IV SA/Gl 341/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Sędziowie NSA Szczepan Prax, WSA (del.) Barbara Rymaszewska, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi C. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] działając z upoważnienia Starosty Powiatu Ż., Powiatowe Centrum Pomocy w Rodzinie w Ż. w oparciu o art. 78 ust.1, ust. 2, ust. 3 i ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przyznało rodzinie zastępczej, do której skierowana została małoletnia A. K., pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w wysokości [...] zł miesięcznie. Przy ustalaniu wysokości przyznanej pomocy pieniężnej wzięto pod uwagę, iż małoletnia otrzymuje rentę rodzinną w kwocie [...] zł miesięcznie, a także okoliczność, iż rodzina zastępcza nie jest spokrewniona z umieszczoną w niej małoletnią A. K.. W następstwie wydanej decyzji, po przeprowadzeniu postępowania mającego na celu ustalenie sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, dochodowej i majątkowej ojca małoletniej A. K., wydana została w dniu [...] r. decyzja Nr [...], w której, na podstawie art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593) Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Ż., działając z upoważnienia Starosty Powiatu Ż. ustaliło miesięczną odpłatność z tytułu przebywania małoletniej A. K. w rodzinie zastępczej za okres od dnia [...] r. w kwocie po [...] zł miesięcznie. Nadto organ zobowiązał ojca małoletniej, C. K. do uiszczenia zaległej odpłatności z tytułu przebywania dziecka w rodzinie zastępczej za okres od [...] r. do [...] r. w łącznej kwocie [...] zł. Z uzasadnienia wskazanej decyzji wynikało, iż obowiązkiem C. K., jako rodzica małoletniej A. umieszczonej w rodzinie zastępczej było częściowe pokrywanie jej kosztów utrzymania. Wysokość tej odpłatności ustalona została przy uwzględnieniu w składzie rodziny – małoletniej A., o czym stanowi art. 10 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej oraz przy uwzględnieniu wysokości uzyskiwanych przez C. K. dochodów, jego sytuacji zdrowotnej i wysokości wydatków ponoszonych z różnorakich tytułów w tym z tytułu zakupu lekarstw. Odliczono jednocześnie od kwoty uzyskiwanych przez C. K. dochodów kwotę miesięcznych alimentów, ponoszonych przez C. K. na drugą córkę E.. Obliczony w ten sposób dochód miesięczny C. K., pozwolił zdaniem organu na obciążenie ojca małoletniej pełną odpłatnością równą ustalonej w decyzji z dnia [...] r. Nr [...] wysokości pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania A. K. w rodzinie zastępczej. C. K. nie zgodził się ze stanowiskiem organu i złożył odwołanie, w którym domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Zakwestionował ustalenia dokonane przez organ I instancji co do wysokości jego wydatków, gdyż nie uwzględniono dostarczania przez niego środków utrzymania synowi A., co do którego na mocy art. 128 art. 128 k.r.i.o. jest również zobowiązany jako rodzic. Zakwestionował również ustalenia organu co do uzyskiwanych przez niego dochodów, gdyż w jego opinii nie uwzględniono wydatków jakie ponosi na leczenie, a nadto nieprawidłowo obliczono jego dochód biorąc pod uwagę dwie osoby a nie jedną. Odwołujący zarzucił organowi I instancji naruszenie zasady równości zamieszczonej w art. 32 Konstytucji RP poprzez nakazanie mu ponoszenia całości odpłatności za pobyt małoletniej A. w rodzinie zastępczej, z tego powodu, iż otrzymuje ona po swojej zmarłej matce rentę rodzinną, gdy w przypadku nieotrzymywania tej renty mógłby płacić tylko 50 % ustalonej odpłatności. Wskazał również na bezczynność organu w zakresie braku sprawdzenia konieczności dalszego pobytu jego córki w rodzinie zastępczej i niepodejmowania żadnych działań mających na celu zapewnienie mu kontaktów z małoletnią. Stwierdził, iż obciążenie go odpłatnością w ustalonej w decyzji wysokości spowoduje, że rodzina zastępcza posiadać będzie łącznie z rentą rodzinną jego córki kwotę [...] zł, a jemu pozostanie ledwo minimum socjalne. Wskazał także, iż obciążenie go odpłatnością za pół roku wstecz powoduje trudną sytuację życiową, której nie jest w stanie sam pokonać, do czego przyczynia się jeszcze jego obecny stan zdrowia. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., decyzją Nr [...] z dnia [...] r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Na uzasadnienie swego stanowiska Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołało ustalenia dokonane w dotychczasowym postępowaniu i stwierdziło, że nie zachodzą okoliczności pozwalające na częściowe zwolnienie odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej lub odstąpienie od ustalenia tej odpłatności. Przede wszystkim bowiem dochód uzyskiwany przez odwołującego tytułem zasiłku chorobowego, a to kwota [...] zł, do której nie doliczono dochodu uzyskiwanego z tytułu najmu mieszkania, przekracza kryterium dochodowe ustalone w art. 4 ustawy o pomocy społecznej tj. kwotę 632 zł. Przy ocenie sytuacji materialnej odwołującego wzięto pod uwagę alimenty, jakie płaci na córkę E., nie uwzględniono natomiast syna A., gdyż zgodnie z oświadczeniem odwołującego syn ten prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W odniesieniu do twierdzeń odwołującego co do braku kontroli celowości pobytu jego córki w rodzinie zastępczej oraz uniemożliwianie z nią kontaktów, organ wyjaśnił, iż jest sprawowany nadzór nad rodziną zastępczą i nie zauważono żadnych uchybień, a obowiązkiem odwołującego jest dbanie o kontakty z dzieckiem, których nikt mu nie utrudnia. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego C. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu dyskryminacji prawnej jaka nastąpiła w drodze regulacji prawnej zamieszczonej w treści § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 18 października 2004 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. Nr 233, poz. 2344), a także o zawieszenie wykonania zaskarżonej decyzji. Ponad ten zarzut wskazał, iż zaskarżona decyzja sprzeczna jest z art. 3 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, bowiem obciążenie go odpłatnością za 7 miesięcy wstecz przekracza jego możliwości podołania tym obowiązkom, a w kryterium dochodowym powinna być uwzględniona jego powinność zapewnienia środków na pomoc synowi studentowi leczącemu się na chorobę [...]. Skarżący zarzucił organowi orzekającemu bezczynność w wykonywaniu obowiązków wynikających z treści § 8 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 18 października 2004 r. w sprawie rodzin zastępczych w części dotyczącej oceny sytuacji rodziny naturalnej w celu ustalenia czy nie ustała przyczyna umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej oraz nie egzekwowanie od rodziny zastępczej zapewnienia osobistych kontaktów dziecka z rodziną biologiczną, a także zachowanie organów administracji, zdaniem skarżącego, stanowi łamanie praw dziecka. W skardze wskazano także na naruszenie art. 32 Konstytucji RP przez przyznanie rodzinie zastępczej kwoty dużo wyższej niż posiadać będzie skarżący na swoje utrzymanie. W skardze znalazła się również informacja, iż od dnia [...] r. skarżący pozostaje na zasiłku dla bezrobotnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie powołując się na ustalenia dokonane w toku przeprowadzonego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne wykonują wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję, o czym stanowi art. 145 § 1 p.p.s.a. określając, iż decyzje lub postanowienia wydane w toku postępowania administracyjnego ulegają uchyleniu w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z powyższym, rozpoznając skargę C. K., Wojewódzki Sąd Administracyjny w ramach przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja ta wydana została z uwzględnieniem zasad procedury administracyjnej przy prawidłowym zastosowaniu prawa materialnego. Odnosząc się do zarzutów skargi, które miały na celu wykazanie bezczynności organów administracji w zakresie działań związanych z funkcjonowaniem rodziny zastępczej i celowością kontynuowania pobytu małoletniej A. w rodzinie zastępczej Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, iż problematyka ta należy do sądów rodzinnych. Rolą bowiem sądów rodzinnych jest podejmowanie decyzji co do ograniczania władzy rodzicielskiej rodzicom naturalnym małoletnich dzieci, orzekanie o umieszczeniu w rodzinie zastępczej oraz sprawowanie nadzoru nad rodzinami zastępczymi. Zauważa się nadto, iż skarżącemu przysługuje właśnie przed sądem rodzinnym prawo uregulowania kontaktów z małoletnią córką, jeśli w istocie do kontaktów tych nie dochodzi z przyczyn wskazanych w skardze. Rolą sądów administracyjnych natomiast, jak wskazano wyżej, jest kontrola działania organów administracyjnych, do których kompetencji nie należy problematyka związana z regulowaniem praw i obowiązków wynikających z władzy rodzicielskiej a także rozstrzyganie o przysługiwaniu tej władzy czy jej ograniczaniu. Z tych więc względów Sąd ustosunkował się wyłącznie do tej części skargi, która odnosiła się bezpośrednio do zaskarżonej decyzji i uznał, iż zarzuty skarżącego nie znajdują oparcia ani w zgromadzonym materiale sprawy ani też w obowiązujących przepisach prawa. Sytuacja materialna, życiowa i rodzinna skarżącego została bowiem wnikliwie zbadana w toku postępowania a ustalenia dokonane przez organy nie pozwoliły na inne niż zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie. Jako rodzic małoletniego dziecka skarżący był bowiem zobowiązany do łożenia na jego utrzymanie bez względu na fakt ograniczenia władzy rodzicielskiej. Nie można zatem przyznać racji jego twierdzeniom, iż jego obowiązek alimentacyjny wobec małoletniej A. został ustalony na mocy decyzji administracyjnej, w dodatku wstecz za 7 miesięcy. Decyzja administracyjna bowiem jaka została wydana w dniu [...] r. była jedynie potwierdzeniem tego obowiązku w zakresie jego wysokości. Organ bowiem, w sytuacjach szczególnych, może obowiązek ten ustalić w sposób odmienny, niż uregulował to ustawodawca w treści art. 78 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Z mocy przepisu art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wynika wprost, iż rodzic dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej ponosi z tego tytułu opłatę. Wysokość tej opłaty określona jest również w oparciu o obowiązujące prawo, a to art. 78 ust. 1 i następne, przywołanej ustawy. Z obowiązkiem ponoszenia odpłatności za pobyt córki A. w rodzinie zastępczej powinien więc liczyć się skarżący przez czas trwania postępowania administracyjnego, gdyż fakt ustanowienia rodziny zastępczej nie powoduje zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego rodzica biologicznego. Trzeba zauważyć również, skarżący nie skorzystał z możliwości przysługujących stronie w przypadku przewlekłości postępowania administracyjnego. Kontrolując prawidłowość dokonanych przez organ ustaleń faktycznych, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż zgodnie z treścią art. 79 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej organ wziął pod uwagę sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową skarżącego i w przeciwieństwie do twierdzeń skarżącego, przy uwzględnieniu wysokości otrzymywanego przez niego zasiłku chorobowego nie mógł on być uznany za osobę pozostającą w trudnej sytuacji materialnej a także, zważywszy na treść § [...] i § [...] uchwały nr [...] Rady Powiatu w Ż. z dnia [...] r. w sprawie warunków całkowitego i częściowego zwalniania rodziców naturalnych z opłat za pobyt dzieci w rodzinach zastępczych, skarżący nie mógł zostać ani częściowo ani całkowicie zwolniony od opłat, o których mowa w art. 79 ustawy o pomocy społecznej nawet przy uwzględnieniu wydatków ponoszonych z tytułu swego stanu zdrowia. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił również poglądu skarżącego co do dyskryminacji rodzica, którego dziecko uprawnione jest do pobierania renty rodzinnej. Zapis § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 18 października 2004 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. Nr 233, poz. 2344) należy odczytywać łącznie z zapisem art. 78 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Przy obliczaniu bowiem wysokości odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej bierze się pod uwagę uzyskiwane przez to dziecko dochody, w tym rentę rodzinną po zmarłym rodzicu i pomniejsza podstawę ustalenia wysokości odpłatności o 50 % dochodu dziecka. W wysokości zatem udzielanej na dziecko miesięcznej pomocy pieniężnej, obciążającej żyjącego rodzica uwzględnia się uzyskiwaną przez dziecko rentę rodzinną. W przypadku, gdy dziecko nie posiada dochodów, o czym mowa w treści § 14 ust. 3 przywołanego rozporządzenia, połowa jego kosztów utrzymania obciąża żyjącego rodzica. Treść wskazanych norm prawnych odpowiada w pełni obowiązkom alimentacyjnym obciążającym rodzica żyjącego, w przypadku śmierci drugiego z rodziców biologicznych i nie może zostać odczytana jako dyskryminacja prawna. Trzeba zauważyć również, iż syn skarżącego, A. jest osobą dorosłą, posiadającą własne dochody a zatem jego alimentacja przez skarżącego może być uznana wyłącznie jako moralny lecz już nie jako prawny obowiązek rodzicielski. Skarżący ponadto nie podał konkretnych wydatków, jakie ponosił z tytułu pomocy synowi A.. Działając z urzędu, w oparciu o art. 134 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił natomiast uwagę na uchybienie organu polegające na wskazaniu błędnej podstawy prawnej określającej kryterium dochodowe. Nie jest to bowiem art. 4 ustawy o pomocy społecznej lecz jej art. 8. Uchybienie to jednak nie wywarło istotnego wpływu na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia stawianych przez skarżącego zarzutów Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.