji /k.5 akt podatkowych – biały skoroszyt/, co nie jest wystarczające do przyjęcia za udowodnione wskazanych przez organ okoliczności. W tym stanie rzeczy, wydanie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów postępowania, uniemożliwiło kontrolę jego zgodności z prawem. Dlatego tez działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, należało orzec jak w pkt I wyroku. Rozstrzygnięcie co do pkt. II orzeczenia znajduje swoje uzasadnienie w art. 152 tej ustawy, a o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 oraz na podstawie art. 242 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.