III SA/Wa 4/06

WyrokWSA w Warszawie2006-03-23

Skład orzekający: Bożena Dziełak, Małgorzata Jarecka, Jerzy Płusa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, wydana w ramach uznania administracyjnego, została poprzedzona prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, w tym wyczerpującą oceną materiału dowodowego i prawidłowym uzasadnieniem?
Ratio decidendi
Decyzja organu administracyjnego wydana w ramach uznania administracyjnego, dotycząca umorzenia należności z tytułu składek, musi być poprzedzona wnikliwą oceną materiału dowodowego i zawierać wyczerpujące uzasadnienie. Samo odwołanie się do uznaniowego charakteru decyzji nie zwalnia organu z obowiązku zebrania i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności, a także wyjaśnienia podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia. W przypadku wadliwego uzasadnienia lub nierozpatrzenia całości materiału dowodowego, decyzja może zostać uchylona.
Stan faktyczny
Skarżąca B.K. wniosła o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy z powodu trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej po likwidacji działalności gospodarczej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że nie wystąpiła całkowita nieściągalność składek i że skarżąca posiada majątek (wyposażenie zakładu fryzjerskiego), który może być przedmiotem egzekucji. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał decyzję w mocy, podtrzymując argumentację o uznaniowym charakterze decyzji i braku wystarczającego wykazania przez skarżącą, że opłacenie należności pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki. Skarżąca złożyła skargę do WSA, podnosząc, że jej stan zdrowia i sytuacja materialna uniemożliwiają spłatę zadłużenia.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, określając, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędzia WSA Jerzy Płusa, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2006 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2005 r. nr[...], 2) określa, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości. Skarżąca B.K. złożyła wniosek z dnia 20 lipca 2005 r. o umorzenie zadłużenia z tytułu "składek ubezpieczeniowych" w kwocie ok. 20.000 zł za okres "2000 do 2005 czerwiec". Wyjaśniła, iż jest osobą samotną. Działalność gospodarczą podjęła w celu poprawy swojej sytuacji finansowej, jednakże problemy ze zdrowiem utrudniały jej wykonywanie pracy. Rezultatem tego były kłopoty finansowe i likwidacja działalności. Skarżąca podniosła ponadto, iż nie może liczyć na pomoc rodziny. Jej ojciec uległ wypadkowi samochodowemu i jest osobą niepełnosprawną, a matka miała udar mózgu i choruje na serce. Decyzją z dnia [...] września 2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej określany jako "Zakład") odmówił Skarżącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od lipca 2000 r. do czerwca 2005 r. w łącznej kwocie wraz z odsetkami 54.143,60 zł, a także kosztów upomnienia w kwocie 474,40 zł. Powołując się na treść art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887, ze zm.), dalej: "u.s.u.s.", Zakład stwierdził, że należności z tytułu składek umarzane mogą być w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. W uzasadnionych przypadkach mogą być również umarzane pomimo braku całkowitej nieściągalności na zasadach określonych przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 144, poz. 1365), dalej: "rozporządzenie". Wyjaśnił też, że z treści ww. przepisów wynika, iż decyzja w sprawie umorzenia zaległości jest decyzją uznaniową. Oznacza to, że nawet w sytuacji spełnienia przesłanek do umorzenia należności, Zakład nie jest zobowiązany do wydania decyzji umarzającej zobowiązania. Zdaniem Zakładu nie wystąpiła całkowita nieściągalność składek należnych od Skarżącej. Prowadzona jest wobec niej egzekucja administracyjna. Nie wystąpiła zatem przesłanka stwierdzenia całkowitej nieściągalności w oparciu o art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Organ stwierdził, że wobec braku całkowitej nieściągalności może mieć zastosowanie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidujący możliwość umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Ponownie podniósł przy tym, że decyzja w przedmiocie umorzenia składek ma charakter uznaniowy. Z ustaleń organu wynika, że Skarżąca mieszka sama w mieszkaniu lokatorskim. Jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Jej zadłużenie z tytułu udzielonego przez ten Urząd kredytu wynosi 4.000 zł. Ponadto obciążą ją zaległości czynszowe w kwocie 1.569 zł. Skarżąca posiada wyposażenie zakładu fryzjerskiego o wartości ok. 8.000 zł. Od 25 czerwca 2005 r. nie prowadzi działalności gospodarczej. Na podstawie powyższych ustaleń Zakład uznał, że istnieje możliwość dochodzenia należności bez zagrożenia dla sytuacji majątkowej i rodzinnej Skarżącej. W jego ocenie brak jest również podstaw do stwierdzenia, że Skarżąca trwale utraciła zdolność regulowania zobowiązań wobec Zakładu. Pismem z dnia 12 października 2005 r. Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Opisała przyczyny likwidacji działalności gospodarczej wynikające ze stanu jej zdrowia, tj. postępującymi od lat dolegliwościami związanymi z przebytym w dzieciństwie zwichnięciem stawów biodrowych. Podniosła, że nie posiada żadnych nieruchomości, ruchomości, oszczędności i papierów wartościowych, które mogą być przedmiotem skutecznej egzekucji. Przedstawiła również obciążające ją zadłużenia, zgodne ze wskazanymi w zaskarżonej decyzji. Wyjaśniła, że próby podjęcia zatrudnienie były nieskuteczne z powodu złego stanu zdrowia. Jedyną pomoc finansową, jaką Skarżąca otrzymała, był zasiłek celowy w wysokości 152 zł z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T.. Skarżąca ponowiła również argumentację o braku możliwości uzyskania pomocy od rodziców. Zdaniem Skarżącej zaskarżona decyzji nie uwzględnia ustalonego stanu faktycznego. Zły stan zdrowia oraz sytuacja materialna stanowią bowiem przyczynę trwałej utraty zdolności do regulowania zadłużenia, a jego dochodzenie jest istotnym zagrożeniem dla sytuacji życiowej i rodzinnej Skarżącej. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżąca dołączyła zaświadczenie lekarskie, karty informacyjne leczenia szpitalnego matki, orzeczenie o stopniu niepełnoprawności ojca oraz decyzje o przyznaniu zasiłków celowych i okresowego. Decyzją z dnia [...] października 2005 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes Zakładu") decyzję organu pierwszej instancji utrzymał w mocy. W uzasadnieniu powołał się na argumenty analogiczne jak przedstawione w zaskarżonej decyzji, również przytaczając treść art. 28 u.s.u.s. W jego ocenie Skarżąca nie wykazała, że ze względu na swój stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to dla niej lub jej rodziny zbyt ciężkie skutki. Istotne znaczenie ma bowiem wpływ sytuacji majątkowej i rodzinnej Skarżącej na możliwość spłaty należności wobec Zakładu. Wyjaśnił dodatkowo, że Skarżąca mieszka sama w mieszkaniu lokatorskim, a nie wspólnie z rodzicami. Z powodu braku dochodów przyznany jej został zasiłek celowy. Podniósł jednakże, że Skarżąca posiada zbywalny majątek w postaci wyposażenia zakładu fryzjerskiego o wartości około 8.000 zł, który z powodu zakończenia działalności gospodarczej utracił "cechę niezbędności przy wykonywanej pracy" i nie służy też zaspokajaniu potrzeb życiowych. Jego zdaniem zaświadczenie lekarskie stwierdzające konieczność stałego systematycznego leczenia nie oznacza wystąpienia u Skarżącej przewlekłej choroby, pozbawiającej ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego spłacanie należności. Na powyższą decyzję Skarżąca złożyła skargę. Odwołała się do okoliczności opisanych we wnioskach składanych w postępowaniu administracyjnym. Ponownie opisała swój stan zdrowia oraz sytuację materialną. Podniosła, że nie neguje posiadania wyposażenia zakładu fryzjerskiego, jednakże jego wartość zmniejszyła się wskutek przechowywania w ciemnej, zawilgoconej komórce. Zdaniem Skarżącej wykazała ona, iż nie jest w stanie opłacić zaległych składek. Na potwierdzenie jej ciężkiej sytuacji majątkowej i rodzinnej sporządzony został przez pracownika Zakładu raport o stanie majątkowym. W związku z zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej przy jednoczesnym braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję zadłużenia, Skarżąca wniosła o umorzenie należności z tytułu zaległych składek. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz.U. Nr 153, poz. 1269). O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji, co w tym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie co do umorzenia przedmiotowych należności należy do kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd nie jest zatem władny uwzględnić wniosku Skarżącej o umorzenie należności z tytułu składek. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie były decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.). Przepisy zaś, między innymi o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się odpowiednio do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.). Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wymienione wyżej należności umarzane być mogą tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 tego artykułu. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano natomiast możliwość umorzenia należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis określone zostały w § 3 rozporządzenia Umorzenie, jak i inne ulgi w spłacie należności, nie dotyczą składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek (art. 30 u.s.u.s.). Prawidłowo zatem organy nie uwzględniły w decyzjach należności obciążających Skarżącą z tytułu tego rodzaju składek. Zgodzić się należy z Prezesem Zakładu, że decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, podejmowane przez Zakład na podstawie art. 28 u.s.u.s oraz § 3 rozporządzenia, oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym. Należy jednakże podkreślić, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca (zob. uchwała Sądu Najwyższego z 6 maja 2004 r. sygn.akt II UZP 6/04; OSNP 2004/16/285). Oczywistym jest przy tym, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia skutkować może wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi. Z powyższego wynika jednakże, że odwołanie się do uznaniowego charakteru decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek możliwe jest i uzasadnione tylko wtedy, gdy organ stwierdzi, że określone przepisami przesłanki tego umorzenia w danej sprawie wystąpiły. W takiej bowiem sytuacji organ korzysta uprawnień wynikających z uznaniowego charakteru rozstrzygnięcia. Samo istnienie możliwości podjęcia rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego nie zwalnia organu z obowiązku wnikliwej oceny wystąpienia przesłanek umorzenia i jednoznacznego wskazania, czy i która przesłanka wystąpiła w konkretnej sprawie. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Obejmuje ona natomiast zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi. Postępowanie poprzedzające wydanie przez Zakład decyzji w przedmiocie umorzenia należności prowadzone jest w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (powoływanego dalej jako "k.p.a."), o czym stanowi art. 180 § 1 tegoż kodeksu. Dotyczy to również postępowania odwoławczego od tych decyzji, prowadzonego przez Prezesa Zakładu (art. 83 ust. 4 u.s.u.s.). Warunkiem wydania poprawnej decyzji jest poprzedzenie jej prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Wymóg taki wynika wprost z art. 6 k.p.a. stanowiącego, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to konieczność prawidłowego zastosowanie przy rozpoznawaniu i rozstrzygnięciu sprawy przez każdy organ prowadzący postępowanie administracyjne, przepisów nie tylko prawa materialnego, ale i procesowego. Zdaniem Sądu organy orzekające prawidłowo uznały, że w sprawie niniejszej nie wystąpiła przesłanka umorzenia należności z uwagi na ich całkowitą nieściągalność. Okoliczności uzasadniające stwierdzenie jej istnienia zostały w sposób wyczerpujący określone przez ustawodawcę, co wyłącza możliwość uwzględnienia przez organ sytuacji innych niż wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W świetle tego przepisu nieściągalność należności z tytułu składek związana jest generalnie z brakiem majątku umożliwiającego skuteczne ich dochodzenie w postępowaniu egzekucyjnym oraz racjonalnością wszczęcia takiego postępowania. Uzasadnionym było zatem odwołanie się organów orzekających do stanu posiadania Skarżącej. Wyposażenie zakładu fryzjerskiego, w sytuacji, gdy Skarżąca nie prowadzi już działalności gospodarczej, może co do zasady być przedmiotem egzekucji i w rezultacie prowadzić do częściowego chociażby zaspokojenia należności. Jak wynika z akt sprawy Zakład wobec bezskuteczności własnej egzekucji przekazał tytuły wykonawcze Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, uprawnionemu do prowadzenia egzekucji z ruchomości. Odrębnej oceny wymaga natomiast przyjęte przez organy uzasadnienie niespełnienia przesłanki określonej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. tj. umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Okoliczności uzasadniające umorzenie w tym przypadku zdefiniowane zostały przepisami tj. § 3 ust. 1 rozporządzenia, który nakłada przy tym na zobowiązanego obowiązek wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuacje rodzinną nie jest w stanie opłacać należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niej i jego rodziny. Obowiązek wykazania powyższych okoliczności należy rozumieć jako konieczność przedstawienia okoliczności uzasadniających wniosek. Okoliczności te podlegają ocenie organu w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, w tym przedstawiony przez stronę postępowania. Zasady tej oceny określone zostały w art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a odzwierciedleniem jej jest uzasadnienie decyzji. W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego, do którego organy orzekające odwołały się w niniejszej sprawie, uzasadnienie spełnia szczególnie istotną rolę. Pozwala ono na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Prawidłowość uzasadnienia decyzji należy oceniać również w kontekście wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Prezes Zakładu, opierając się na ustaleniach organu pierwszej instancji przedstawił sytuację materialną Skarżącej, z której wynika, iż nie ma ona źródeł utrzymania. Obciąża ją natomiast zadłużenie nie tylko z tytułu składek, ale także czynszu i pożyczki z Powiatowego Urzędu Pracy. Przy tak ustalonym stanie faktycznym uzasadnienie zaskarżonej decyzji sprowadza się do stwierdzenia, że Skarżąca nie wykazała, że opłacenie należności z tytułu składek pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla niej lub jej rodziny. W istocie rzeczy jest to powtórzenie treści przepisu. Organ tu także odwołał się do posiadania przez Skarżącą majątku ruchomego tj. wyposażenia zakładu. O ile było to uzasadnione przy ocenie spełnienia przesłanki całkowitej nieściągalności, to nie jest adekwatne i wystarczające w odniesieniu do przesłanek określonych w rozporządzeniu, a związanych między innymi ze stanem zdrowia zobowiązanego i członków rodziny, wpływającym na koszty utrzymania oraz możliwością zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Bez wątpienia sprzedaż tego wyposażenia zmniejszyłaby zadłużenie Skarżącej. Jednakże wciąż byłoby ono znaczne. Prezes Zakładu nie wskazał, jakie elementy ustalonej sytuacji materialnej i rodzinnej Skarżącej, w szczególności zaś braku dochodów (poza zasiłkami z pomocy społecznej), uzasadniają jego twierdzenie o niewystąpieniu przesłanek umorzenia należności określonych w rozporządzeniu. W żaden sposób nie wyjaśnił również, na czym opiera twierdzenie, że zaświadczenie lekarskie o konieczności stałego systematycznego leczenia nie oznacza wystąpienia u Skarżącej przewlekłej choroby, pozbawiającej ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego spłacanie należności. Z zaświadczenia tego wynika i to, że Skarżąca obecnie nie jest zdolna do wykonywania pracy stojącej. Podkreślić należy, że dokonując oceny istnienia tych przesłanek organ obowiązany jest uwzględnić stan faktyczny istniejący w dacie wydania decyzji. Sąd nie kwestionuje prawa organów do podjęcia decyzji w przedmiocie umorzenia w ramach uznania administracyjnego, o ile stwierdzą one istnienie przesłanek tego umorzenia. Jednakże badając zgodność zaskarżonej decyzji z prawem obowiązany jest ocenić i to, czy uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej przesłanki wynikającej z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., a sprecyzowanej w § 3 ust. 1 rozporządzenia ni spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności zaś nie może być uznane za wyczerpujące. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Lakoniczność uzasadnienia zaskarżonej decyzji we wskazanym wyżej zakresie sprawia, że przedstawioną w nim ocenę stanu faktycznego sprawy Sąd uznał za dowolną i nie uwzględniającą zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Stanowi to naruszenie wyrażonej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena ta wymaga przy tym wykazania faktycznych podstaw rozumowania, którego jest rezultatem. Zgodnie zaś z art. 77 § 1 k.p.a. organy mają obowiązek nie tylko zebrać materiał dowodowy, ale też w sposób wyczerpujący cały ten materiał dowodowy rozpatrzyć. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie pozwala uznać, że obowiązek ten został wykonany. Organ ograniczył się bowiem do przedstawienia dokonanych ustaleń i opartych na nich wniosków, a odwołał się przy tym jedynie do faktu posiadania przez Skarżącą wyposażenia zakładu fryzjerskiego. Jest to tylko jedna z okoliczności ustalonych w toku postępowania dowodowego, jak wskazano wyżej - nie wystarczająca dla uzasadnienia nieistnienia omawianej przesłanki. Dopiero wyczerpująca ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, uwzględniająca całokształt tego materiału pozwoli Prezesowi Zakładu na stwierdzenie czy w sprawie niniejszej wykazane zostało istnienie przesłanek umorzenia należności pomimo braku całkowitej ich nieściągalności, a zatem czy istnieją podstawy do działania w ramach uznania administracyjnego. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania tj. art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie niniejszej Zakład zawiadomił Skarżącą o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do niego w terminie 7 dni od daty doręczenia tego zawiadomienia, stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. Ze zwrotnego poświadczenia jego odbioru wynika, że Skarżąca otrzymała zawiadomienie 24 września 2005 r. Decyzję natomiast organ pierwszej instancji wydal [...] września 2005 r., a zatem przed upływem terminu wskazanego w powiadomieniu. Oznacza to naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. Organ nie może bowiem wydać decyzji przed upływem terminu wskazanego w zawiadomieniu chyba, że strona przed jego upływem skorzysta ze swoich uprawnień. W takim jednakże przypadku organ obowiązany jest sporządzić z jej udziałem stosowny protokół. Skorzystanie przez stronę z możliwości wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. jest okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 67 § 1 k.p.a.) W aktach sprawy znajduje się jedynie pismo Skarżącej z 26 września 2005 r., informujące o tym, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Sąd uznał, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Całkowicie chybione jest wskazanie Prezesa Zakładu w nagłówku decyzji organu pierwszej instancji. Nie jest on bowiem organem podejmującym tę decyzję. Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. decyzja powinna zawierać oznaczenie organu, który ją wydał. Ponieważ z treści sentencji decyzji wynika jednoznacznie, że podjął ją właściwy w sprawie organ tj. Zakład, Sąd uznał, że uchybienie powyższe nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Ponieważ zaskarżona decyzja narusza wskazane wyżej przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji. Zakres w jakim uchylona decyzja nie podlega wykonaniu określono w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a. Skarżąca nie wnosiła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego, a przy tym będąc zwolnioną z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego i nie uczestnicząc w rozprawie kosztów tego postępowania nie poniosła.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło