I SA/Wa 445/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski asesor WSA Iwona Kosińska (spr.) asesor WSA Marta Laskowska Protokolant Magdalena Bocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2006 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania W. K., utrzymało w mocy decyzję działającego z upoważnienia Burmistrza Gminy B. Kierownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] w sprawie przyznania zasiłku celowego w wysokości [...] zł na pokrycie kosztów zadłużenia za wodę i odmowy przyznania zasiłku na zakup znaczków pocztowych i opłacenie wykonania kserokopii dokumentów. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że Kierownik Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. przyznał W. K. zasiłek celowy w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na opłacenie zaległych rachunków za wodę i odmówił przyznania zasiłku celowego na zakup znaczków pocztowych i opłacenie wykonania kserokopii dokumentów. Uzasadniając odmowę organ I instancji przywołując odpowiednie przepisy ustawy o pomocy społecznej wyjaśnił, że zakup znaczków pocztowych nie jest niezbędną potrzebą życiową, natomiast kserokopie dokumentów W. K. może wykonać nieodpłatnie w Środowiskowym Ośrodku Pomocy Społecznej. Nie zgadzając się z tą decyzją W. K. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że wadliwe jest rozstrzyganie jedną decyzją administracyjną dwu wniosków, które rozpatrywane są odmiennie. Taki sposób załatwiania wniosku powoduje, że organ II instancji w istocie nie jest w stanie prawidłowo rozpatrzyć sprawy i wydać merytorycznej decyzji. Jeżeli w ocenie organu odwoławczego zasiłek celowy na spłatę zadłużenia za wodę przyznany jest zasadnie i w prawidłowej wysokości, zaś odmowa przyznania zasiłku na inny cel byłaby nieuzasadniona, organ zmuszony by był uchylić decyzję w całości, albowiem przepis art. 138 §1 kpa, nie pozwala na uchylenie decyzji w części i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy skarżoną decyzję z tej przyczyny, że spłata zadłużenia za wodę jest potrzebą życiowo istotną, a uchylenie decyzji w całości spowodowałoby konieczność ponownego rozpatrzenia wniosku także w tym zakresie. Ponadto W. K. złożył w dniu 28 grudnia 2006 r. nowy wniosek w sprawie przyznania zasiłku na znaczki pocztowe oraz wykonanie kserokopii dokumentów. W tej sytuacji uchylenie decyzji z [...] listopada 2005 r. byłoby niecelowe. Nowy wniosek skarżącego przekazany został do Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. i po rozpatrzeniu wydana zostanie nowa decyzja administracyjna. Mając powyższe na uwadze, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2005 r. Kwestionując to rozstrzygnięcie W. K. złożył skargę na decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W jej uzasadnieniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części odmawiającej przyznania zasiłku celowego na opłacenie kserokopii dokumentów i zakup znaczków pocztowych, jako naruszającej art. 31, 32, 45, 72, 77 i 78 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Opisał swoją trudną sytuację życiową i kłopoty rodzinne. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd administracyjny nie jest kolejną instancją administracyjną, orzekającą merytorycznie o celowości przyznania w określonej wysokości zasiłku w indywidualnej sprawie. Ocena kontrolowanych decyzji w postępowaniu sądowym dokonywana jest wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd bada jedynie, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga nie może być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593). Sąd administracyjny jest zaś władny uchylić zaskarżoną decyzję tylko wówczas, gdy narusza ona obowiązujące prawo. Organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i częściowo odmówił przyznania zasiłku celowego w oparciu o właściwie zinterpretowane przepisy art. 39 ust. 1 i art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 2 ust 1 przywołanej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Art. 39 ust. 1 i 2 stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Użyte w tym przepisie słowo "może" oznacza, że przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a to powoduje, że nawet przy zaistnieniu przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Należy podkreślić, iż samo przyznanie, jak i wysokość przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich potrzeb. Ośrodki pomocy dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również zawsze udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Jednak organ administracji nie może podejmować decyzji w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 §1 i art. 80 kpa, jak również przywołanymi przepisami ustawy o pomocy społecznej. Z uwagi na fakt, iż decyzja dotycząca zasiłku celowego nie jest to decyzja tzw. "związana", spełnienie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa precyzyjnie określonych przesłanek ustawowych, nie obliguje organu do wydania rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony. Przyznanej stronie pomocy pieniężnej (jej rodzaj, wysokość oraz okres, na który ma być przyznana) uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań, bowiem rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi także kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 cytowanej ustawy, to znaczy koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Przypomnieć również należy, że zgodnie z treścią art. 4 ustawy o pomocy społecznej osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Nie mogą one poprzestawać na przyjęciu biernej postawy sprowadzającej się tylko do oczekiwania na przyznanie przez organ świadczeń z zakresu pomocy społecznej. Z analizy akt sprawy wynika, że w rozpatrywanej sprawie organ w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez skarżącego prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i w sposób wyczerpujący przedstawił okoliczności, które przesądziły, iż zasiłek celowy został przyznany skarżącemu jedynie na część wnioskowanych wydatków, czyli na opłacenie zaległych rachunków za wodę. Organy administracji publicznej obu instancji poddały ocenie wszystkie okoliczności, warunkujące przyznanie zasiłku celowego. Kwestionowana decyzja wydana została w granicach uznania administracyjnego, jakie ustawa zakreśla organom. Nie można bowiem zarzucić decyzji niezgodności z prawem, gdy organ pomocy społecznej oceniając z jednej strony sytuację materialną i rodzinną oraz potrzeby skarżącego, w tym także brak z jego strony działań zmierzających do rozwiązywania trudnej sytuacji życiowej, z drugiej zaś strony własne możliwości finansowe i cele jakie stawia ustawa o pomocy społecznej uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącemu pomocy finansowej na zakup znaczków pocztowych i opłacenie wykonania kserokopii dokumentów, ponieważ nie jest są to wydatki służące zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych skarżącego. Zwrócić również należy uwagę na fakt, że zgodnie z treścią art. 139 kpa (jak słusznie podniósł to organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji) nie może on wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny, a tak sytuacja nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Na zakończenie wyjaśnić także trzeba, że rozpatrując przedstawioną sprawę Sąd nie znalazł podstaw do uznania zasadności postawionego w skardze zarzutu naruszenia przez zaskarżoną decyzję przywołanych w niej przepisów Konstytucji. Na marginesie dodać należy, że zarzuty te nie zostały przez skarżącego w żaden sposób sprecyzowane, wyjaśnione czy umotywowane. Z wyżej wyjaśnionych względów Sąd uznał, że ani zaskarżona decyzja, ani utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.