V SA/Wa 2724/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Jóźków (spr.) Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak Asesor WSA - Andrzej Kania Protokolant - Michał Petranik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty refundacji wywozowej i nałożenia kary z tytułu wnioskowania o refundację wywozową wyższą niż należna 1. Stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. 2. Zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz P. S.A. kwotę 1472 zł (tysiąc czterysta siedemdziesiąt dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 3. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. P. Spółka akcyjna w B. - posiadająca pozwolenie nr [...] z [...] września 2004 r. na wywóz towaru o kodzie CN 1601 00 99 9110 w ilości [...] kg - zgłosiła na podstawie SAD nr [...] z [...] września 2004 r. do procedury wywozu towar: parówki turystyczne paczkowane, niezawierające mięsa lub podrobów drobiowych, do zgłoszenia załączyła m.in. kopię wniosku o refundację WPR1 z [...] września 2004 r. nr [...]. W trakcie procedury pobrano próbki towaru w celu przeprowadzenia badań. Wyniki przeprowadzonych badań laboratoryjnych wykazały, że wywożony towar zawiera mięso lub podroby z drobiu, co spowodowało, iż Naczelnik Urzędu Celnego w B. decyzją z [...] lutego 2005 r. nr [...] (sprostowaną postanowieniem z [...] kwietnia 2005 r. i uzupełnioną decyzją z [...] maja 2005 r.) zmienił m.in. zgłoszoną przez Spółkę taryfikację towaru z kodu ERN 1601 00 99 9110 na 1601 00 99 9190. Następnie powyższa dokumentacja została przekazana do Prezesa Agencji Rynku Rolnego. Prezes Agencji Rynku Rolnego decyzją z [...] lipca 2005 r. nr [...] - doręczoną Spółce 22 lipca 2005 r. - odmówił wypłaty refundacji wywozowej oraz nałożył na Spółkę karę w wysokości [...] zł. na podstawie art. 51 ust. 1 lit. a rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 z 15 kwietnia 1999 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych. W uzasadnieniu podniósł, iż Spółka uzyskała pozwolenie na wywóz produktów objętych kodem ERN 1601 00 99 9110 i taki wskazała w zgłoszeniu celnym. Faktycznie zaś wywożonym produktem był towar o kodzie ERN 1601 00 99 9190, a więc towar inny niż objęty pozwoleniem. Ponadto wywieziony towar nie spełniał przesłanek z art. 4 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 z 15 kwietnia 1999 r. pozwalającego przedsiębiorcy dokonać wywozu innego towaru niż określony w pozwoleniu, ponieważ nie należał do tej samej kategorii produktów. Powyższe spowodowało, iż Spółka nie wypełniła obowiązku wywozu przedmiotowego towaru, zaś przedmiotowa sytuacja została potraktowana przez Prezesa ARR, jako nieumyślne żądanie Spółki wypłacenia kwoty refundacji wyższej od należnej i dlatego na podstawie art. 51 ust. 1 lit. a ww. rozporządzenia Komisji - w myśl którego, w razie wykrycia, że przedsiębiorca wnioskował o przyznanie refundacji wyższej niż należna, naliczana jest kara stanowiąca połowę różnicy pomiędzy wnioskowaną kwotą refundacji, a kwotą należną - nałożył na Spółkę karę. Spółka od powyższej decyzji pismem z 4 sierpnia 2005 r. wniosła odwołanie, które wpłynęło do Agencji Rynku Rolnego 9 sierpnia 2005 r. W odwołaniu Spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji rażące naruszenie prawa tj. art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 z 15 kwietnia 1999 r., bowiem Prezes ARR nie mógł na podstawie tego przepisu odmówić wypłaty refundacji wywozowej, ponieważ Spółka nigdy nie występowała do Prezesa ARR ze specjalnym wnioskiem o refundację, o którym mowa w art. 49 ust. 1 ww. rozporządzenia. Formularz wniosku WPR1 składany przez eksportera w urzędzie celnym wraz ze zgłoszeniem celnym nie jest wnioskiem o refundację równoznacznym z oświadczeniem woli eksportera żądania wypłaty refundacji i nie nosi znamion "specjalności", o której mowa w art. 49 ust. 1 ww. rozporządzenia, mimo że naczelnik urzędu celnego przesyła ten formularz do Agencji Rynku Rolnego. Ponadto, jeśli nawet przyjąć, że formularz WPR1 jest "specjalnym wnioskiem" o wypłatę refundacji, to rozpatrzenie tego wniosku i wydanie decyzji na etapie, gdy Spółka nie dostarczyła dowodu potwierdzającego przywóz towarów do państwa przeznaczenia, którego złożenie warunkuje - zgodnie z art. 3 tiret drugie ww. rozporządzenia - nabycie prawa do refundacji zróżnicowanej, było co najmniej przedwczesne, gdyż wniosek był na tym etapie niekompletny, co nie dawało podstaw do jego merytorycznego rozpatrzenia. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] września 2005 r. nr [...] utrzymał decyzję Prezesa ARR w mocy. W motywach uzasadnienia wskazał, iż choć odwołanie Spółki wpłynęło z uchybieniem terminu, to jednak z uwagi na treść pouczenia zawartego w decyzji Prezesa ARR, w której brak jest wyraźnej informacji, że przy obliczaniu terminu do wniesienia odwołania nie ma zastosowania art. 57 § 5 Kpa, uznał za zasadne merytoryczne rozpatrzenie uzasadnienia. Odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśnił, iż wniosek złożony na formularzu WPR1 jest w rozumieniu art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 z 15 kwietnia 1999 r. "specjalnym wnioskiem" o refundację wywozową, o czym świadczą: przepisy art. 96 ust. 1 ustawy z 19 marca 2004 r. Prawo celne [Dz. U. Nr 68, poz. 622] - organy celne przyjmują, sprawdzają i potwierdzają wnioski o refundację oraz dokonują poboru i badania laboratoryjnego próbek towarów - oraz treść § 3 i 4 rozporządzenia Ministra Finansów z 27 kwietnia 2004 r. w sprawie dokumentów stosowanych w obrocie towarami objętymi Wspólną Polityką Rolną oraz zasad postępowania z tymi towarami w zakresie przewidzianym dla organów celnych [Dz. U. Nr 101, poz. 1031] - które określają wzór wniosku o refundację wywozową i instrukcję wypełniania i stosowania wniosku o refundację (§ 3) oraz wskazuje termin składania tego wniosku przez eksportera a także organ, do którego składa się taki wniosek o refundację (§ 4). Minister Rolnictwa za pozbawiony zasadności uznał także zarzut, że podjęcie przez Prezesa ARR decyzji w przedmiotowej sprawie było przedwczesne, bowiem dokumenty potwierdzające wywóz towaru do państwa przeznaczenia, od złożenia których zgodnie z art. 3 tiret drugie ww. rozporządzenia, uzależnione jest nabycie prawa do refundacji zróżnicowanej, mogłyby mieć znaczenie tylko i wyłącznie w sytuacji, gdyby zostały spełnione wszystkie inne warunki decydujące o uprawnieniu do refundacji wywozowej. W niniejszej sprawie zaś Spółka nie spełniła warunku koniecznego do nabycia prawa do refundacji, ponieważ wywiozła towar inny niż deklarowany w dokumentach celnych i wniosku WPR1. W skardze na powyższą decyzję wniesionej 6 października 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, P. SA zarzuciła rażące naruszenie przepisów art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 z 15 kwietnia 1999 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych i wniosła stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Przedstawiając swoje stanowisko Skarżąca powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu, stwierdziła, iż formularz WPR1 nie jest "specjalnym wnioskiem" o którym mowa w art. 49 ust. 1 ww. rozporządzenia. Podmiot uczestniczący w procedurze wywozu z refundacją jest zmuszony do złożenia odrębnego od zgłoszenia wywozowego, specjalnego wniosku, popartego dokumentami dowodzącymi faktyczne wykonanie eksportu. W jej opinii krajowy formularz WPR1 jest - według nomenklatury ww. rozporządzenia - li tylko zgłoszeniem wywozowym, a treść tego formularza i decyzji naczelnika urzędu celnego także nie są specjalnym wnioskiem eksportera o wypłatę refundacji. Wobec czego Prezes ARR nie mógł wydać spółce decyzji do wniosku, którego spółka nie składała. Na potwierdzenie swoich zarzutów Skarżąca powołała się uzyskaną wcześniej refundację, którą otrzymała na specjalny wniosek (inny niż formularz WPR1) poparty właściwymi dokumentami, których kserokopie załączyła do skargi. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko oraz argumenty prezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz. U. Nr 153, poz. 1269]. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.], w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Funkcją sądownictwa administracyjnego jest więc sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Wymaga to oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Rozważając w tym kontekście zarzuty skargi stwierdzić należy, że jest ona zasadna. Podnieść przede wszystkim należy, że organ II instancji bezzasadnie uznał, mimo, iż stwierdził uchybienie przez stronę terminu do wniesienia odwołania, że jest uprawniony do rozpoznania go merytorycznie. Usprawiedliwieniem tego stanu rzeczy - zdaniem organu - jest to, że decyzja Prezesa Agencji Rynku Rolnego, nie zawiera prawidłowego pouczenia strony o terminie do wniesienia odwołania, ponieważ pomija fakt, że w przedmiotowej sprawie, nie ma zastosowania treść art. 57 § 5 Kpa. Niniejsza sprawa, co jest bezsporne, jest sprawą dotyczącą obrotu towarowego z zagranicą, w związku z czym zastosowanie przy jej rozstrzyganiu z zastrzeżeniami z niej wynikającymi, ma m.in. ustawa z 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą [Dz. U. Nr 97, poz. 963 ze zm.]. Jak słusznie zauważył organ II instancji art. 4 tej ustawy stanowi, że "Z zastrzeżeniem warunków i zasad określonych w przepisach prawa wspólnotowego, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 10, art. 57 § 5, art. 58-60, art. 75, art. 76 § 2 i 3, art. 77 § 2-4, art. 78-88 oraz art. 97-103". Artykuł 57 Kpa odnosi się do terminów, wskazując na sposób w jaki należy je liczyć, zaś § 5 tego artykułu stanowi, że termin uważa się m.in. za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Zgodnie z treścią art. 127 Kpa, od decyzji wydanej przez organ I instancji służy stronie odwołanie do organu wyższej instancji, zaś zgodnie z treścią art. 129 § 2 i 3 Kpa, wnosi się je za pośrednictwem organu, który wydał decyzję - w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia stronie. W niniejszej sprawie strona otrzymała odpis decyzji organu I instancji 22 lipca 2005 r., a pismo stanowiące odwołanie sporządziła 4 sierpnia 2005 r. Pismo to wpłynęło do Agencji Rynku Rolnego 9 sierpnia 2005 r., a więc zgodnie z przywołanym wyżej art. 4 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. wyłączającym stosowanie art. 57 § 5 Kpa, miało to miejsce już po upływie terminu do jego wniesienia. W przedmiotowej sprawie decyzja organu I instancji zawierała pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania określone treścią art. 127 i 129 Kpa. Okoliczność wniesienia przez stronę odwołania po terminie nakładała na organ II instancji obowiązek wydania postanowienia zgodnego z treścią art. 134 Kpa tj. stwierdzającego uchybienie terminu do jego wniesienia. Postanowienie to jest ostateczne, zatem stronie służy prawo wniesienia od niego skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z treścią powoływanego wyżej art. 4 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. w sytuacjach o jakich jest w nim mowa, stosuje się przepisy Kpa z wyłączeniami - w tym art. 58-60 Kpa - które to przepisy normują kwestie związane z przywróceniem terminu. W przedmiotowej sprawie niezależnie od poglądu organu II instancji, co do prawidłowości działania Prezesa Agencji Rynku Rolnego, brak było podstaw do faktycznego przywrócenia stronie i to z urzędu terminu do wniesienia odwołania. W tej sytuacji biorąc pod uwagę to, że w przedmiotowej sprawie instytucja przywrócenia terminu nie ma zastosowania, możliwość podnoszenia ewentualnych zastrzeżeń, co do prawidłowości działania organu (jeśli strona je ma) w zakresie stosowanych przez organ przepisów, o których strona powinna wiedzieć, istnieje tylko w ramach skargi na postanowienie wydane w trybie art. 134 Kpa. Mając powyższe okoliczności na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, w związku z czym na podstawie art. 145 § 1 ust. 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy, zaś o wstrzymaniu jej wykonania na podstawie art.152 ww. ustawy.