III SA/Wa 2160/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka (spr.), Sędziowie Asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Asesor WSA Hieronim Sęk, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2006 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu podatku od spadku oddala skargę Zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) zwanej dalej ord. pod., Dyrektor Izby Skarbowej w W., po rozpatrzeniu odwołania M.J., zwanego dalej Skarżącym, reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego – B.J., od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] czerwca 2004 r. w sprawie odmowy umorzenia podatku od spadków i darowizn utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że w dniu 17 marca 2004 r. Skarżący zwrócił się o umorzenie podatku, o którym mowa wyżej w kwocie 15.752,20 zł ustalonego decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lutego 2004 r. w związku z nabyciem przez Skarżącego w drodze spadku 1/2 części udziału wynoszącego 5/8 nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].. Wniosek swój Skarżący uzasadnił tym, iż jest uczniem gimnazjum. Ojciec Skarżącego nie pracuje. Na utrzymanie rodziny zarabia tylko jego żona, której dochód wynosi 1.121,88 zł netto miesięcznie. Postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r. Prezydent Miasta W. nie wyraził zgody na umorzenie przez organ podatkowy podatku od spadków i darowizn. Dyrektor Izby Skarbowej w W. wyjaśnił, iż decyzje w przedmiocie umorzenia podatku podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że umorzenie podatku może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych. Taka zaś sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy stwierdził, że wprawdzie sytuacja materialna jest trudna – ojciec Skarżącego pozostaje na utrzymaniu żony, jednakże trudności na rynku pracy oraz fakt, iż spadkobiercą jest osoba małoletnia nie stanowią wystarczającej przesłanki do umorzenia podatku, a przyjmując spadek nie można było zakładać umorzenia tak znacznego podatku. Organ zauważył ponadto, iż Prezydent Miasta W. odmówił zastosowania wobec Skarżącego ulgi w spłacie należności i organ podatkowy tym stanowiskiem bezwzględnie związany nie może wydać odmiennej decyzji. W skardze na powyższą decyzję Skarżący po raz kolejny zwrócił się o umorzenie podatku, podnosząc, iż jest niepełnoletni. Pensja jego matki wystarcza tylko na skromne życie. Dom, w którym mieszka rodzina wymaga generalnego remontu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 67 § 1 ord. pod. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Ustawodawca, używając zwrotu "może" przesądził, że decyzja organu podatkowego ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru negatywnego lub pozytywnego dla podatnika sposobu rozstrzygnięcia jego wniosku. W takim przypadku sądowa kontrola decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, nie zaś rozstrzygnięcie będące wynikiem wyboru dokonanego przez organ podatkowy. Aby jednak organ podatkowy mógł podjąć rozstrzygnięcie w ramach tzw. uznania administracyjnego musi najpierw stwierdzić istnienie przesłanek określonych w art. 67 § 1 ord. pod. To z kolei obliguje go do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych sprawy oraz szczegółowego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Jak bowiem podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 12 lutego 2004 r. (sygn. akt III SA 791/2002) należyte uzasadnienie decyzji pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub też czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Podkreślić przy tym należy, że w odniesieniu do należności przypadających jednostce samorządu terytorialnego podjęcie decyzji w tego rodzaju postępowaniu powinno zostać poprzedzone uzyskaniem zgody przewodniczącego zarządu tej jednostki, na rzecz którego pobierany jest podatek - w tym przypadku Prezydenta Miasta.. Zgodnie bowiem z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. Nr 203, poz. 1966 z późn. zm.) obowiązującej od dnia 1 stycznia 2004 r., w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Wniosek lub zgoda, o której mowa wyżej są wydawane w formie postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Ze sformułowania "wyłącznie na wniosek lub za zgodą" jednoznacznie wynika, że urząd skarbowy może zrealizować przyznaną mu kompetencję odnośnie do podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, tylko ("wyłącznie") zgodnie ze stanowiskiem organu reprezentującego jednostkę samorządu terytorialnego. Organ ten ma bowiem pełną wierzycielską kompetencję w zakresie takich dyspozycji jak udzielanie ulg podatkowych, umarzanie, rozkładanie na raty i odraczanie terminów płatności należności. Natomiast urząd skarbowy, do którego należy pobieranie podatków przypadających samorządowi terytorialnemu, został wyposażony w kompetencję do wyrażania wobec zainteresowanych podatników rozstrzygnięć między innymi co do umarzania podatków stanowiących dochód jednostek samorządu terytorialnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2004 r. sygn. akt III SA 1118/2003, LexPolonica). Jest to jednak kompetencja subsydiarna w stosunku do tej, która przysługuje organowi samorządowemu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2002 r. III RN 135/2001 OSNP 2003/13 poz. 300). W świetle powyższego stwierdzić należy, iż trafnie organy obu instancji przyjęły, iż skoro Prezydent Miasta W. postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r. odmówił zastosowania wobec Skarżącego ulgi w spłacie należności, to organy te były tym stanowiskiem bezwzględnie związane i nie mogły wydać odmiennej decyzji. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, iż prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowo-wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego przeprowadzone zostały poprawnie. Z takiej oceny organy podatkowe wyprowadziły wniosek, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 67 § 1 ord. pod. i decyzje swoje odpowiednio uzasadniły. W szczególności za niewystarczający dla pozytywnego załatwienia wniosku o umorzenie podatku uznały argument dotyczący trudności na rynku pracy oraz tego, że spadkobiercą jest osoba małoletnia, wskazując, iż nie świadczą one o trwałej niezdolności do uregulowania wymaganej kwoty. Podkreśliły ponadto, że przyjmując spadek Skarżący musiał mieć świadomość konieczności zapłaty podatku, nie mógł bowiem zakładać, że zostanie on umorzony. Zdaniem Sądu wnioskowanie organów o sytuacji majątkowej Skarżącego nie wykracza poza granicę swobodnej oceny dowodów (art. 191 ord. pod.). W konsekwencji w przeprowadzonym zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego oraz zasadami logiki rozumowaniu organów Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.