III SA/Wa 2012/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędziowie Asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Asesor WSA Hieronim Sęk, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2006 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., na podstawie ośmiu tytułów wykonawczych wystawionych wobec B. P. Sp. z o.o. w P. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) Oddział w P. w dniach [...] lutego 2004r. (nr[...], [...],[...], [...],[...]) i [...] marca 2004r. (nr[...], [...],[...]) i opiewających na należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wszczął postępowanie egzekucyjne, zajmując ruchomości 22 i 26 marca 2004r. oraz inne wierzytelności np. w dniu 29 marca 2004r. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2005r., wydanym na podstawie art. 64c § 1, § 3 i § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r., Nr 110, poz. 968 ze zm., dalej: p.e.a.), organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. - obciążył wierzyciela (ZUS) kosztami egzekucyjnymi, wskazując z jakich tytułów były one należne. W uzasadnieniu stwierdzono ponadto, że koszty egzekucyjne powstały na skutek dokonania przez poborcę skarbowego czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia ruchomości należących do zobowiązanego (opłata manipulacyjna i koszty zajęcia). Wyjaśniono też, że ZUS zawiadomieniem z 25 lutego 2005r. poinformował organ egzekucyjny, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych zostało umorzone, zgodnie z postanowieniem o ogłoszeniu upadłości B. S. P. sp. z o.o. z dnia 16 lutego 2005r. W związku z tym organ egzekucyjny uznał, iż z chwilą umorzenia postępowania egzekucyjnego na skutek prawomocnego ogłoszenia upadłości likwidacyjnej, należało kosztami egzekucyjnymi obciążyć wierzyciela, gdyż od tego momentu nie jest możliwe wyegzekwowanie tych kosztów od zobowiązanego. ZUS w zażaleniu z 22 kwietnia 2005r. na ww. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. podniósł, iż wprawdzie postępowanie egzekucyjne w administracji, zgodnie z art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm., dalej: p.u.i.n.), umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości, jednakże, w jego ocenie, nie oznacza to, iż nie ma możliwości zaspokojenia wierzytelności z tytułu kosztów egzekucyjnych. Wierzyciele - w tym również organ egzekucyjny, których wierzytelności powstały przed dniem ogłoszenia upadłości powinni uzyskać zaspokojenie w ramach postępowania upadłościowego. W związku z tym ZUS uznał, iż organ, który poniósł koszty postępowań egzekucyjnych, może na zasadach określonych w przepisach p.u.i.n., dochodzić ich zaspokojenia z masy upadłości. Nie można zatem przyjąć, iż zaistniała przesłanka z art. 64c § 4 p.e.a., tj. brak możliwości ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od dłużnika. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...] maja 2005r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: K.p.a.), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu stwierdził, że postanowieniem z [...] czerwca 2004r. (prawomocnym od 30 czerwca 2004r.) Sąd Rejonowy w P. ogłosił upadłość B. S. P. sp. z o.o sp. z o.o. W konsekwencji prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało umorzone co skutkowało brakiem możliwości ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od dłużnika i uzasadniało obciążenie nimi wierzyciela. Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie zgodził się również ze stanowiskiem ZUS, jakoby to organ egzekucyjny był wierzycielem upadłego dłużnika i mógł dochodzić zaspokojenia swojej wierzytelności z masy upadłości. Zaznaczono, że wierzyciela obciążono kosztami egzekucyjnymi na mocy art. 64 § 4 p.e.a. Tym samym brak jest podstaw do zaliczenia tych kosztów do wierzytelności przysługujących Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w P. wobec upadłego, jak również brak jest podstaw do zgłoszenia tych kosztów przez organ egzekucyjny w postępowaniu upadłościowym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ZUS zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 64c § 4 p.e.a. przez jego błędną wykładnię oraz naruszenie art. 189 p.u.i.n. przez przyjęcie, że koszty postępowania egzekucyjnego prowadzonego w rozpatrywanej sprawie obciążają wierzyciela oraz wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P.. W uzasadnieniu powtórzył argumentację prezentowaną na poprzednich etapach postępowania. Dodał, że w niniejszej sprawie nie można uznać, że koszty egzekucyjne nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego ponieważ nie zachodzi bezskuteczność egzekucji z majątku dłużnika. Majątek taki istnieje, istnieje więc również i możliwość dochodzenia należności. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej P.p.s.a., stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) - c) P.p.s.a.). W świetle akt sprawy wyżej określone przesłanki nie zachodzą. Sąd zauważa, że organ drugiej instancji w uzasadnieniu swego postanowienia, wprawdzie prawidłowo powołał się na dyspozycję art. 146 § 1 p.u.i.n., jako przesłankę uzasadniającą umorzenie postępowania egzekucyjnego, niemniej jednak nie wskazał w sposób prawidłowy daty z jaką doszło, z mocy prawa, do umorzenia tego postępowania. Z akt sprawy wynika, że postanowienie Sądu Rejonowego w P. zmieniające sposób prowadzenia upadłości z upadłości z możliwością zawarcia układu na upadłość obejmującą likwidację majątku dłużnika wydane zostało [...] lutego 2005r. i właśnie to postanowienie, a nie postanowienie Sądu Rejonowego w P. z [...] czerwca 2004r. należało brać pod uwagę, gdy wskazywano art. 146 § 1 p.u.i.n. Wadliwość ta, mająca procesowy charakter, nie miała jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Podobny rodzaj uchybień stanowi powołanie przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. w uzasadnieniu, a nie w podstawie prawnej rozstrzygnięcia dyspozycji art. 64c § 4 p.e.a. oraz omyłkowe niepowołanie w innym miejscu uzasadnienia zaskarżonego postanowienia art. 64 § 4 p.e.a., w sytuacji, gdy z treści tego uzasadnienia wynika, że organowi chodziło o art. 64c § 4 p.e.a. Powyższe okoliczności, mimo iż nie miały wpływu na wynik sprawy musiały być wzięte pod rozwagę przez sąd administracyjny, gdyż stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd ten nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W odniesieniu natomiast do zarzutów skargi naruszenia przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. i Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. art. 64c § 4 p.e.a. i art. 189 p.u.i.n. Sąd stoi na stanowisku, że przed organami obu instancji nie doszło do naruszenia treści tych przepisów w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z dyspozycji art. 64c § 4 p.e.a. wynika, że wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeśli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Termin "ściągnięte" użyty w tym przepisie, zarówno przy uwzględnieniu wykładni językowej tego pojęcia (ściągnąć - ściągać oznacza "wymusić (wymuszać) uregulowanie zobowiązań finansowych, wyegzekwować; patrz Uniwersalny Słownik Języka Polskiego pod red. S. Dubisza, t. 3, s. 1565, teza 9), jak też przy uwzględnieniu interpretacji systemowej powołanej wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a przede wszystkim po uwzględnieniu treści art. 64c § 5 p.e.a., prowadzi do wniosku, iż wierzyciel zostanie obciążony kosztami egzekucyjnymi, jeżeli organ egzekucyjny nie może ich wyegzekwować od zobowiązanego w drodze przymusu. Warto również wskazać, że ustawodawca, przez użycie terminu "wierzyciel pokrywa" nie pozostawił organowi egzekucyjnemu możliwości wyboru, w sytuacji, gdy nie jest możliwe ściągnięcie kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego. Organ w takim przypadku ma zatem obowiązek obciążyć tymi kosztami wierzyciela, wydając w tym zakresie stosowne postanowienie (art. 64c § 7 p.e.a. w związku z art. 64c § 4 p.e.a.). Skoro wobec zobowiązanego prowadzone jest postępowanie upadłościowe, organ egzekucyjny nie może wszczynać wobec niego postępowania egzekucyjnego (art. 146 § 4 zdanie 1 p.u.i.n.), a tylko w tym trybie - stosownie do art. 64c § 5 p.e.a. - może być prowadzone postępowanie w zakresie wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych. Tym samym należy uznać, że w przedmiotowej sprawie została wypełniona przesłanka z art. 64c § 4 p.e.a. - brak możliwości ściągnięcia kosztów od zobowiązanego w drodze przymusu egzekucyjnego. Prawidłowe było zatem obciążenie wierzyciela kosztami prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W związku z tym obciążenie wierzyciela - ZUS - kosztami egzekucyjnymi na podstawie postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. było legalne, podobnie, jak wydanie przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. zaskarżonego postanowienia o utrzymaniu go w mocy. Zdaniem Sądu unormowania zawarte w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie kosztów egzekucyjnych, a w tym w szczególności przepis art. 64c § 4 p.e.a., pozwalający przenieść na wierzyciela pokrycie kosztów związanych z egzekucją jego długu, mogą być stosowane także w chwili wszczęcia postępowania upadłościowego, gdyż żaden z przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze nie wyklucza ich stosowania. Sąd zwraca ponadto uwagę, iż w związku z powyższymi rozważaniami nie znalazł podstaw do uznania, że organy egzekucyjne obu instancji naruszyły prawo przez niezastosowanie treści art. 189 p.u.i.n. Mając powyższe okoliczności na względzie zasadne było, na podstawie art. 151 P.p.s.a. wydanie rozstrzygnięcia zawartego w sentencji wyroku.