I SA/Wa 229/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Lenart asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Piotr Kabała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2006 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w .[...] z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia częściowej opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w W. z dnia [...] września 2005r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. G., utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w W. z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w sprawie ustalenia częściowej opłaty za pobyt dziecka – D. G. w rodzinie zastępczej. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] kwietnia 2005 r. sygn. akt [...] małoletni syn M. G. – D. G. został umieszczony w rodzinie zastępczej u M. G. zam. B. gm. S. W dniu 31 maja 2005 r. został przeprowadzony w dniu 31 maja 2005 r. wywiad środowiskowy, na podstawie którego ustalono, że M. G. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i zamieszkuje oraz prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoimi rodzicami, bratem i synem (rodzina pięcioosobowa). Miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł, na co składa się renta socjalna M. G. w wysokości [...] zł, emerytura M. G. w wysokości [...] zł (organ podał omyłkowo "[...] zł"), renta M. G. w wysokości [...] zł, dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł oraz świadczenie pieniężne na częściowe pokrycie kosztów utrzymania małoletniego D. G. w rodzinie zastępczej w wysokości [...] zł. Na podstawie powyższych ustaleń, biorąc pod uwagę wniosek M. G. o częściowe zwolnienie z ponoszenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] września 2005 r. ustalił należną od M. G. częściową opłatę za pobyt dziecka – D. G. w rodzinie zastępczej w wysokości 200 zł miesięcznie. Od powyższej decyzji M. G. wniosła odwołanie, w którym powołała się na swoją ciężką sytuację materialną i osobistą związaną z problemami zdrowotnymi. Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wzięło pod uwagę, że zgodnie z art. 79 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej opłatę do wysokości miesięcznej pomocy pieniężnej, na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej, ponoszą rodzice. Przy ustalaniu wysokości opłaty starosta uwzględnia ich sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową. Starosta może częściowo zwolnić lub odstąpić od ustalenia opłaty ze względu na trudną sytuację materialną rodziny. Warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat określa, w drodze uchwały, rada powiatu. Uchwała nr [...] Rady Powiatu W. z dnia [...] czerwca 2004 r. w sprawie określenia warunków częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej stanowi, że "całkowite zwolnienie z opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej przysługuje rodzicom, jeżeli dochód na osobę w rodzinie (...) jest niższy lub równy 100% kryterium dochodowego (...) rodziny, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej", a częściowe zwolnienie z opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej przysługuje rodzicom, jeżeli dochód (...) rodziny jest wyższy niż 101% kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy, przy czym kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 100% kryterium dochodowego". Biorąc pod uwagę różnicę pomiędzy kwotą dochodu rodziny M. G., tj. [...] zł, a kwotą kryterium dochodowego jej rodziny ustaloną na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, tj. [...] (5 x [...] zł), organ uznał, że uzyskana w ten sposób kwota ([...] zł) oraz inne okoliczności, o których mowa w art. 79 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, uprawniają M. G. jedynie do częściowego zwolnienia z opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, o co zresztą sama wnioskowała. Organ odwoławczy podzielił więc stanowisko organu pierwszej instancji, że należało przychylić się do wniosku skarżącej z dnia 24 sierpnia 2005 r., w którym deklarowała, że jest w stanie ponieść z tego tytułu opłatę w kwocie 200 zł miesięcznie. M. G. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], w której podniosła, że nie jest w stanie ponosić ustalonej opłaty, gdyż renta, jaką otrzymuje, nie wystarcza jej na własne utrzymanie, żyje w trudnych warunkach materialnych i jest niepełnosprawna, jest zadłużona i nie ma znikąd jakiejkolwiek pomocy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Jest poza sporem, że rodzice dziecka pozostającego w rodzinie zastępczej są obowiązani ponosić opłatę za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Wysokość tej opłaty może być ustalona do wysokości miesięcznej pomocy pieniężnej udzielonej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej. Wynika to z art. 79 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie jednak z postanowieniami ust. 3 i ust. 5 przy ustalaniu wysokości opłaty należnej od rodziców dziecka uwzględnia się ich sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową, a w przypadku trudnej sytuacji materialnej rodziny starosta może częściowo zwolnić lub odstąpić od ustalenia opłaty. W świetle przytoczonych zapisów ustawowych decyzja w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej winna być rezultatem analizy wszystkich uwarunkowań i okoliczności faktycznych i prawnych składających się na sytuację rodziców dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej. Nie może stanowić "wypadkowej" algorytmu matematycznego, gdyż stanowiłaby zaprzeczenie woli ustawodawcy nakazującego uwzględniać "sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową". W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji w wyczerpujący sposób zgromadził dane o sytuacji rodzinnej i zdrowotnej skarżącej, lecz nie wziął ich pod uwagę przy wydawaniu decyzji ustalającej opłatę za pobyt jej dziecka w rodzinie zastępczej. Faktem jest, że M. G. złożyła w dniu 24 sierpnia 2004 r. podanie o częściowe zwolnienie z ponoszenia odpłatności, w którym zawarta została deklaracja o możliwości ponoszenia opłaty w kwocie 200 zł miesięcznie. Nie zwalniało to jednak organu od oceny ustawowych przesłanek decyzji o ustaleniu opłat, w tym w szczególności odnoszących się do sytuacji rodzinnej i zdrowotnej skarżącej. Tymczasem organ pierwszej instancji poprzestał na treści podania i ustalił odpłatność w wysokości 200 zł miesięcznie, a uzasadnienie decyzji oparł jedynie na wyliczeniu kwot dochodów osiąganych przez rodzinę skarżącej. Stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia nie tylko przepisów postępowania administracyjnego – art. 7 i art. 77 kpa przez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, ale przede wszystkim przepisów prawa materialnego - art. 79 ust. 3 i 5 ustawy o pomocy społecznej, a także normy prawa miejscowego - ust. 2 uchwały nr [...] Rady Powiatu W. z dnia [...] czerwca 2004 r., w którym nakazano uwzględniać sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową, a także inne okoliczności, szczególnie uzasadnione, rozpatrywane w indywidualnych przypadkach. Tych szczególnych okoliczności w indywidualnym przypadku M. G. nie można było pominąć zważywszy, że - jak ustalono w postępowaniu pierwszej instancji – to wyłącznie na M. G. spada obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt D. G. w rodzinie zastępczej. Ojcostwo dziecka jest bowiem nieustalone, co wynika z wywiadu środowiskowego. M. G. pozostaje pod stałą opieką Poradni Zdrowia [...] w O. z powodu choroby [...]. U jednego z członków rodziny – M. G. ([...] M. G.) ustalono obciążenie [...], zaś pozostałe osoby – to chora na [...] [...] skarżącej – M. G. i bezrobotny pełnoletni brat. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, sprowadził uzasadnienie swojej decyzji do przytoczenia treści art. 79 ustawy o pomocy społecznej i części postanowień uchwały nr XVI/104/04 Rady Powiatu Węgrowskiego z dnia 23 czerwca 2004 r. dodając do tego wyliczenie kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą dochodu rodziny M. G., tj. [...] zł, a kwotą kryterium dochodowego rodziny ustaloną na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w żaden sposób nie odniosło się do treści odwołania M. G., z którego wynikało, iż ubiegała się ona o całkowite zwolnienie z odpłatności. Podkreślała przy tym fakt swojej niepełnosprawności i brak jakiejkolwiek pomocy ze strony innych osób. Pozostawiając bez rozpoznania zawartą w odwołaniu prośbę skarżącej o całkowite zwolnienie z odpłatności organ odwoławczy naruszył przepisy art. 7 i art. 77 § 1 kpa. W kontekście niniejszej sprawy wymaga podkreślenia, że u podstaw instytucji pomocy społecznej leży udział państwa w pokonywaniu trudności materialnych i życiowych osób lub rodzin, co nakłada na organy administracji publicznej obowiązek niesienia pomocy i wsparcia w rozwiązywaniu trudności życiowych osób i rodzin. Nabiera to szczególnego znaczenia, gdy chodzi o osoby dotknięte niepełnosprawnością, chorobą, bezrobociem, czy zwłaszcza patologią, jaką jest [....] w rodzinie. Te trudności materialne i życiowe, których skarżąca nie jest w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości winny być wzięte pod uwagę jako szczególny, rozpatrywany indywidualnie przypadek, o którym mowa w ust. 2 uchwały nr XVI/104/04 Rady Powiatu Węgrowskiego z dnia 23 czerwca 2004 r.. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.