I SA/Wa 94/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz asesor WSA Agnieszka Miernik asesor WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Protokolant Magdalena Bocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi K. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] września 2005 r., nr [...] przyznającą małżeństwu K. i A. F. zasiłek celowy w wysokości [...] zł na zakup żywności. Z ustaleń organu wynika następujący stan sprawy: K. F. i A. F. zwrócili się do Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności. Na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] września 2005 r. ustalono, że wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku i nie posiadają własnego dochodu. Prezydent Miasta L. stwierdziwszy, że wymienieni spełniają wymogi uprawniające do pomocy celowej, decyzją z dnia [...] września 2005 r. przyznał wnioskodawcom zasiłek celowy w kwocie [...] zł na zakup żywności. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podniósł, że znając bardzo trudną sytuację materialną wnioskodawców Ośrodek Pomocy Społecznej w L. stara się ich wspierać finansowo w miarę posiadanych środków pieniężnych. Wysokość przyznanego świadczenia zależy natomiast nie tylko od posiadanych środków finansowych, ale również od sytuacji życiowej innych osób i rodzin zwracających się do ośrodka o zabezpieczenie ich potrzeb. Od powyższej decyzji K. F. wniosła odwołanie. W obszernym uzasadnieniu wskazała, że wnosiła o przyznanie zasiłku okresowego. Stwierdziła, że przyznana pomoc jest zbyt mała, a pracownicy pomocy społecznej oraz innych urzędów fałszują dokumentację w jej sprawie, w szczególności dotyczącą stanu zdrowia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po zapoznaniu się z materiałem dowodowym sprawy oraz zarzutami odwołania, nie znalazło podstaw do uwzględnienia odwołania i decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i naprawy w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W oparciu o przepisy powołanej ustawy, zasiłek ten jest przyznawany w ramach uznania administracyjnego i nie jest świadczeniem obowiązkowym z pomocy społecznej. Zgodnie z wolą ustawodawcy przedmiotowe świadczenie, jako fakultatywne, może być przyznane. Nie ma natomiast obowiązku jego przyznania, jak to zostało uregulowane np. w odniesieniu do zasiłku okresowego. Swoboda działania organu nie zwalnia go wszakże z obowiązku starannego działania i przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadami k.p.a. Oceniając możliwość przyznania pomocy Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej musi również dokonać oceny, czy na przyznanie pomocy finansowej pozwalają możliwości finansowe gminy, co należy odnieść do konieczności zaspokojenia potrzeb innych osób. W przedmiotowej sprawie Kolegium Odwoławcze nie dopatrzyło się naruszenia granic uznania administracyjnego, gdyż nie odmówiono stronie przyznania świadczenia, lecz świadczenie przyznano w wysokości, która nie usatysfakcjonowała wnioskodawcy. Wysokość przyznanego zasiłku jest, zdaniem organu odwoławczego, adekwatna do uzasadnionych potrzeb strony oraz do możliwości finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej. Jak wynika z akt sprawy, strona jest pod stałą opieką Ośrodka Pomocy Społecznej. Ośrodek ten, uwzględniają własne możliwości finansowe, przyznał dotychczas stronie zasiłki w znacznej wysokości - w 2004 r., rodzina państwa F. otrzymała wsparcie finansowe w wysokości [...] zł, w ciągu pierwszych dziewięciu miesięcy 2005 r wysokość tej pomocy przekroczyła [...] zł. Ośrodka Pomocy Społecznej w L. uwzględnił również potrzeby innych osób znajdujących się pod jego opieką - we wrześniu 2005 r. wpłynęło 387 wniosków o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego, średni zasiłek celowy wyniósł 147,67 zł, ogółem na zasiłki celowe Ośrodek we wrześniu 2005 r. otrzymał kwotę 57.150 zł. Kolegium Odwoławcze wskazało ponadto, że we wrześniu 2005 r. wydano decyzję przyznającą wnioskodawcom świadczenie pieniężne w formie zasiłku okresowego. Zarzuty strony, dotyczące rzekomego fałszowania dokumentacji medycznej nie mają natomiast znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Kolegium nie jest również organem właściwym do rozpatrywania skarg na działalność Ośrodka Pomocy Społecznej w L. oraz pracowników Urzędu Miasta i powiatu. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej przez K. F. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skarżąca wskazała na trudną sytuację finansową, spowodowaną brakiem stałego dochodu, okoliczności rozwiązania stosunku pracy i trudności w znalezieniu zatrudnienia. Zarzuciła pracownikom Ośrodka Pomocy Społecznej L. fałszowanie dokumentów oraz brak zrozumienia jej problemów osobistych. Odnosząc się do rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skarżąca podniosła, iż przyznany zasiłek celowy jest nieadekwatny do potrzeb jej rodziny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Na wstępie należy zauważyć, iż prawo do zabezpieczenia społecznego jest prawem o charakterze socjalnym, gwarantowanym przez Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 67 ust. 2 Konstytucji RP obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowi ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Powołana ustawa określając ogólne zasady udzielania pomocy społecznej, w art. 2 ust. 1 wskazuje, że celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie zaś do art. 3 ust. 4 potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Przepis art. 4 nakłada jednocześnie na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Zgodnie z art. 8 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł. Zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu – art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Stwierdzić należy, że w świetle powyższych kryteriów ustawowych i materiału dokumentacyjnego organy orzekające w sprawie zasadnie wskazały, iż skarżąca i jej mąż, jako osoby bezrobotne nie posiadające dochodu, są uprawnieni do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego. Z brzmienia art. 39 ust. 1 i 2 ww. ustawy wynika, iż organ pomocy społecznej może, lecz nie musi przyznać zasiłku celowego nawet, jeżeli osoba wnioskująca o jego przyznanie spełnia przesłanki ustawowe w nim zawarte. Użyty w tym przepisie zwrot "może być przyznany zasiłek celowy", a także oparcie przesłanek przyznania tego świadczenia na kryterium niedookreślonym "zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej" wskazuje, iż decyzja organu pomocy społecznej przyznająca zasiłek podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracji nie może podejmować decyzji w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jak również ww. przepisami ustawy o pomocy społecznej. Z uwagi na fakt, iż nie jest to decyzja tzw. "związana" (kiedy spełnienie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa precyzyjnie określonych przesłanek ustawowych obliguje organ do wydania rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony) rozmiar przyznanej stronie pomocy pieniężnej uzależniony jest nie tylko od sytuacji materialnej strony. Na decyzję organu w tej materii mają bowiem wpływ zasady ogólne, wyrażone w art. 2, 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Oznacza to, iż przyznany stronie zasiłek celowy ma wystarczyć na zaspokojenie jej niezbędnych potrzeb bytowych, lecz tylko wówczas, gdy potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (zostają zaspokojone niezbędne potrzeby innych osób i rodzin korzystających z pomocy ośrodka pomocy społecznej). Organ ma zatem obowiązek uwzględnić słuszny interes strony, pod warunkiem, że nie koliduje on z słusznym interesem społecznym (ogółu świadczeniobiorców). W ocenie Sądu, skarga K. F. nie mogła być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji nie naruszają prawa oraz granic uznania administracyjnego. W sytuacji, gdy organ pomocy społecznej oceniając z jednej strony sytuację materialną i rodzinną oraz potrzeby skarżącej, z drugiej zaś własne możliwości finansowe uznał, że istnieje możliwość przyznania skarżącej i jej mężowi pomocy w kwocie [...] zł, to decyzji tej nie można zarzucić niezgodności z prawem. Organy orzekające w sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, warunkujące przyznanie zasiłku celowego. Decyzje o udzieleniu pomocy w takiej, a nie innej wysokości organy uzasadniły w sposób przekonywający, podając wielkość środków jakie mogą przeznaczyć na ten cel oraz liczbę rodzin oczekujących na pomoc pieniężną. Dodatkowo należy podnieść, że zawarte w skardze zarzuty nienależytego wykonywania obowiązków służbowych przez pracowników ośrodka nie mogą stać się przedmiotem oceny Sądu, bowiem kontroli sadowoadministracyjnej nie podlega zaniedbanie lub nienależyte wykonanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie sprawy (art. 227 k.p.a.). W tym zakresie stronie przysługuje prawo wniesienia skargi obywatelskiej w trybie określonym w Dziale VIII k.p.a. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.