III SA/Wa 2850/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 marca 2006 r. sprawy ze skargi Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2005 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego - oddala skargę - Dyrektor Izby Skarbowej w W., po rozpatrzeniu zażalenia K. [...] w W., postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec K. [...] w W. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] listopada 2004 r. o numerach [...] na kwotę [...] zł i [...] na kwotę [...] zł, nakazujących zapłatę na rzecz Miasta i Gminy Z.. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że pełnomocnik zobowiązanego wnioskiem z dnia 22 kwietnia 2005 r. wystąpił o umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – powoływanej dalej jako "u.p.e.a.", podnosząc zarzut przedawnienia zobowiązania objętego opisanymi tytułami wykonawczymi. Organ egzekucyjny, nie będąc uprawnionym do badania wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, pismem z dnia 10 maja 2005 r. zwrócił się do wierzyciela – Burmistrza Miasta i Gminy Z. o zajęcie stanowiska, czy istotnie nastąpiło przedawnienie zobowiązań z tytułu podatku od nieruchomości za lata 1993 r. – 1998 r. Wierzyciel kolejno w pismach z dnia 17 i 27 maja 2005 r. zajął stanowisko, iż dochodzone należności nie uległy przedawnieniu. Stwierdził, iż w latach 1993 – 1998 zobowiązany był użytkownikiem gruntów i budynków i z tego tytułu winien ponosić opłaty, na które zostało wystawione upomnienie i tytuły wykonawcze. Po przejęciu obiektów przez Gminę Z. w 1999 r. opłaty nie były naliczane, a za przejęte obiekty gmina Z. zapłaciła K. [...] odszkodowanie w wysokości [...] zł. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej również w uzasadnieniu postanowienia wydanego przez wierzyciela, w którym to odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego, potwierdzono okoliczność, iż zobowiązania podatkowe nie uległy przedawnieniu, a bieg terminu przedawnienia uległ przerwaniu poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Na powyższe postanowienie Z. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dwie skargi, z dnia 24 września 2005 r. i z dnia 26 września 2005 r., wnosząc w nich o uchylenie zaskarżonego postanowienia jako naruszającego prawo. W uzasadnieniu skarg wskazano, że zgodnie z ustaloną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego organ egzekucyjny ma obowiązek, pomimo treści art. 29 § 1 u.p.e.a. badać przesłanki mające wpływ na umorzenie postępowania egzekucyjnego, które nie dotyczyły toczącego się wcześniej postępowania administracyjnego, a którego wynik upoważnił wierzyciela do wystawienia tytułu wykonawczego. Powołano się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego wydane w sprawach o sygn. akt III SA 1525/99 oraz III SA 1321/98. W pierwszej z wymienionych spraw, Sąd stwierdził, że organ nie może ograniczyć się do przytoczenia stanowiska wierzyciela w przedmiocie jego zapatrywań, co do niedopuszczalności egzekucji z powodu przedawnienia, lecz obowiązany jest samodzielnie rozstrzygnąć, jakie przepisy prawa stanowią podstawę do odparcia zarzutu zobowiązanego w przedmiocie wygaśnięcia zobowiązania powodu przedawnienia. Również w drugim ze wskazanych wyroków Sąd podkreślił, iż organ egzekucyjny jest obowiązany badać, czy na przykład obowiązek nie wygasł, bo wtedy wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania. Niezależnie od powyższego skarżąca podniosła, że stosownie do obowiązujących przepisów kodeksu cywilnego, a w szczególności przepisu art. 118 kodeksu, naliczane corocznie opłaty za użytkowanie gruntów i budynków są roszczeniami o świadczenia okresowe i jako takie przedawniają się z upływem lat trzech. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji i podkreślił, że przedmiotowe postępowanie dotyczy egzekucji należności stanowiących dochód własny Gminy Z.. Zgodnie natomiast z art. 2 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – powoływanej dalej jako "Ordynacja", przepisy tej ustawy stosuje się do podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe. Zatem do przedmiotowych należności nie mają zastosowania przepisy kodeksu cywilnego powołane przez skarżącą, lecz przepisy Ordynacji. Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając na uwadze, że obie skargi, identyczne w swej treści, podstawie prawnej i wnioskach dotyczyły jednego postanowienia, rozpoznał sprawę pod numerem repertorium jednej z nich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – powoływanej dalej jako "u.p.p.s.a." - sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 u.p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione. Sąd oceniając legalność zaskarżonej decyzji, bierze pod uwagę stan prawny, który ma zastosowanie w chwili jej wydania. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przed doręczeniem tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny jest obowiązany zbadać z urzędu dopuszczalność postępowania. Badanie to ma na celu ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy wystawiony został prawidłowo i czy doręczone zostało upomnienie (art. 29 § 1 u.p.e.a.). Natomiast zgodnie z cytowanym przepisem, organ egzekucyjny nie jest upoważniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny nie może zatem badać zasadności bądź wadliwości decyzji będącej podstawą egzekucji, gdyż w przeciwnym przypadku wkraczałby w kompetencje innego organu, który rozstrzygał sprawę merytorycznie, doprowadzając do nakładających się postępowań administracyjnych. Skarżąca w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym domagała się umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., podnosząc jednocześnie zarzut przedawnienia egzekwowanego obowiązku. Należy zauważyć, że stosownie do treści art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera między innymi pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie natomiast z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Wskazać w tym miejscu należy, iż okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego, mogą być właśnie podniesione w zarzutach. Jeżeli jednak zobowiązany rezygnuje z wniesienia zarzutów, to organ egzekucyjny nie będzie badał z urzędu okoliczności przemawiających za umorzeniem egzekucji. W przypadku zgłoszenia zarzutów, organ egzekucyjny, stosując się do dyspozycji przepisu art. 34 § 1 u.p.e.a., rozpatruje je po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie tychże zarzutów. Odnośnie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest dla organu wiążąca. Wierzyciel obowiązany jest w przedmiocie zarzutów wydać postanowienie, na które przysługuje zażalenie, stosownie do art. 34 § 2 u.p.e.a. Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 34 § 4 u.p.e.a.). W sprawie niniejszej Z. nie zakwestionowała wymagalności i zasadności obowiązków objętych tytułami wykonawczymi w przewidzianym przepisem art. 33 pkt 1 u.p.e.a. trybie. Tytuł wykonawczy oraz wniosek o wszczęcie egzekucji są dokumentami urzędowymi, korzystają z domniemania prawdziwości, wobec czego weryfikacja ich z urzędu przez organ egzekucyjny w ramach czynności wstępnych była zbędna. Zasadnie więc Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. prowadził postępowanie egzekucyjne. Strona podnosząc, że roszczenie jest przedawnione żądała umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 4 u.p.e.a. Wniosek złożony w tym trybie nie przewiduje istnienia dla organu egzekucyjnego obowiązku uzyskania stanowiska wierzyciela. Obowiązek taki istnieje bowiem, na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. jedynie wówczas, gdy strona w przewidzianym przepisami terminie zgłosi zarzuty do postępowania egzekucyjnego w trybie art. 33 u.p.e.a. Skarżąca tymczasem, już po upływie ustawowego terminu do zgłoszenia zarzutów, skierowała do organu egzekucyjnego pismo, w którym domagała się umorzenia postępowania. W przypadku takim organ egzekucyjny jest uprawniony samodzielnie badać czy nie zachodzi potrzeba umorzenia postępowania z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Skoro przepis art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. nie przewiduje obowiązku zasięgnięcia stanowiska wierzyciela, uzyskanie go w tej sprawie nie ma znaczenia dla oceny wydanego orzeczenia. Miałoby w sytuacji gdyby organ egzekucyjny zobligowany do zasięgnięcia opinii wierzyciela, tego nie uczynił. Zobowiązany pragnąc skorzystać w tej sprawie z zarzutu przedawnienia z podstawy prawnej z art. 59 § 1 u.p.e.a. winien przedstawić dokument, z którego niezbicie wynikałoby, że obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania, nie jest wymagalny, wygasł albo nie istniał (art. 59 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a.). Jak wskazano organ egzekucyjny odrębnym postępowaniem nie kształtuje zobowiązań i uprawnień, jedynie wykonuje orzeczenia, które stanowią podstawę tytułów wykonawczych. Strona skarżąca takiego dokumentu nie przedstawiła, jak też nie powołała się na okoliczność prawną zwalniającą ją z obowiązku w wyniku przedawnienia zobowiązania wobec Miasta i Gminy Z.. W związku z powyższym, Sąd oceniając zaskarżone orzeczenie nie stwierdził, aby doszło w nim naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) lub b) u.p.p.s.a. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.