VI SA/Wa 2044/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska –Przewłoka (spr.) Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Aleksandra Borowiec-Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2006r. sprawy ze skargi B. z siedzibą w A. w Szwajcarii na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy R-140 908 oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...].08.005 r. nr [...] Urząd Patentowy RP działający na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31.01.1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. 1985 r. Nr 5, poz. 17 ze zm.) w zw. z art. 315 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 30.06.2000 r. Prawo własności przemysłowej (tj. Dz. U. 2003 r. Nr 119 poz. 1117 ze zm.) oddalił sprzeciw firmy B. z siedzibą w A., Szwajcaria, skarżącej w niniejszej sprawie, wniesiony wobec decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...].09.2002 r. Mocą tej decyzji Urząd Patentowy RP udzielił na rzecz A. K. i R. Z. Zakład Produkcyjny [...] s.c. z R. prawa ochronnego na zgłoszony w dniu [...].06.1999 r. znak towarowy BIG’S nr R-140908. Znak przeznaczony jest do oznaczania towarów z klasy 18 i 25, tj. wyrobów ze skóry i materiałów skóropodobnych: pasków i pasów, portfeli, portmonetek, etui na klucze, teczek, toreb, torebek, tornistrów, plecaków, waliz, walizek, pokrowców, smyczy, odzieży, nakryć głowy, czapek, obuwia, pasków i szelek. W w/w sprzeciwie firmie B. wskazała jako podstawę prawną swego żądania art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o znakach towarowych w związku z art. 246 ustawy Prawo własności przemysłowej. Zdaniem wnoszącej sprzeciw przedmiotowy znak nie spełnia ustawowych warunków wymaganych do uzyskania prawa ochronnego z uwagi na to, że jest podobny do zarejestrowanych na jej rzecz dwóch znaków towarów tj. znaku słownego [...] oraz znaku słowno – graficznego [...] Znaki te przeznaczone są do oznaczania tych samych towarów i korzystają z wcześniejszego pierwszeństwa. Zdaniem wnoszącej sprzeciw znaki są łudząco podobne zarówno pod względem wizualnym jak i fonetycznym zważywszy, że pierwszy człon "BIG" jest w porównywalnych znakach identyczny, natomiast litera "s" stanowi pierwszą literę drugiego członu "star" co sugerować może klientom, że znak BIG’S jest skróconą formą znaku towarowego BIG STAR, a więc jest jego swoistą odmianą. Równoległe występowanie tak podobnych znaków przeznaczonych do oznaczania jednakowych produktów może więc, w ocenie wnoszącej sprzeciw, wprowadzić odbiorców w błąd. W sprzeciwie zwrócono też uwagę, że przy ocenie podobieństwa należy brać pod uwagę siłę oddziaływania znaku, wieloletnią obecność na rynku towarów opatrzonych znakami towarowymi BIG STAR oraz pozycję firmy, jako lidera swojej branży. Znaki towarowe BIG STAR są przy tym znakami mocnymi, gdyż słowny element "BIG STAR" stanowi podstawowy element nazwy firmy. Uprawniony do znaku BIG’S uznał sprzeciw za bezzasadny. Uprawniony wskazał na istniejące różnice występujące w przeciwstawionych znakach oraz podkreślił, że firma B. nigdy nie używała żadnego skrótu znaku BIG STAR. Ponadto wskazał, że występujący w zarejestrowanym znaku apostrof nie rozdziela wyrazu na dwa osobne człony, a więc znak składa się de facto tylko z jednego wyrazu. Z uwagi na występujące różnice znak nie może więc, w jego ocenie, wprowadzać nabywców w błąd. Na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2005 roku firma B. podtrzymała sprzeciw wobec decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy BIG’S R-140908, przedkładając do akt sprawy dodatkowe materiały na poparcie swojego stanowiska, zawierające wydruki z pism dotyczące znajomości marki BIG STAR na rynku polskim. Uprawniony do przedmiotowego znaku towarowego podtrzymał wniosek o oddalenie sprzeciwu wskazując, że przy ocenie znaków towarowych należy brać pod uwagę rzeczywisty asortyment. Tymczasem firma uprawnionego używa znaku towarowego BIG’S wyłącznie do oznaczania pasków, które dla szwajcarskiej firmy B. stanowią asortyment marginesowy. Uprawniony jednocześnie ponownie podkreślił, że sporny znak różni się zdecydowanie od znaków sprzeciwiającego. Podejmując w/w decyzję Urząd Patentowy RP stwierdził, że przeciwstawione znaki ocenione jako całość, są na tyle zróżnicowane, że wywierają odmienne wrażenie na odbiorcach, a tym samym nie są podobne w takim stopniu, który prowadziłby do następstw określonych w art. 9 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy. Z powołanego przepisu, co podniósł Urząd Patentowy RP w uzasadnieniu w/w decyzji wynika, że dla wypełnienia jego dyspozycji konieczne jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: jednorodzajowości towarów i usług do oznaczania, których znaki te są przeznaczone i podobieństwa znaków towarowych. Konsekwencją występującego podobieństwa towarów i znaków jest niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów i usług oznaczonych tymi znakami. Jednakże z powyższego przepisu wynika także, że nie każde podobieństwo pomiędzy znakami powoduje niedopuszczalność rejestracji znaku towarowego, lecz tylko podobieństwo w takim stopniu, które mogłoby wprowadzać odbiorców w błąd. Nie budzi wątpliwości, zdaniem Urzędu Patentowego RP fakt, że przeciwstawione znaki przeznaczone są do oznaczania towarów identycznych lub towarów tego samego rodzaju tj. w ogólności towarów ze skóry zawartych w klasie 18 oraz odzieży, obuwia i nakryć głowy (kl. 25). Dokonując oceny podobieństwa towarów należy brać pod uwagę wykaz towarów i usług będący elementem decyzji na mocy której uprawniony nabywa prawo ochronne. Informacja o nieużywaniu aktualnie znaku towarowego BIG’S do oznaczania większości towarów wymienionych w wykazie nie ma więc wbrew przekonaniu uprawnionego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Urząd Patentowy RP nie podzielił jednak podglądu wnoszącego sprzeciw o podobieństwie samych oznaczeń. W ocenie Urzędu przeciwstawione znaki różnią się zdecydowanie pod względem wizualnym oraz fonetycznym. Znak BIG’S składa się wyłącznie z jednego wyrazu. Występujący w oznaczeniu apostrof nie dzieli wyrazu na dwa odrębne. Przeciwstawione znaki składają się z dwóch wyrazów: "big" oraz "star". Dotychczasowe orzecznictwo oraz literatura zgodnie przyznają, że oceniając podobieństwo znaków należy oceniać je jako całość. Tymczasem nawet jeden element znaków sprzeciwiającego nie jest identyczny ze znakiem BIG’S. Tym bardziej "całościowa" ocena przeciwstawionych znaków nie może prowadzić do wniosku, że zachodzi między znakami takie podobieństwo, które prowadzi do niebezpieczeństwa wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów. Długoletnia obecność na rynku towarów wnoszącej sprzeciw firmy silnie utrwaliła w pamięci odbiorców jego oznaczenie, które zawsze występowało w zarejestrowanej formie – więc jako oznaczenie składające się z dwóch wyrazów: "BIG" oraz "STAR" i przy podobieństwie znaków należy brać pod uwagę siłę oddziaływania znaku, jednak nie oznacza to, zdaniem Urzędu, że zakres ochrony znaku towarowego będzie prowadził do eliminacji innych oznaczeń, w których występują jedynie podobne i wybrane z całości elementy. Okoliczność, że sporny znak towarowy ma jeden człon podobny do członów znaków sprzeciwiającego nie jest wystarczającą przesłanką unieważnienia znaku. Dokonując porównania na płaszczyźnie fonetycznej Urząd Patentowy RP podniósł, że apostrof nie tworzy podczas wypowiadania wyrazu pauzy, która mogłaby sugerować, że litera "s" rozpoczyna kolejne słowo, a wyraz "STAR" nie występuje w spornym znaku. Czyni to znaki zdecydowanie różnymi. Analizując zaś podobieństwo na płaszczyźnie znaczeniowej – mając na uwadze niemal powszechną znajomość podstawowych wyrazów języka angielskiego – Urząd stwierdził, że wyrazy BIG STAR nie są wyrazami fantazyjnymi i oznaczają tyle co "duża gwiazda" (lub "wielka gwiazda"). Tymczasem wyraz "big’s" może co najwyżej budzić skojarzenie z przymiotnikiem "big", gdyż de facto nic nie oznacza. W gramatyce angielskiej konstrukcja z apostrofem, po którym następuje litera "s" jest właściwa tylko rzeczownikom – a zatem wyraz "big’s" jest wyrazem fantazyjnym. Dokonując oceny podobieństwa należy również zwrócić uwagę na charakter towarów, dla których znaki są przeznaczone. Jest to odzież oraz wyroby ze skóry, które (obok toreb) stanowią często galanterię odzieżową, będącą dodatkiem do ubrań. Odnosząc się do towarów, do których znaki są przeznaczone Urząd Patentowy RP zwrócił uwagę na to, że charakter ich (zwłaszcza odzieży) decyduje o tym, że przeciętny nabywca zapoznaje się z informacjami zawartymi na metkach. Służą one choćby wybraniu właściwego rozmiaru. Klient dokonując wyboru poświęca zatem odpowiedni czas, podczas którego może zapoznać się również z nazwą producenta lub towaru. W skardze na powyższą decyzję Urzędu Patentowego RP firma B. zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. znakach towarowych poprzez: - błędną jego wykładnię, niezgodną z przyjętymi zasadami i praktyką Urzędu Patentowego RP, - niewłaściwe zastosowanie w sprawie, przejawiające się w przyjęciu, że podobieństwo znaków towarowych, których przedmiotowa sprawa dotyczy, nie jest tego rodzaju, aby mogło wprowadzać odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Urzędowi Patentowemu RP do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zdaniem skarżącego znaki towarowe BIG’S i BIG STAR są do siebie łudząco podobne – zarówno pod względem wizualnym, jak i pod względem fonetycznym. Pierwszy, najważniejszy człon "BIG" jest w porównywanych znakach identyczny, natomiast litera "S", będąca drugim członem znaku R-140908, stanowi zarazem pierwszą literę drugiego członu ("STAR") w znakach skarżącego – co sugerować może klientom, że znak BIG’S jest skróconą formą znaku towarowego BIG STAR, a więc jest swoistą odmianą, a słabo zauważalne w ocenie skarżącej, dla przeciętnego odbiorcy różnice pomiędzy znakami BIG’S i BIG STAR sprowadzające się w zasadzie do "usunięcia" trzech końcowych liter ze znaku BIG STAR, przy zachowaniu pierwszej listery słowa "STAR", nie umożliwiają ich łatwego rozróżnienia w obrocie handlowym. Równoległe występowanie na rynku tak podobnych do siebie znaków towarowych, przeznaczonych do oznaczania w zasadzie identycznych produktów, będących do tego produktami powszechnego użytku, wprowadzić może odbiorców w błąd. Spotykając się w obrocie z odzieżą lub wyrobami skórzanymi oznaczonymi znakiem BIG’S, odbiorcy mogą w szczególności przypuszczać, że pochodzą one z przedsiębiorstwa naszego mocodawcy lub przedsiębiorstwa z nim powiązanego. Ponadto, zgodnie z powszechnie przyjętym na gruncie polskiego prawa znaków towarowych kanonem, przy ocenie podobieństwa oznaczeń należy brać pod uwagę także siłę oddziaływania znaku na przeciętnego odbiorcę. Im większa jest siła oddziaływania wcześniejszego znaku, im bardziej znak ten jest znany i zakorzeniony w świadomości klienteli, tym większy zakres ochrony mu przysługuje i tym łatwiej przyjąć, że zachodzi podobieństwo porównywanych znaków. Znak towarowy BIG STAR jest szeroko stosowany na terenie Polski od kilkunastu lat. Od początku lat 90-tych działa w Polsce spółka – córka przedsiębiorstwa B.– firma B. Sp. z o.o., która posiada obecnie znaczący udział w polskim rynku odzieżowym. Znaki towarowe BIG STAR zasługują zatem na szczególną ochronę również ze względu na fakt, że są to tzw. znaki mocne – słowny element "BIG STAR" stanowi podstawowy element firmy (nazwy), pod którą skarżący prowadzi działalność gospodarczą. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie. Wniesiona skarga poza postawionymi zarzutami nie zawiera, zdaniem Urzędu, nawet powierzchownego ich uzasadnienia. W skardze przedstawione jest jedynie stanowisko Urzędu zawarte w wydanej decyzji oraz własna ocena podobieństwa oznaczeń dokonana przez skarżącą. Nawiązując do przedstawionego w decyzji stanowiska Urząd Patentowy RP podniósł, że w rejestrze znaków towarowych Urzędu znajduje się wiele znaków towarowych, przeznaczonych do oznaczania tych samych towarów, których elementem jest wyraz "BIG". Są to m.in. [...] Oznacza to, że element ten wskutek częstego używania przez inne podmioty przestał być (jeżeli kiedykolwiek był) szczególnie oryginalny. Skarżący nie wyjaśnił, dlaczego oznaczenie BIG’S stanowi skrót akurat jego oznaczeń (a nie np. znaku BIG STONE). Urząd w wydanej decyzji stwierdził, że wyraz BIG’S nie jest żadnym skrótem – przynajmniej na gruncie poprawności gramatycznej. Zarzut błędnej wykładni art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz niewłaściwego zastosowania przepisu w niniejszej sprawie jest zatem, zdaniem Urzędu, nieuzasadniony i nietrafny. Przedstawiając sposób badania przeciwstawionych znaków we wszystkich płaszczyznach Urząd wskazał, że przeciętny odbiorca nie pomyli znaków BIG’S i BIG STAR, a przeprowadzona analiza i ocena podobieństwa przeciwstawionych znaków była dokonana zgodnie z ustaloną praktyką z uwzględnieniem wszystkich koniecznych elementów tejże oceny, która to znalazła swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 159, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 23.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a.) Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest bezzasadna i jako taka podlega oddaleniu. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa. Stosownie do art. 246 ust. 1 pwp każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego RP o udzielenie prawa z rejestracji w ciągu 6 miesięcy od opublikowania w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" informacji o udzieleniu prawa. Podstawę sprzeciwu stanowią okoliczności uzasadniające unieważnienie prawa z rejestracji. Jeżeli uprawniony w odpowiedzi na zawiadomienie Urzędu o wniesieniu sprzeciwu podniesie zarzut, że sprzeciw jest bezzasadny sprawa podlega rozpatrzeniu przez Urząd Patentowy RP działający w trybie postępowania spornego jako sprawa o unieważnienie prawa z rejestracji na skutek złożonego sprzeciwu uznanego przez uprawnionego za bezzasadny (art. 247 ust. 2 w zw. z art. 255 ust.1 pkt 9 p.w.p.) Informacja o udzieleniu prawa ochronnego na sporny znak towarowy została opublikowana w Wiadomościach Urzędu Patentowego nr 4/2003. Sprzeciw został wniesiony w dniu 30.10.2003 r. Zostały zatem spełnione przesłanki do rozpatrzenia sprawy o unieważnienie w powyższym trybie w/w prawa ochronnego. Prawo ochronne na znak towarowy może być unieważnione, jeżeli nie zastały spełnione ustawowe warunki wymagane do jego uzyskania. Ustawa prawo własności przemysłowej w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której te ustawowe warunki ocenia się wg przepisów obowiązujących w dacie zgłoszenia znaku towarowego, co z uwagi na datę dokonania zgłoszenia znaku BIG’S w dniu [...].06.1999 r. oznacza, iż w zakresie oceny zdolności rejestrowej spornego znaku, należy uwzględnić przepisy obowiązującej w tej dacie ustawy o znakach towarowych. Takiej też oceny Urząd Patentowy RP w rozpoznawanej sprawie dokonał trafnie uznając, iż w świetle art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o znakach towarowych, a ten przepis został w podstawie prawnej sprzeciwu wskazany, nie ma podstaw do uwzględnienia sprzeciwu i unieważnienia spornego znaku towarowego. Z literalnego brzmienia powołanego przepisu wynika, że chodzi tylko o podobieństwo znaku w takim stopniu, do znaku zarejestrowanego na rzecz innego podmiotu, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego znak ten mógłby wprowadzać w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów. Urząd Patentowy RP uznał, że takie podobieństwo między znakami zarejestrowanymi na rzecz skarżącej i znakiem spornym nie zachodzi. Oceny w tym zakresie, jak z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, dokonał zarówno w płaszczyźnie wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej czyniąc w tym zakresie trafne ustalenia. Należy przy tym podnieść, iż ocenie podlega całość oznaczenia będącego przedmiotem znaku, a nie jego poszczególne elementy dlatego też sam fakt, podnoszony przez skarżącego, że w obu znakach powtarza się człon BIG nie przesądza o podobieństwie obu znaków w rozumieniu powołanego przepisu. Ocena dokonana w powyższym zakresie wskazuje bowiem na to, że we wszystkich płaszczyznach znaki różnią się od siebie i nie jest trafne twierdzenie skarżącej, iż te różnice są słabo zauważalne. Różnica między znakami, wbrew przekonaniu skarżącej nie sprowadza się tylko do usunięciach trzech końcowych liter. Znak BIG’S składa się wyłącznie z jednego wyrazu, bo apostrof nie dzieli wyrazu na dwa odrębne zaś przeciwstawione znaki składają się z dwóch wyrazów "big" i "star". Nie może zatem być mowy w takiej sytuacji, o usunięciu trzech liter. Dowolne, nie mające uzasadnienia w płaszczyźnie znaczeniowej i zasadach gramatyki języka angielskiego jest twierdzenie skarżącego, iż sporny znak może sugerować, iż jest on skrócony formą znaku towarowego BIG STAR. Dokonując oceny w punktu widzenia art. 9 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy należy mieć na uwadze przyjęte w orzecznictwie ETS rozumienie przeciętnego klienta, odbiorcy, jako osoby dobrze poinformowanej, należycie uważnej i ostrożnej (porównaj orzeczenie w sprawie C-210/96 Gut Springer Haide i Tusky). Z punktu widzenia takiego odbiorcy, nie istnieje zdaniem Sądu, w przedstawionym wyżej stanie rzeczy niebezpieczeństwo wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów. Nie bez znaczenia w tym względzie jest podniesiona przez Urząd okoliczność, iż w przypadku towarów, do których znaki są przeznaczone więcej uwagi poświęca na zapoznanie się z informacjami zawartymi na metkach, na których figuruje też nazwa producenta. Zasadnie zatem Urząd Patentowy uznał, iż skoro w znakach występują jedynie podobne lub wybrane z całości elementy a sporny znak jako całość nie jest w rozumieniu powołanego przepisu znakiem podobnym do przeciwstawionych znaków to siła ich oddziaływania nie może przesądzać w świetle tego przepisu o braku zdolności rejestrowej znaku BIG’S. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że Urząd Patentowy RP prawidłowo, z uwzględnieniem reguł procedury administracyjnej przeprowadził postępowanie i dokonał oceny podobieństwa znaków biorąc pod uwagę wszystkie w świetle powołanego przepisu niezbędne elementy do przeprowadzenia analizy podobieństwa i swemu stanowisku dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji czyniąc zadość wymogowi z art. 107 § 3 kpa. Zarzut błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 9 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy jest zatem zarzutem chybionym, wywodzonym z odmiennej niż przyjęte przez Urząd Patentowy, własnej oceny spornego znaku przez skarżącego. Ta jednak ocena jest oceną wadliwą nie znajdującą potwierdzenia w treści porównywanych znaków ani też w przepisie art. 9 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy stanowiącym podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.