IV SA/Gl 678/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński, Sędziowie NSA Zofia Borowicz (spr.), NSA Szczepan Prax, Protokolant st. referent Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2006 r. na rozprawie przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w K. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w zakresie zdolności do kierowania pojazdami 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia [...] r. numer : [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...] ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. numer [...] wydaną na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. z 2003 r., Nr 58, poz. 515 ze zm.) Prezydent Miasta J. skierował A. K. na badanie lekarskie mające na celu stwierdzenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B z powodu otrzymania informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. W odwołaniu od tej decyzji A. K. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając, że nie ma zastrzeżeń co do stanu jego zdrowia, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Wyjaśnił, że obecnie nie ma i nie miał problemów zdrowotnych, nie nadużywa alkoholu, nie ma problemów z organami ścigania ani z prokuraturą. Przyznał, że w [...] r. miał problemy rodzinne i na wniosek żony Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w J. wystąpiła z wnioskiem o leczenie odwykowe, jednakże Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia [...] r. wniosek ten oddalił. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w całości zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym ( tj. z 2003 r., Dz. U. Nr 58, poz. 515 ze zm.) oraz § 2 ust. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami ( Dz. U. Nr 2, poz. 15 ). Odwołując się do treści wniosku Prokuratora Rejonowego w J. z dnia [...] r. dotyczącego skierowania A. K. na badanie lekarskie organ stwierdził, że informacje zawarte w tym wniosku obligowały Prezydenta Miasta do podjęcia decyzji o skierowaniu odwołującego się na te badania w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Organ podkreślił, że dla bezpieczeństwa ruchu niezbędne jest czuwanie nad tym, by osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale także w okresie późniejszym, kiedy już z tych uprawnień korzystają. W skardze A. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i obciążenie strony przeciwnej kosztami postępowania. Zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7 kpa i bezzasadne przyjęcie, że w jego przypadku istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia, skutkujące koniecznością przeprowadzenia badań lekarskich w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Nadto naruszenie art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 cyt. ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw. z § 2 ust. 5 cyt. rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań lekarskich, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Na uzasadnienie zarzutów skarżący przywołał okoliczności wskazane uprzednio w odwołaniu. Dodał, że sprawa karna zainicjowana przez żonę zakończyła się prawomocnym wyrokiem umarzającym postępowanie w oparciu o art. 17 § 1 pkt 3 kpa. Zarzucił też, że zaskarżona decyzja w tych okolicznościach sprawy narusza art. 8 pkt 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie prezentując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Prokurator Prokuratury Okręgowej na rozprawie sądowej wniósł o oddalenie skargi, wyjaśniając, że wskazana we wniosku Prokuratora Rejonowego w J. z dnia [...] r. sygnatura akt "[...]" oznacza zarejestrowanie w Prokuraturze sprawy o wszczęcie postępowania wyjaśniającego w trybie administracyjnym. Zaś opinia biegłego na którą powoływał się Prokurator w tym wniosku sporządzona została w [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 tego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Z mocy art. 134 § 1 ppsa Sąd administracyjny kontroli legalności zaskarżonego aktu dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zarówno bowiem zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy a zatem nie mogą one pozostać w obrocie prawnym. Stosownie do art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym ( tj. z 2003 r. Dz. U. Nr 58, poz. 515 ze zm.) badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Zgodnie natomiast z § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami ( Dz. U. Nr 2, poz. 15 ) osobie, o której mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy, decyzję o skierowaniu na badanie lekarskie wydaje starosta, w przypadku otrzymania : 1) wniosku od egzaminatora o stwierdzonych zastrzeżeniach co do stanu zdrowia osoby poddanej egzaminowi państwowemu, 2) wniosku od organu kontroli ruchu drogowego o stwierdzonych w trakcie wykonywania czynności służbowych zastrzeżeniach co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdu, 3) zawiadomienia powiatowego lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności, o posiadaniu przez osobę niepełnosprawną uprawnienia do kierowania pojazdem. Natomiast w myśl § 2 ust. 5 cyt. rozporządzenia starosta może również skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Z regulacji tej wynika, że stan zdrowia kierowcy jest istotną przesłanką bezpieczeństwa ruchu. Regulacje powyższe mają na celu nie tylko niedopuszczenie do udziału w ruchu w charakterze kierujących osób niemających wymaganego stanu zdrowia, ale także eliminowanie z ruchu tych osób, które utraciły warunki zdrowotne po uzyskaniu uprawnień do prowadzenia pojazdów lub u których przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów nie zostały ujawnione w toku badania przed wydaniem prawa jazdy. Zatem, trafnie zauważa organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, że organ wydający uprawnienia do kierowania pojazdami dla zapewnienia bezpieczeństwa ruchu musi czuwać nad tym, by osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność także w okresie, gdy z tych uprawnień korzystają. Realizacji tego celu służy regulacja zawarta w art. 122 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy. Należy jednak mieć na uwadze, że prawo do prowadzenia pojazdów ma charakter podmiotowy. Jego ograniczenia mogą mieć miejsce tylko w ściśle określonych przez prawo wypadkach. Stąd też i ingerencja organu administracyjnego w postaci sprawdzenia stanu zdrowia kierującego jest ograniczona. Organ ten nie może dokonywać tej czynności w sposób dowolny, ale tylko wtedy gdy spełnione są ustawowe przesłanki. Wezwanie kierującego do poddania się sprawdzeniu stanu zdrowia – w myśl art. 122 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy – jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy nasuną się zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia. Nie wystarczą wątpliwości, że kierujący może być w takim stanie, że nie gwarantuje bezpieczeństwo prowadzenia pojazdu. Okoliczności muszą z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazywać, że w stosunku do kierującego występują przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu w takim charakterze ( vide: RA. Stefański "Prawo o ruchu drogowym. Komentarz". Dom Wydawniczy ABC, 2005, wyd. II, Komentarz do art. 122 ustawy Prawo o ruchu drogowym ). Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek wniosku Prokuratora zgłoszonego w dniu [...] r. ( karta [...] akt ). Nie jest on podmiotem, wymienionym w § 2 ust. 4 cyt. rozporządzenia, którego wniosek stanowi podstawę do wydania przez starostę decyzji, o której mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy. Wniosek ten został zgłoszony wobec uregulowań zawartych w art. 42 ustawy z dnia 20.06.1985 r. o prokuraturze ( tj. 2002, Nr 21, poz. 206 ) oraz art. 182 kpa. Zatem rozpoznanie niniejszej sprawy wymagało rozważenia zaistnienia przesłanek wymienionych w § 2 ust. 5 cyt. rozporządzenia. W tej sytuacji wniosek Prokuratora stanowił sygnał dla organu uprawnionego do wydania przedmiotowej decyzji do zbadania, czy dysponuje on wiarygodną informacją o zastrzeżeniach w stanie zdrowia skarżącego, mogących powodować u niego niezdolność do prowadzenia pojazdów. Zatem organ ten miał rozstrzygnąć według stanu faktycznego istniejącego na dzień orzekania, czy spełnione zostały w sprawie przesłanki z § 2 ust. 5 cyt. rozporządzenia uprawniające do wydania decyzji w oparciu o art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy. W tym celu organ zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa zobligowany był do zgromadzenia stosownego materiału dowodowego w sprawie. Treść wniosku Prokuratora z dnia [...] r. jedynie sygnalizowała gdzie taki materiał dowodowy się znajduje. Zaś organ orzekający winien był go zgromadzić i ocenić stosownie do art. 80 kpa. Organ I instancji nie zgromadził w sprawie żadnego materiału dowodowego przyjmując, że wniosek Prokuratora jest wystarczającym dowodem stanowiącym wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia skarżącego mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. Natomiast organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odnosząc się do treści tego wniosku przyjął, że z informacji Prokuratora wynika, iż w toku prowadzonego przez ten organ postępowania wyjaśniającego w sprawie o sygn. akt [...] biegły stwierdził, u skarżącego zespół uzależnienia od alkoholu. Otóż pogląd ten nie jest trafny gdyż nie znajduje oparcia w aktach sprawy. Z oświadczenia Prokuratora Prokuratury Okręgowej złożonego na rozprawie sądowej wynika, iż : "sygn. akt [...]" oznacza zarejestrowanie w Prokuraturze sprawy o wszczęcie postępowania wyjaśniającego w trybie administracyjnym czyli tego, którego skutkiem było złożenie przez Prokuratora wniosku z dnia [...] r. Do wniosku tego Prokurator nie załączył opinii biegłego do której się odwoływał bowiem opinia ta nie została sporządzona w toku tegoż postępowania. Opinia ta została natomiast sporządzona do sprawy wszczętej wnioskiem Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w J. o leczenie odwykowe skarżącego. Jednakże jak wynika z akt sprawy, postępowanie to zakończyło się w dniu [...] r., kiedy Sąd Rejonowy wniosek o leczenie odwykowe skarżącego oddalił. Opinia biegłego została sporządzona w [...] r. Zatem skoro wniosek Prokuratora został skierowany do organu dopiero dnia [...] r., czyli po upływie ponad 2 lat od sporządzenia opinii przez biegłego, to wniosek ten, jak to już Sąd wyżej wskazał, w tych okolicznościach sprawy mógł jedynie stanowić sygnał dla organu do wszczęcia stosownego postępowania wyjaśniającego, gdyż wystąpiły wątpliwości, że kierujący może być w takim stanie, że nie gwarantuje bezpieczeństwa prowadzenia pojazdu. Znaczna odległość czasowa od sporządzenia opinii przez biegłego do dnia zgłoszenia wniosku przez Prokuratora, przy uwzględnieniu faktu, że prawomocnym postanowieniem w dniu [...] r. Sąd Rejonowy oddalił wniosek o leczenie odwykowe skarżącego, obligowała organ orzekający do wyjaśnienia tej kwestii. Dopiero po stosownym zgromadzeniu materiału dowodowego organ orzekający, dokonując jego oceny w oparciu o art. 80 kpa, był władny rozstrzygnąć, czy dysponuje wiarygodną informacją w rozumieniu § 2 ust. 5 cyt. rozporządzenia o zastrzeżeniach w stanie zdrowia skarżącego, mogących powodować aktualnie niezdolność do prowadzenia pojazdów. Sprawa w powyższym zakresie nie została należycie wyjaśniona co stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż brak dokładnych ustaleń w powyższym zakresie spowodować mógł nieuzasadnione skierowanie skarżącego na badania lekarskie w oparciu o art. 122 ust. 2 pkt 4 cyt. ustawy. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o ww. przepisy prawa wg art. 135 i 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa orzekł jak w sentencji. Z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 152 ppsa Sąd orzekł jak w punkcie 2 wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200, 205 § 2 i 3 oraz 209 ppsa. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań.