III SA/Wa 3208/05
WyrokWSA w Warszawie2006-03-23
Skład orzekający: Bożena Dziełak, Małgorzata Jarecka, Jerzy Płusa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy (Zakład Ubezpieczeń Społecznych) może odmówić umorzenia zaległości składkowych, które obejmują składki finansowane przez ubezpieczonych, a które zgodnie z przepisami nie podlegają umorzeniu?Ratio decidendi
Organ rentowy nie może merytorycznie rozstrzygać o wniosku o umorzenie składek, które zgodnie z art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie podlegają umorzeniu. W takim przypadku postępowanie w tym zakresie powinno zostać umorzone na podstawie art. 105 k.p.a. z powodu braku przedmiotu postępowania. Odmowa umorzenia takich składek stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego.Stan faktyczny
Skarżący R.F. złożył wniosek o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, wskazując m.in. na fakt, że część zadłużenia stanowią składki finansowane przez ubezpieczonych, które nie podlegają umorzeniu. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję odmowną. Skarżący wniósł skargę do sądu, kwestionując sposób naliczenia składek i dochodów oraz podnosząc inne argumenty. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, określając, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędzia WSA Jerzy Płusa, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2006 r. sprawy ze skargi R. F. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r., 2) określa, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości.
Skarżący R.F., w związku z otrzymaniem upomnień dotyczących niezapłaconych składek "pracodawcy" (20.733 zł) i "pracowników" (8.500 zł) za okres od października 1999 r. do stycznia 2005 r., złożył wniosek z dnia 16 kwietnia 2005 r. o umorzenie w całości kwoty 20.733 zł, natomiast zadłużenie z tytułu składek pracowników zobowiązał się spłacić w ratach.
Wyjaśnił, iż działalność gospodarczą prowadzi od 1987 r. Do czasu choroby w 1999 r. składki opłacane był regularnie i prawidłowo. Skarżący podniósł, że w czasie trwającej 2,5 miesiąca choroby, wskutek nieterminowego opłacania składek, nie otrzymywał świadczeń chorobowych i został pozbawiony środków do życia. Zdecydował się jednak na dalsze prowadzenie działalności gospodarczej. Z uwagi na pogłębiające się trudności finansowe wystąpił z wnioskiem o restrukturyzację należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w trybie ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. z 2002 r. Nr 155, poz. 1287), dalej: "ustawa restrukturyzacyjna". Decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. postępowanie w tej sprawie zostało umorzone z powodu braku zaległości składkowych na dzień 31 grudnia 2001 r. Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. oddalił odwołanie Skarżącego od tej decyzji, potwierdzając brak zaległości. Zdaniem Skarżącego wydając wyrok na podstawie "art. 477/14 § 2 kpc" Sąd orzekł o nieściągalności składek za okres wsteczny.
Skarżący wyjaśnił, że ukończył 65 lat i przeszedł na emeryturę, jednakże wciąż prowadzi działalność gospodarczą, uzyskując dochody w wysokości od 200 do 400 zł miesięcznie. Podstawowe koszty utrzymania zakładu wynoszą 2.144 zł. Biorąc pod uwagę te dochody oraz emeryturę w kwocie 1890 zł, Skarżący stwierdził, że nie jest w stanie spłacić zadłużenia przy bieżących wydatkach związanych z mieszkaniem, życiem codziennym i stanem zdrowia.
Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej określany jako "Zakład") odmówił Skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek: na ubezpieczenia społeczne za okresy od listopada do grudnia 1999 r. oraz od lutego 2000 r. do kwietnia 2005 r. w łącznej kwocie 38.741,40 zł; ubezpieczenie zdrowotne za ten sam okres w łącznej kwocie 10.556,52 zł i na Fundusz Pracy za grudzień
1999 r. oraz za okres od lutego do kwietnia 2005 r. w łącznej kwocie 2.564,85 zł. Kwoty te obejmowały również odsetki naliczone na dzień złożenia wniosku.
Powołując się na treść art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887, ze zm.), dalej: "u.s.u.s.", Zakład stwierdził, że należności z tytułu składek umarzane mogą być w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a w uzasadnionych przypadkach pomimo braku całkowitej ich nieściągalności na zasadach określonych przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca
2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 144, poz. 1365), dalej "rozporządzenie". Dotyczy to wyłącznie składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek i tylko wówczas, gdy przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej.
Zakład stwierdził, że przeważającą część zobowiązań Skarżącego stanowią składki finansowane przez ubezpieczonych, które zgodnie z art. 30 u.s.u.s. nie podlegają umorzeniu i rozłożeniu na raty.
Ponadto podniósł, że Skarżący i jego żona osiągają stałe dochody tj. świadczenia emerytalne w kwotach odpowiednio 2.304 zł i 1.095 zł. Skarżący prowadzi również działalność gospodarczą, z której przychody w 2004 r. przekroczyły kwotę 27.000 zł. Nie posiada on innych osób na utrzymaniu. W ocenie organu
I instancji Skarżący dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na stopniową, dobrowolną spłatę istniejącego zadłużenia.
Pismem z dnia 13 lipca 2005 r. Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Podniósł, iż zadłużenie powstało nie tylko z jego winy, lecz również na skutek "bałaganu w siedzibie ZUS - Inspektoratu w T.". Skarżący przedstawił okoliczności, w jakich uzyskał informację o zadłużeniu oraz działania podjęte w celu jego restrukturyzacji.
Stwierdził też, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji błędnie wskazano jego dochody z działalności gospodarczej. Kwota 27.000 zł jest bowiem kwotą sprzedaży netto, nie uwzględniającą kosztów utrzymania zakładu. Natomiast rzeczywisty dochód to 400 zł miesięcznie.
W ocenie Skarżącego błędnie naliczono zaległości za marzec i kwiecień
2005 r., ponieważ wpłacił on kwotę 500 zł w dniu 15 kwietnia 2005 r. i 71,10 zł
w dniu 16 maja 2005 r.
Decyzją z dnia [...] września 2005 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (określany dalej jako "Prezes Zakładu") utrzymał w mocy decyzję odmawiającą Skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek.
W ocenie Prezesa Zakładu prowadzenie przez Skarżącego działalności gospodarczej, osiąganie stałych dochodów z tytułu świadczenia emerytalnego, brak innych osób na utrzymaniu oraz stan majątkowy nie uzasadniają umorzenia należności. W toku postępowania ustalono również, że Skarżący posiada majątek ruchomy i nieruchomości o wartości przewyższającej ogólną kwotę zobowiązań. Powyższe okoliczności uzasadniają twierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi ważny interes zobowiązanego, który mógłby stanowić podstawę umorzenia zaległości. Ustalenia powyższe potwierdzają natomiast stanowisko o możliwej stopniowej, dobrowolnej spłacie zadłużenia.
Prezes Zakładu wyjaśnił, że wpływ na rozstrzygnięcie ma okoliczność, że zadłużenie Skarżącego obejmuje także składki w części finansowanej przez ubezpieczonych, nie podlegające umorzeniu.
Na powyższą decyzję Skarżący złożył skargę. Wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku "chociaż w zakresie częściowego umorzenia" jego zadłużenia.
Podniósł, iż w zaskarżonej decyzji nie uwzględniono wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] kwietnia 2004 r. stwierdzającego brak istnienia zadłużenia wobec Zakładu na dzień 31 grudnia 2001 r. Wyjaśnił, że od kwietnia 2005 r. pogorszył się jego stan zdrowia. Skarżący w sierpniu przebywał w szpitalu, a od dnia 3 listopada 2005 r. skierowany został na leczenie do Instytutu [...] w G. w związku z wykrytą chorobą [...].
Skarżący zarzucił, że przy wyliczeniu wysokości jego emerytury wzięto pod uwagę jedynie okres przepracowany do 1998 r., pomijając lata 1999-2003, którego to okresu dotyczy zadłużenie.
Powtórzył także argumentację dotyczącą błędnego sposobu określenia dochodu z działalności gospodarczej. Wyjaśnił, że praca nie przynosi mu "korzyści materialnych", lecz pozwala mu na dalsze czynne życie i przynosi satysfakcję.
W odniesieniu do zaległości z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych stwierdził, iż jest w stanie je uregulować po potwierdzeniu ich wysokości.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek podejmując rozstrzygnięcie Sąd oparł się na powodach innych niż w niej wskazane.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Tak określony zakres właściwości Sądu uniemożliwia uwzględnienie wniosku Skarżącego o chociażby częściowe umorzenie obciążających go należności. O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji publicznej. Oznacza to, że decyzja co do umorzenia przedmiotowych należności należy wyłącznie do kompetencji Zakładu.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270; z 2004 r. Nr 162, poz. 1692; dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma zatem prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.
Jednakże Sąd zawsze związany jest granicami sprawy, w której skargę wniesiono i nie może wkraczać swoimi ocenami prawnymi w sprawę inną niż ta, jaka była przedmiotem postępowania przed organami administracji, Sprawę rozpatrywaną przez Sąd określa Skarżący, wskazując konkretny akt (decyzję, postanowienie), którego skarga dotyczy. Skarżący wniósł skargę na decyzję odmawiającą mu umorzenia należności z tytułu składek, a zatem tylko ta decyzja i poprzedzające jej wydanie postępowanie administracyjne, mogły być przedmiotem rozpoznania Sądu.
Sąd nie mógł badać prawidłowości określenia wysokości świadczenia emerytalnego Skarżącego, jak również okoliczności związanych z postępowaniem restrukturyzacyjnym co do jego zadłużenia. Ocena prawidłowości rozstrzygnięć Zakładu w tego rodzaju sprawach należy do właściwości sądów powszechnych. Z wyjaśnień Skarżącego wynika, że w przedmiocie restrukturyzacji jego zadłużenia wypowiedział się Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. w wyroku z dnia [...] kwietnia 2004 r. sygn. akt [...], którym oddalił jego odwołanie od decyzji o umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem o restrukturyzację.
Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie były decyzje odmawiające umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.). Przepisy zaś, między innymi o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się odpowiednio do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.).
Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wymienione wyżej należności umarzane być mogą tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 tego artykułu. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano natomiast możliwość umorzenia należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis określone zostały w § 3 rozporządzenia.
W przeciwieństwie do art. 29 u.s.u.s., regulującego odraczanie terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozkładanie tej płatności na raty, przepis art. 28 tejże ustawy nie wymaga wniosku zobowiązanego do wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia zaległości składkowych. Oczywistym jest jednakże, że w postępowaniu wszczętym z urzędu jedynym merytorycznym rozstrzygnięciem, jakie może zapaść, jest umorzenie należności.
Postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może być również wszczęte na wniosek zobowiązanego, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Podmiot występujący z wnioskiem obowiązany jest określić zakres swojego żądania, chociażby poprzez wskazanie okresu, jakiego dotyczą należności objęte wnioskiem. Wynika to z treści art. 63 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), którego przepisy mają zastosowanie w postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Zakład jest natomiast związany treścią wniosku i jego decyzja, czy to pozytywna, czy negatywna dla wnioskodawcy obejmować może wyłącznie należności objęte wnioskiem, który wszczął postępowanie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2001 r. sygn.akt IV SA 1091/99, LEX nr 78924).
Jeżeli w ocenie Zakładu zakres wniosku o umorzenie należności z tytułu składek budzi wątpliwości, powinien przeprowadzić postępowanie celem ustalenia rzeczywistej woli wnioskodawcy. Możliwość taką stwarza art. 64 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli podanie nie czyni zadość innym niż wskazanie adresu wnoszącego podanie, wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
Zakładowi nie wolno natomiast samodzielnie określać zakresu żądania wnioskodawcy. Czym innym jest przy tym szczegółowe określenie kwoty należności za okres objęty wnioskiem, której to kwoty zobowiązany nie wskazał lub uczynił to w sposób nieprecyzyjny, a czym innym samodzielne (bez udziału zobowiązanego) określenie całości zakresu wniosku.
Z powyższych względów Zakład nie może również zmieniać zakresu żądania objętego wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. Jego rozstrzygnięcie może odnosić się wyłącznie do należności wskazanych przez zobowiązanego. Zakład związany jest również wskazaniem wnioskodawcy co do rodzaju ulgi, o jakiej zastosowanie wnosi. Nie jest zatem możliwe rozłożenie płatności należności na raty zamiast ich umorzenia, tak jak i umorzenie - w miejsce rozłożenia na raty, czy też odroczenia. Są to bowiem całkowicie odrębne rodzaje ulg w spłacie należności.
W sprawie niniejszej Skarżący żądanie swoje sformułował w ten sposób, że wniósł o umorzenie w całości należności z tytułu jego składek w kwocie 20.773 zł. Odwołał się przy tym do okresu wskazanego w doręczonych mu upomnieniach o numerach Up. 1736 do 1798, tj. od października 1999 r. do stycznia 2005 r., a także zobowiązał się spłacić w ratach składki "pracowników" w kwocie 8.500 zł.
Natomiast Zakład decyzją swoją objął należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okresy: od listopada do grudnia 1999 r. oraz od lutego 2000 r. do kwietnia 2005 r. w łącznej kwocie 38.741,40 zł, na którą składała się kwota składek 23.317,60 zł oraz odsetek - 15.423,80 zł. Z salda zaległości zamieszczonego w sporządzonym przez Inspektorat w T. "wniosku w sprawie udzielenia ulgi w spłacie należności" (k. 53) wynika, że na kwotę tę składają się zarówno składki finansowane przez ubezpieczonych, jak i finansowane przez płatnika składek. Z zestawienia tego wynika również, że objęte decyzją składki na ubezpieczenia zdrowotne były składkami finansowanymi przez ubezpieczonych.
Zgodnie z art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29 tejże ustawy. Oznacza to, że wskazanych w tym przepisie składek nie dotyczą ulgi w spłacie należności tj. umorzenie, rozłożenie na raty i odroczenie terminu płatności. Ze sformułowania o braku zastosowania przepisów o tych ulgach wynika natomiast, że nie jest dopuszczalne podejmowanie w stosunku do tych składek jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia na podstawie art. 28 i art. 29 u.s.u.s. Zakład nie może ani umorzyć tych składek, ani też odmówić ich umorzenia. Każde bowiem z tych rozstrzygnięć musiałoby być oparte na art. 28 u.s.u.s., którego zastosowanie zostało wyłączone. Jeżeli zatem wniosek zobowiązanego obejmuje składki płacone przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek - postępowanie w tym zakresie należy umorzyć na podstawie art. 105 k.p.a. Brak jest bowiem przedmiotu tego postępowania tj. składek, co do których możliwe jest zastosowanie ulgi w postaci umorzenia.
Decyzja Zakładu zawierająca merytoryczne rozstrzygnięcie o odmowie umorzenia składek, także wyłączonych spod działania art. 28 u.s.u.s., jest decyzją wydaną z naruszeniem tego przepisu. Taką też wadą dotknięta jest decyzja Zakładu podjęta w niniejszej sprawie.
Skarżący nie wnosił o umorzenie należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych. Zobowiązał się do ich spłacenia w ratach. Przede wszystkim Zakład powinien ustalić, czy jest to w istocie wniosek o rozłożenie tych należności na raty, czy też jedynie okoliczność, w ocenie Skarżącego, przemawiająca za umorzeniem składek. Zakład natomiast odmówił umorzenia tych składek zarówno wbrew treści wniosku, jak i art. 30 u.s.u.s.
Wyjaśnić przy tym należy, że okoliczność, iż Skarżącego obciąża zadłużenie z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych nie może być uzasadnieniem dla odmowy umorzenia należności. Nie jest to bowiem przesłanka umorzenia wymieniona w art. 28 u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy, kiedy to Skarżący jednoznacznie wnosił o umorzenie składek finansowanych przez niego jako płatnika, Zakład powinien podjąć decyzję merytoryczną tylko co do tych składek.
Z treści decyzji nie wynika, dlaczego nie objęto nią października 1999 r. i stycznia 2000 r. W aktach sprawy znajduje się jedynie pismo Referatu Rozliczeń Kont Płatników Składek i Ubezpieczonych z dnia 20 września 2005 r., wskazujące, że wpłata w kwocie 500 zł dokonana przez Skarżącego w kwietniu 2005 r. zaliczona została na najstarszą zaległość. Ponadto ze sporządzonego na ten dzień wykazu należności Skarżącego wynika, że nie posiada on zaległości za październik 1999 r. i styczeń 2000 r.
Sąd zwraca uwagę, że postępowanie w przedmiocie umorzenia należności nieistniejących jest bezprzedmiotowe, a zatem jeżeli należności takie wskazane zostały we wniosku należy w tym zakresie umorzyć postępowanie, stosownie do art. 105 k.p.a. Istotnym jest przy tym wyjaśnienie, czy należności te istniały w dacie złożenia wniosku.
Ponadto, Skarżący wnosił o umorzenie należności za okres do stycznia 2005 r. Zakład orzekł ponad to żądanie, odmawiając Skarżącemu umorzenia należności także za okres od lutego do kwietnia 2005 r.
W rezultacie zamiast podjąć rozstrzygnięcie w przedmiocie należności objętych wnioskiem Skarżącego, Zakład wydał decyzję odmawiającą umorzenia wszelkich posiadanych przez niego zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Postępowanie takie nie znajduje oparcia w treści art. 28 w związku z art. 30 u.s.u.s.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wyjaśnić należy, że wbrew twierdzeniom Skarżącego, Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. w wyroku z dnia [...] kwietnia 2004 r. sygn.akt [...] nie stwierdził, że nie obciążają go zaległości z tytułu składek. Uznał jedynie za prawidłową decyzję Zakładu o umorzeniu postępowania, ponieważ Skarżący na dzień 31 grudnia 2001 r. nie posiadał żadnych zaległości podlegających restrukturyzacji tj. należności znanych Zakładowi na ten dzień, o czym stanowi art. 6 ustawy restrukturyzacyjnej.
Ponieważ Sąd stwierdził, że zakres przedmiotowy decyzji organów orzekających w niniejszej sprawie jest inny niż objęty żądaniem Skarżącego, przedwczesna byłaby wypowiedź co do prawidłowości uzasadnienia decyzji i zarzutów Skarżącego w tym względzie.
Wyjaśnić jednakże należy, że decyzje w sprawach umarzania należności z tytułu składek, podejmowane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 28 u.s.u.s oraz § 3 rozporządzenia w sprawie zasad umarzania należności, oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym. Oznacza to, że prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności.
Sąd zauważa, że całkowicie chybione jest wskazanie Prezesa Zakładu w nagłówku decyzji organu pierwszej instancji. Nie jest on bowiem organem podejmującym tę decyzję. Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. decyzja powinna zawierać oznaczenie organu, który ją wydał. Ponieważ z treści sentencji decyzji wynika jednoznacznie, że podjął ją właściwy w sprawie organ tj. Zakład, Sąd uznał, że uchybienie powyższe nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając wniosek Skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek organy orzekające uwzględnią zakres tego żądania i stosownie do niego ocenią, czy w sprawie niniejszej wystąpiły przesłanki umorzenia tych należności. Ustalą też rzeczywiste znaczenie zobowiązania Skarżącego do spłaty składek "pracowniczych" w ratach.
Sąd uchylił zarówno zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, jako że stwierdzone w niniejszej sprawie naruszenie prawa dotyczyło obu tych decyzji.
Ponieważ organy orzekające naruszyły przepisy prawa materialnego tj. art. 28 w związku z art. 30 u.s.u.s. w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
Zakres w jakim uchylona decyzja nie podlega wykonaniu określono w oparciu
o art. 152 p.p.s.a.
Ani Skarżący, ani też jego pełnomocnik (radca prawny) nie wnosili o zasądzenia kosztów postępowania.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło