I SA/Wa 2101/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie asesor WSA Jerzy Siegień asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2006 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] września 2005 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. T. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...] o przyznaniu J. T. w miesiącu [...] 2005 r. zasiłku celowego na [...] w wysokości łącznej [...] zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. Prezydent Miasta P. przyznał J. T. w miesiącu [...] 2005 r. zasiłek celowy z przeznaczeniem na [...] w wysokości łącznej [...] zł. Swoje stanowisko organ pomocy społecznej uzasadnił własnymi, ograniczonymi możliwościami finansowymi i uzupełniającym charakterem świadczenia. Od powyższej decyzji J. T. wniósł odwołanie, w którym podniósł, że decyzja organu pierwszej instancji jest dla niego krzywdząca ponieważ nie ma powiązania z jego stanem zdrowia. Skarżący odwołuje się również do [...] i ich wpływu na [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] września 2005 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2005 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że z aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, iż J. T. jest osobą samotnie gospodarującą. Źródłem dochodu odwołującego się jest [...] w wysokości [...] zł oraz zasiłek stały w kwocie [...] zł. Zatem łączny dochód skarżącego nie przekracza kwoty [...] zł. W tym stanie rzeczy, zgodnie z art. 8 ust 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, posiada on prawo do ubiegania się o świadczenia pieniężne. W materiale środowiskowym podkreśla się problemy zdrowotne J. T. i związany z nimi [...], a ponadto aktywność tej osoby w [...]. Niewątpliwie przyznana pomoc, w kontekście rzeczywiście trudnej sytuacji życiowej skarżącego, nie jest w stanie w pełni zaspokoić jego potrzeb, ale nie można zapominać o kilku istotnych w tej sprawie kwestiach. Po pierwsze, zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc nie może być traktowana jako jedyne źródło dochodu i nie powinna zastępować prawa jednostki do samodzielnego zaspokajania potrzeb oraz prawa do inicjatywy i działania własnymi siłami. Trzeba mieć na uwadze, że [...] skarżącego ma [...] charakter i w związku z tym nie pozbawia go całkowicie możliwości poszukiwania zatrudnienia. Wydaje się też słusznym pogląd, iż tak duża aktywność odwołującego się [...] jest dobrym wyznacznikiem jego ogólnie dużej woli walki w przezwyciężaniu własnych problemów życiowych. Z pewnością ta wola walki z [...] winna przekładać się - w jakiejś części - na umiejętność samodzielnego rozwiązywania własnych trudności egzystencjalnych. Po drugie, nie można kwestionować ograniczonych możliwości finansowych organu pierwszej instancji które, jak podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w skali miesiąca sprowadzają się do [...] rocznego budżetu. Przy rosnącej ilości wnioskodawców i ich wzrastających potrzebach Ośrodek nie jest więc w stanie sprostać oczekiwaniom ubiegających się o pomoc. Organ pomocy społecznej uwzględniając obiektywne przesłanki zmuszony jest prowadzić bardzo racjonalną politykę wydatkowania posiadanych środków, by objąć wsparciem jak największą liczbę osób i rodzin, będących w trudnej sytuacji życiowej. Nie trzeba szczególnie uzasadniać, że w tym stanie rzeczy konsekwencją przyznania wyższej pomocy dla jednej grupy osób jest jej ograniczenie dla innej. W dniu 24 października 2005 r. J. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] września 2005 r. W uzasadnieniu podniósł, że wydane w niniejszej sprawie decyzje przyznają zasiłek celowy w wysokości mniejszej niż pomoc dotychczas otrzymywana. Do [...] 2005 r. zasiłek celowy z przeznaczeniem na [...] oraz [...] wynosił bowiem [...] zł, natomiast obecnie na ten cel przyznano o [...] zł mniej. W tej sytuacji zmniejszenie wysokości świadczenia jest bardzo krzywdzące i nie uwzględnia trudnej sytuacji zdrowotnej skarżącego oraz [...]. Skarżący zarzucił również organowi pomocy społecznej brak działań [...], co potwierdza przyznanie kwoty tylko [...] zł na [...]. Wskazał także na szablonowość decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. przyznającej zasiłek celowy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi i jednocześnie podtrzymało dotychczas prezentowane w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Postępowanie w sprawie przyznawania świadczeń z pomocy społecznych reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 tej ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie kosztów zakupu żywności i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wniosek o przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej podlega rozpoznaniu w trybie przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz - na podstawie stosowanych odpowiednio na podstawie art. 14 tej ustawy - przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). W postępowaniu tym znajdują więc odpowiednie zastosowanie przepisy art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 KPA. Z powołanych wyżej przepisów wynika, iż organ pierwszej instancji prowadzący postępowanie w sprawie o przyznanie zasiłku celowego obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Dopiero ustalone w takich warunkach fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący podstawą faktyczną, niezbędną do wydania i uzasadnienia decyzji administracyjnej. W rozstrzygnięciu organ powinien wyjaśnić stronie zasadność przesłanek którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2005 r., w oparciu o powołane wyżej przepisy, Sąd uznał, że obie te decyzje opierają się na niepełnym materiale dowodowym, a ich uzasadnienia ma charakter zbyt ogólnikowy. Prezentowane wyżej stanowisko Sądu dotyczy ustaleń świadczących o tym, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w P. nie dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi na wypłatę zasiłków celowych wobec wzrastającej ilości osób pomocy tej potrzebujących oraz zmuszony jest prowadzić racjonalną politykę wydatkowania środków w celu objęcia pomocą jak największej liczby osób i rodzin. Trzeba wskazać, iż tego rodzaju argumentacja jest tylko stwierdzeniem, nie znajdującym potwierdzenia w zgromadzonej przez organy dokumentacji. W ocenie Sądu organ pomocy społecznej przyznając J. T. zasiłek celowy na [...] w wysokości mniejszej, w stosunku do okresu [...] 2005 r. – [...] 2005 r. winien w sposób wyczerpujący wyjaśnić stronie przyczyny, które legły u podstaw wydanego rozstrzygnięcia. Wprawdzie art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej nakazuje organowi pomocy społecznej uzależnić rozmiar świadczonej pomocy od celów i możliwości pomocy społecznej, to jednak organ rozstrzygający sprawę obowiązany jest dokładnie wskazać dlaczego przyznał pomoc na dany cel w takiej, a nie innej (mniejszej niż dotychczas) wysokości. Należy mieć na uwadze, że decyzja wydana na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej ma charakter uznaniowy Na organie administracji rozpoznającym sprawę o zasiłek celowy ciąży więc obowiązek szczególnej dbałości o dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz staranne wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy wydaniu rozstrzygnięcia, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej w sprawie decyzji. Uzasadnienie powinno bowiem stwarzać możliwość kontroli przez stronę, organ wyższego stopnia bądź sąd administracyjny prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia, co ma istotne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji o charakterze uznaniowym. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji uniemożliwia bowiem ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Wskazane wyżej uchybienia przesądzają również o wadliwości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] września 2005 r. Organ wyższego stopnia nieprawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 KPA. Wobec nie wyjaśnienia przez organ pierwszej instancji wszystkich okoliczności sprawy Kolegium winno rozważyć podjęcie działań, o których mowa w art. 136 KPA bądź w art. 138 § 2 KPA. Prowadząc ponownie postępowanie Prezydent Miasta P. obowiązany jest więc poczynić ustalenia jakimi środkami finansowymi dysponuje w skali miesiąca na potrzeby związane z przyznawaniem zasiłków celowych, jaka jest średnia wysokość udzielanych zasiłków celowych w skali danego miesiąca na jednego uprawnionego, będącego w takiej lub zbliżonej sytuacji jak skarżący, ile osób złożyło w danym miesiącu wnioski o przyznanie tej formy pomocy i na jakie cele oraz ilu potrzebujących z tej formy pomocy korzysta. Powyższe ustalenia winny mieć poparcie w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym. Wyjaśnione fakty należy również przytoczyć w uzasadnieniu decyzji oraz wskazać jaki mają wpływ na indywidualną sprawę J. T. Wobec naruszenia przez organy obu instancji art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 KPA, a jeżeli chodzi o organ wyższego stopnia dodatkowo art. 138 § 1 pkt 1 KPA, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy należało, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzec, jak w sentencji wyroku.