IV SA/Wa 2438/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski,, asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi E. W. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie ochrony przyrody -oddala skargę- Postanowieniem z dnia [...] października 2005 r. Minister Środowiska, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia E. W. z dnia 20 kwietnia 2005r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie odwoławcze od postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] marca 2005r., w którym zniesiono ochronę w formie pomnika przyrody w stosunku do drzewa gatunku dąb szypułkowy, umieszczonego pod nr [...] w wojewódzkim rejestrze pomników przyrody, rosnącego w miejscowości N. gmina D., z uwagi na planowaną wycinkę tego drzewa w związku z budową autostrady [...]. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Minister Środowiska wskazał, iż decyzją Naczelnika Gminy D. z dnia [...] września 1989r. nastąpiło przekazanie przez E. W. gruntu rolnego na rzecz Skarbu Państwa w zamian za świadczenie emerytalne. Skarżący przekazując prawo własności nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] w miejscowości N., na rzecz Skarbu Państwa, przekazał również prawo własności do drzew tam rosnących. Zgodnie bowiem z art. 47 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego drzewa są trwale związane z gruntem, zatem stanowią one część składową nieruchomości. Zdaniem organu skarżący składając zażalenie na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2005r., nie mógł być uznany za stronę postępowania administracyjnego, ponieważ nie miał w tym postępowaniu interesu prawnego. Powołując się na ugruntowane orzecznictwo sądowe Minister Środowiska wskazał, iż interes prawny oparty jest na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu. Zdaniem organu brak było normy administracyjnego prawa materialnego, która przewidywałaby w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym wydanie aktu prawnego (postanowienia) w odpowiedzi na zażalenie E. W. na postanowienie organu I instancji. Skargę na powyższe postanowienie Ministra Środowiska do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł E. W. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że Minister Środowiska umarzając postępowanie nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, ponieważ nie dokonał merytorycznej i prawnej oceny zasadności zaskarżonego postanowienia, a tym samym błędnie przyjął, że częścią składową gruntu były również drzewa na nim rosnące. Według skarżącego drzewa są odrębnymi rzeczami ruchomymi i dokonanie przez organ błędnej interpretacji art. 47 i 48 kodeksu cywilnego spowodowało podjęcie błędnej decyzji. Przekazanie gruntów rolnych na rzecz Skarbu Państwa w zamian za emeryturę nastąpiło jak zaznaczył skarżący bez zabudowań oraz bez przedmiotowych drzew. Zdaniem skarżącego bowiem skoro za powyższe drzewa do chwili obecnej nie została naliczona mu emerytura, to wynika, że drzewa te nie zostały przekazane na rzecz Skarbu Państwa, a stanowią w dalszym ciągu jego własność. Zaskarżone postanowienie Ministra Środowiska umarzające postępowanie w tej sprawie, zostało zdaniem skarżącego podjęte również z naruszeniem art. 190 Kodeksu cywilnego, stanowiącego, że uprawniony do pobierania pożytków naturalnych rzeczy nabywa ich własność przez odłączenie ich od rzeczy. Dlatego też posiada on przymiot strony z uwagi na swój interes prawny o charakterze materialnoprawnym. Pozbawienie możliwości dochodzenia swych praw, zdaniem skarżącego, nie naruszałoby istoty własności, gdyby otrzymywał on za wyhodowane na swojej ziemi drzewa jakieś świadczenia. Jak wskazał ponadto skarżący ochronę prawa własności uzupełniają przepisy w myśl których właściciel może żądać od osoby, która bez podstawy prawnej weszła w posiadanie jego rzeczy, wynagrodzenia za korzystanie z niej, zwrotu pożytków za okres posiadania oraz odszkodowania za zużycie, pogorszenie lub utratę. W odpowiedzi na powyższą skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa. Zagadnieniem podstawowym dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia jest rozstrzygnięcie, czy skarżący E. W. jest stroną uprawniona do wniesienia zażalenia od postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] marca 2005r. Stosownie do treści art. 141 § 1 K.p.a. prawo do wniesienia zażalenia przysługuje wyłącznie stronie. Natomiast przepis art. 28 K.p.a stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z przepisu tego wynika, iż elementem kwalifikującym dany podmiot jako stronę w postępowaniu administracyjnym jest interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że pojęcie strony, jakim posługuje się przepis art. 28 K.p.a. może zostać wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, a więc normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku, przy czym interes prawny strony może wynikać nie tylko z przepisów prawa materialnego administracyjnego, lecz także z prawa cywilnego ( por. wyrok NSA z 19.01.1995 I SA 1326/93; Glosa 1996 z.1 str. 7). W dniu [...] marca 2005r., działający w imieniu Wojewody [...], Wojewódzki Konserwator Przyrody wydał postanowienie, w którym wykreślił z wojewódzkiego rejestru towarów i obiektów prawnie chronionych w formie pomników przyrody, drzewo, gatunek: dąb szypułkowy, pomnik przyrody ([...]) zlokalizowany w miejscowości N., gmina D. Ocena legalności tego postanowienia pozostaje poza kognicją sądu administracyjnego w niniejszej sprawie, gdyż przedmiotem zaskarżenia jest orzeczenie o charakterze proceduralnym, którym organ administracji uznał, iż skarżący nie ma przymiotu strony w sprawie ( postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] października 2005r.). Minister Środowiska umarzając w dniu [...] października 2005r. postępowanie odwoławcze zasadnie uznał, że skarżący nie ma w niniejszym postępowaniu przymiotu strony. Decyzją bowiem Naczelnika Gminy D. z dnia [...] września 1989r. skarżący E. W. przekazał, na własność Skarbu Państwa, w zamian za emeryturę nieruchomość rolną wraz z rosnącymi na niej drzewami. Jak wynika z art. 47 § 2 Kodeksu cywilnego częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego. Zgodnie zaś z art. 48 Kodeksu cywilnego, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania. Część składowa rzeczy, stosownie do treści art. 47 § 1 kodeksu cywilnego nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych. Należy wskazać, iż przepis art. 48 Kodeksu cywilnego stanowi szczególne uregulowanie kwestii dotyczącej części składowych gruntu. Przepis ten ustanawia zasadę superficies solo cedit, która ma charakter bezwzględnie obowiązujący i z której jednoznacznie wynika, że część składową gruntu stanowią drzewa na niej rosnące, które są wyłączona z odrębnego obrotu cywilnoprawnego. Art. 48 Kodeksu cywilnego wprawdzie wskazuje na istnienie wyjątków przewidzianych w ustawach, wyłączających powyższą zasadę , jednak zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie takie szczególne regulacje nie występują. Z przytoczonych powyżej przepisów wynika zatem, iż art. skarżący E. W. przekazując prawo własności nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] w miejscowości N. na rzecz Skarbu Państwa w zamian za emeryturę, przekazał również prawo własności do drzew rosnących na tej działce. Wbrew temu co podniesiono w skardze drzewa są częściami składowymi rzeczy, trwale związanymi z gruntem, a zatem nie mogą być odrębnym przedmiotem własności. Należy zatem stwierdzić, iż w dacie wydania postanowienia organu I instancji skarżący nie posiadał żadnego tytułu prawnorzeczowego do przedmiotowej działki oraz rosnących na niej drzew. W ocenie Sądu Minister Środowiska, wydając postanowienie umarzającą postępowanie odwoławcze zasadnie uznał, że przeniesienie prawa własności nieruchomości wraz z drzewami, będącymi częściami składowymi tej nieruchomości, pozbawiło skarżącego przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym. W związku z tym skarżący nie może wykazać się interesem prawnym w niniejszym postępowaniu i nie może być uznanym za stronę w myśl art. 28 K.p.a. Pogląd Ministra Środowiska powołującego się na brak interesu prawnego po stronie skarżącego wobec faktu, iż nie istnieje norma adminisytacyjnego prawa materialnego, która przewidywałaby wydanie aktu prawnego w odpowiedzi na zażalenie E. W. na postanowienie Wojewody [...] znajduje uzasadnienia. Należy bowiem podkreślić, że prawo do wniesienia zażalenia służy jedynie stronie postępowania, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczyło to postępowanie. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze, iż skarżącemu, stosownie do art. 190 Kodeksu cywilnego, przysługuje prawo do pobierania pożytków naturalnych rzeczy przez ich odłączenie i z tego uprawnienia wywodzi swój interes prawny należy stwierdzić, że skarżący przenosząc na własność Skarbu Państwa własność nieruchomości rolnej przeniósł również uprawnienie do pobierania pożytków naturalnych tej rzeczy. Biorąc więc pod uwagę, że ustawowe przesłanki rzutujące na kwestię posiadania przymiotu strony nie zostały spełnione w odniesieniu do odwołującego się E. W., słusznie organ uznał, że nie jest on stroną postępowania zakończonego postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] marca 2005r. i tym samym nie przysługuje mu prawo złożenia zażalenia od tego postanowienia. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.