IV SA/Wr 115/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Sędziowie WSA Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/, NSA Tadeusz Kuczyński, Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2006r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...]r. w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą Komendant Wojewódzki Policji we W., po rozpatrzeniu odwołania sierż. szt. R. S. od rozkazu personalnego Nr [...] z dnia [...]r. Komendanta Powiatowego Policji w G. o zwolnieniu ze służby w Policji, decyzją z dnia [...]r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż rozkazem personalnym nr [...]z dnia [...]r. Komendant Powiatowy Policji w G. zwolnił ze służby sierż. szt. R. S. z dniem [...]r. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji ( Dz.U. nr 7 z 2002 roku poz. 58 z późniejszymi zmianami). Rozkazowi personalnemu nadano rygor natychmiastowej wykonalności i doręczono go funkcjonariuszowi w dniu [...]r. Od powyższego rozkazu personalnego, w ustawowym terminie, sierż. szt. R. S. odwołał się do Komendanta Wojewódzkiego Policji we W.. W odwołaniu wniósł o jego uchylenie i ponowne rozpoznanie sprawy przez organ I instancji z powodu braku przesłanki oczywistości popełnienia przestępstwa wynikającej z faktu, że wycofał swoje wyjaśnienia o przyznaniu się do postawionego mu zarzutu. Organ II instancji stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Podniósł, iż sierż. szt. R.S. został zwolniony ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, czyli z uwagi na popełnienie czynu o znamionach przestępstwa, które jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Czyn o znamionach przestępstwa, którego dopuścił się sierż. szt. R. S. polegał na tym, że w dniu [...]r. w rejonie G., jako funkcjonariusz Policji zatrudniony w Sekcji Ruchu Drogowego Komendy Powiatowej Policji G., pełniąc służbę w patrolu zmotoryzowanym na drodze publicznej nr [...], w czasie kontroli drogowej realizowanej wobec kierującego pojazdem marki Mercedes [...] o nr rej. [...]przyjął korzyść majątkową w kwocie [...] złotych w zamian za odstąpienie od ukarania mandatem karnym za popełnione wykroczenie drogowe. W dniu [...]r. zarzut o powyższej treści, tj. o czyn z art. 228 § 1 i 3 kodeksu karnego został przedstawiony sierż. szt. R. S. przez prokuratora Prokuratury Okręgowej w L.. W dniu [...]r. wobec policjanta zastosowano środki zapobiegawcze w postaci zawieszenia podejrzanego w czynnościach służbowych oraz poręczenia majątkowego i zakazu opuszczania kraju połączonego z zatrzymaniem paszportu. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy podzielił dokonaną ocenę sprawy z udziałem sierż. szt. R. S. i uznanie, że popełnił on czyn o znamionach przestępstwa a jego popełnienie jest oczywiste i uniemożliwia pozostanie w służbie. Ocena taka wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W dniu [...]r. w trakcie przesłuchania sierż. szt. R. S. przez prokuratora przyznał się on do popełnienia zarzucanego mu czynu i złożył stosowne wyjaśnienia. Z wyjaśnień tych wynika, że w zamian za ukaranie kierującego mandatem karnym przyjął od niego korzyść majątkową w postaci pieniędzy w kwocie ok. [...] zł. Fakt przeprowadzenia kontroli sierż. szt. R. S. udokumentował w swoim notatniku służbowym. W postępowaniu odwoławczym, realizując wniosek skarżącego zawarty w odwołaniu ustalono, że w dniu [...]r. sierż. szt. R.S. na swoją prośbę został ponownie przesłuchany przez prokuratora prowadzącego śledztwo i wycofał swoje wcześniejsze wyjaśnienia złożone w tej sprawie, korzystając z prawa do odmowy składania wyjaśnień. Zdaniem organu odwoławczego okoliczność ta wynika z przyjętej linii obrony i nie pozbawia znaczenia dowodowego w postępowaniu administracyjnym poprzednich wyjaśnień policjanta opisujących jego przestępcze działanie. Zgodnie z art. 43 ust. 3 ustawy o Policji zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8, a więc z uwagi na oczywiste popełnienie przez niego czynu o znamionach przestępstwa, może nastąpić po zasięgnięciu opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów. Jak wynika z nadesłanych akt sprawy przed podjęciem decyzji o takim trybie zwolnienia sierż. szt. R. S. Komendant Powiatowy Policji w G. zwrócił się do Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów woj. D. o wydanie opinii w tej sprawie, o czym poinformowano również zainteresowanego policjanta. Zarząd Wojewódzki NSZZ Policjantów woj. D. negatywnie ocenił czyn policjanta, stwierdzając przy tym, że podstawa prawna zwolnienia pozostaje w sprzeczności z art. 42 ust. 3 Konstytucji. Przed wydaniem zaskarżonego rozkazu personalnego policjantowi umożliwiono zapoznanie się z zebranymi w sprawie dowodami i wypowiedzenie się co do planowanej decyzji o jego zwolnieniu, co potwierdził składając pisemne oświadczenie. Powyższa decyzja stała się przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący zarzucił decyzji naruszenie: 1) art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji przez jego błędne zastosowanie mimo braku podstaw do przyjęcia, iż w stosunku do skarżącego występują przesłanki konieczne dla możliwości zwolnienia ze służby przewidziane w tym przepisie, a w szczególności, że popełnienie czynu o znamionach przestępstwa jest oczywiste. 2) ar. 42 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 5 § 1 i 2 kpk przez uznanie, że popełnienie przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa jest oczywiste, co w istocie oznacza przyjęcie a priori hipotezy o popełnieniu przestępstwa w sytuacji gdy postępowanie w sprawie nie zostało zakończone prawomocnym wyrokiem skazującym, co stanowi naruszenie zasady domniemania niewinności, co więcej nie doszło jeszcze do wniesienia aktu oskarżenia /postępowanie jest obecnie zawieszone/ a także rozstrzyganie istniejących w sprawie wątpliwości na niekorzyść skarżącego. 3) art. 6-10 kpa a także art. 77 § 1 kpa i 12 kpa przez brak dbałości o ustalenie w sposób prawidłowy stanu faktycznego, brak dbałości o interes skarżącego oraz zapewnienia możliwości złożenia pełnych wyjaśnień, rozstrzyganie sporu w sposób intuicyjny bez poszanowania praworządności co w konsekwencji osłabia zaufanie co do wnikliwości i obiektywizmu organów wydających zarówno rozkaz personalny jak i zaskarżoną decyzję. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji; 2) zasądzenie na rzecz skarżącego od Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto skarżący, na podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności nadanego rozkazowi personalnemu Komendanta Powiatowego w G., oraz zawieszenie postępowania administracyjnego wywołanego niniejszą skargą do czasu zakończenia postępowania karnego przeciwko skarżącemu. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, iż nie został dotychczas postawiony w stan oskarżenia a zatem bezpodstawne, nieuzasadnione i bezprawne jest twierdzenie zawarte w rozkazie personalnym i w zaskarżonej decyzji, że popełnił czyn o znamionach przestępstwa. Elementem zawartym w przepisie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy jest "oczywistość" popełnienia czynu o znamionach przestępstwa. Ta oczywistość jako obalająca domniemanie niewinności musi być rozumiana precyzyjnie według słownika języka polskiego "oczywisty" to nie budzący wątpliwości, bezsporny i pewny. /Słownik Języka Polskiego PWN Warszawa 1988/. A skoro skarżący nie przyznaje się do popełnienia zarzucanego czynu to problem sprawstwa nie jest oczywisty. To zaś nie dawało podstaw do zwolnienia ze służby. Dalej skarżący wskazuje, że część materiałów śledztwa została objęta klauzulą tajności i nie jest dostępna dla skarżącego ani też dla organów administracyjnych. Wobec braku decyzji Prokuratora w zakresie uchylenia klauzuli tajności należy uznać, że organ administracji nie dysponował kompletnym materiałem dowodowym. Zdaniem skarżącego w sprawie szczególne znaczenie nabiera opinia zakładowej organizacji związkowej – ZWNSZZP województwa d.. W opinii tej związek stanął na stanowisku, że do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania karnego decyzja o zwolnieniu ze służby byłaby przedwczesna i nieuzasadniona a także sprzeczna z Konstytucją RP. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie. Organ odwoławczy uznał za chybiony zarzut skarżącego dot. naruszenia prawa materialnego tj. art. 41 ust. 2 pkt 8 poprzez błędne zastosowanie i brak podstaw do przyjęcia, że występują przesłanki do zwolnienia skarżącego ze służby. Również chybiony jest zdaniem organu zarzut naruszenia art.42 ust.3 Konstytucji RP oraz art. 5 § l i § 2 kpk gdyż ustawodawca w art.41 ust.2 pkt 8 ustawy o Policji przewiduje możliwość zwolnienia funkcjonariusza ze służby przed wydaniem prawomocnego wyroku jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia dalsze pozostanie funkcjonariusza w służbie. Takie przesłanki zdaniem organu II instancji zostały spełnione. Fakt zmiany wcześniejszych wyjaśnień podejrzanego w sytuacji gdy przyznał się on do zarzucanego mu czynu nie może być podstawą do wyłączenia przesłanki oczywistości popełnienia czynu, skoro zebrany materiał dowodowy w postępowaniu karnym wskazuje na oczywistość popełnienia przez skarżącego przestępstwa a przyjęcie korzyści majątkowej przez funkcjonariusza Policji na służbie uniemożliwia jego dalsze pozostawanie w tej służbie. Art. 42 ustawy o Policji stanowi podstawę przywrócenia do służby w przypadku uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby. Wobec powyższego należy przyjąć, iż zasada domniemania niewinności nie zostaje w tym przypadku naruszona. Pozbawione są również podstaw zarzuty skarżącego dot. naruszenia art.6, 9 i 77 § 1 kpa poprzez brak dbałości o ustalenie stanu faktycznego oraz brak dbałości o interes skarżącego. Organ przeczy twierdzeniom skarżącego, które nie tylko pozostają w sprzeczności z zebranym w ramach postępowania administracyjnego materiałem dowodowym ale również nie są poparte żadnymi dowodami. Zwolnienie skarżącego ze służby nastąpiło w oparciu o przepisy prawa, w trakcie postępowania organ nie naruszył zasady informowania strony i w żaden sposób nie naruszył praw skarżącego w szczególności w zakresie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153 poz. 1270/. W dniu [...]r. prokurator Prokuratury Okręgowej w L. przedstawił sierż. sztab. R. S. zarzut popełnienia przestępstwa z art. 228 § 1 i 3 kodeksu karnego polegającego na przyjęciu korzyści majątkowych. Zaskarżoną decyzją zwolniono skarżącego ze służby w Policji. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 48 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji /Dz.U. z 2002r. Nr 7 poz. 58 z póź. zm./. Zgodnie z wyżej powołanym przepisem policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Organ administracyjny podjął kwestionowaną decyzję na podstawie postanowień Prokuratora Okręgowego w L. z dnia [...]r. sygn. akt [...] o zastosowaniu środków zapobiegawczych – zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych, poręczenia majątkowego, zakazu opuszczania kraju z jednoczesnym zatrzymaniem paszportu oraz zakazem wydania paszportu – protokołu przesłuchania skarżącego przez prokuratora w dniu [...]r., w trakcie którego przyznał się on do popełnienia zarzucanego mu czynu i złożonych wyjaśnień. Przepisy ustawy o Policji nie wyjaśniają pojęcia oczywistości czynu zabronionego stąd też należy odwołać się do jego potocznego znaczenia. Słownik języka polskiego pojęcie "oczywisty" interpretuje: nie budzący wątpliwości co do znaczenia, wagi, prawdziwości, bezsporny, pewny. /Słownik języka polskiego: Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002; s. 565/. Zauważyć należy, że w piśmie z dnia [...]r. skarżący oświadczył, iż nie przyznaje się do popełnienia zarzucanego mu czynu. Z kolei jak wynika z notatki służbowej z dnia [...]r. skarżący w dniu [...]r. został przesłuchany w Prokuraturze Okręgowej w L.. Podczas przesłuchania wyjaśnił, iż nie przyznaje się do zarzucanego mu przestępstwa oraz wycofuje w całości treść złożonych wyjaśnień z dnia [...]r. Sąd zauważa, iż w aktach sprawy znajduje się protokół z przesłuchania, przez prokuratora Prokuratury Okręgowej w L., świadka S. L.. Organ decyzyjny nie dokonał jednak oceny tego dowodu, z punktu widzenia wspomnianej wcześniej oczywistości. Organ orzekający w indywidualnej sprawie przed podjęciem decyzji zobowiązany jest zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej zbadać wszechstronnie sprawę a w szczególności w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć z urzędu cały materiał dowodowy dla ustalenia stanu faktycznego /art. 7 i 77 § 1 kpa/. W niniejszym postępowaniu doszło do naruszenia wymienionych zasad postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy orzekające bowiem nie wykazały w sposób nie budzący wątpliwości, że popełnienie przez skarżącego zarzucanego mu czynu jest oczywiste. W tej sytuacji zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją rozkaz personalny należało usunąć z obrotu prawnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na fakt jej zrealizowania /art. 152 Prawo o postępowaniu /...//. Sąd nie orzekł o kosztach, gdyż skarżący korzystał z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, a fakt poniesienia innych kosztów nie został wykazany. Pozostałe wnioski zgłoszone na wstępie skargi, Sąd rozstrzygnął postanowieniem z dnia 16 marca 2005r. sygn. akt IV SA/Wr 115/05.