I SA/Sz 843/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Sędziowie Sędzia NSA Marian Jaździński,, Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Protokolant Karolina Borowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2006 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zabezpieczenia o d d a l a skargę Postanowieniem z dnia [...] r. o nr [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. odmówił dokonania zabezpieczenia majątkowego na podstawie postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej w B. z dnia [...] r., wydanego w sprawie o sygnaturze [...] przeciwko Z. S. i innym, w przedmiocie zabezpieczenia przepadku na rzecz Skarbu Państwa dowodu rzeczowego w postaci [...] nr [...] kaliber [...] wraz z lunetą w etui z uwagi na to, że obowiązek, którego dotyczy wymienione postanowienie nie podlega zabezpieczeniu w trybie administracyjnym, a nadto to nie zawiera treści określonej w art. 156 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny, powołując się na uregulowanie art. 292 Kodeksu postępowania karnego wskazał, że zabezpieczenie grożącego przepadku następuje w sposób wskazany w Kodeksie postępowania cywilnego, natomiast podstawą zabezpieczenia prowadzonego w trybie egzekucji administracyjnej jest zarządzenie zabezpieczenia, która musi spełniać wymogi wskazane w art. 156 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Tymczasem, postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej wymogów tych nie spełnia. Nadto, Naczelnik przywołał przepis art. 195a Kodeksu karnego wykonawczego wskazując, że sporne postanowienie zabezpiecza jedynie grożący przepadek, a zatem nie może być przekazane do wykonania w trybie administracyjnym. Na to postanowienie Prokurator Rejonowy w B. złożył zażalenie, w którym wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia [...] r. o nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Sz. po rozpoznaniu złożonego zażalenia w trybie art. 17, art. 18, oraz art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko, organ odwoławczy w pełni potwierdził prawidłowość ustaleń i ocen wyrażonych w zaskarżonym rozstrzygnięciu, wskazując jednocześnie, że przepis art. 187 Kodeksu karnego wykonawczego, w którym uregulowana jest kwestia przepadków, jednoznacznie wskazuje właściwość miejscową urzędu, który na podstawie art. 195a Kodeksu Karnego Wykonawczego miałby wykonywać zlecone przez sąd lub prokuratora postanowienia o zabezpieczeniu. Z przesłanych przez Prokuraturę Rejonową w B. akt sprawy nie wynika natomiast, aby organem tym był Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. Ponadto, organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 195a § 1 w zw. z art. 187 Kodeksu karnego wykonawczego, jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek, grzywnę, obowiązek naprawienia szkody, prokurator, który wydał postanowienie, może zlecić jego wykonanie w całości urzędowi skarbowemu. Przepis ten stanowi zatem, że to urząd skarbowy dokonuje zabezpieczenia lecz nie wskazuje, zdaniem organu odwoławczego, że właściwym trybem postępowania jest zabezpieczenie administracyjne. Nadto, Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że z brzmienia art. 292 Kodeksu postępowania karnego wynika, że zabezpieczenie następuje w sposób wskazany w Kodeksie postępowania cywilnego. Reasumując, Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że w świetle takiej regulacji kwestii zabezpieczenia grożącego przepadku, grzywny lub obowiązku naprawienia szkody, zastosowanie tej instytucji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego nie jest możliwe. Nie zgadzając się z takim stanowiskiem, Prokurator Rejonowy złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów prawa, tj. art. 27 Kodeksu karnego wykonawczego, poprzez jego niezastosowanie, oraz art. 195a tej ustawy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że naczelnik urzędu skarbowego nie dokonuje zabezpieczenia majątkowego przepadku rzeczy w postępowaniu karnym. Mając na uwadze powyższą argumentację, skarżący wniósł o stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia, dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania, doprowadziła do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, jaki organ jest z mocy prawa właściwy do wykonania, wydanego przez prokuratora, postanowienia o zabezpieczeniu grożącej kary przepadku, a co za tym idzie, czy rozstrzygnięcie takie powinno odpowiadać warunkom określonym w art. 156 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tekst jednolity: Dz. U. Nr 110, poz. 968 ze zm.). Jeżeli chodzi o odpowiedź na pierwsze z postawionych zagadnień, stwierdzić należy, że stanowisko zaprezentowane w niniejszej sprawie przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. oraz Dyrektora Izby Skarbowej w Sz. jest błędne. Wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu grożącej kary przepadku następuje bowiem na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a organem właściwym do wykonania takiego orzeczenia jest naczelnik urzędu skarbowego. Powyższy wniosek należy wysnuć z poszczególnych zapisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) - Kodeks postępowania karnego (dalej – k.p.k.), ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. (Dz. U. Nr 90, poz. 557 ze zm.) - Kodeks karny wykonawczy (dalej – k.k.w.) oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zabezpieczenie majątkowe określone w rozdziale 32 k.p.k., to karnoprocesowy środek przymusu, którego celem jest zabezpieczenie realności wykonania kar i środków o charakterze majątkowym, a także roszczeń o naprawienie szkody wynikłej z przestępstwa przeciwko mieniu lub wywołania szkody na mieniu. Zabezpieczenie to może dotyczyć grożących: a) kary grzywny, b) kary przepadku, c) kary nawiązki, d) kary świadczenia pieniężnego, e) obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za krzywdę, f) roszczeń cywilnych o naprawienie szkody. Zgodnie z treścią art. 292 § 1 k.p.k, zabezpieczenie następuje w sposób określony w k.p.c., tzn. wskazany w art. 747 k.p.c., a więc przez: zajęcie ruchomości, wynagrodzenia za pracę albo wierzytelności lub innego prawa, obciążenie nieruchomości hipoteką przymusową lub ustanowienie zakazu zbywania bądź obciążania nieruchomości, gdy nie ma ona księgi wieczystej. W odniesieniu do zabezpieczenia przepadku, w art. 292 § 2 k.p.k., ustawodawca określił odmienne sposób przepadku wskazując, że: "zabezpieczenie grożącego przepadku następuje przez zajęcie ruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych oraz przez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości." Ze względu na wyraźne odesłanie art. 291 § 1 k.p.k. do przepisów k.p.c. można by wysnuć wniosek, że postanowienie o zabezpieczeniu środka karnego w postaci przepadku wykonuje komornik sądowy na postawie przepisów k.p.c. Takiemu stanowisku sprzeciwia się jednak analiza przepisów Kodeksu karnego wykonawczego, który normuje wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe, wykroczenia skarbowe i w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności (art. 1 k.k.w.), a zatem zawiera przepisy szczególne w stosunku do uregulowań k.p.k. Zgodnie z art. 25 § 1 k.k.w. "egzekucję zasądzonych roszczeń cywilnych, orzeczonej grzywny, świadczenia pieniężnego, należności sądowych oraz zobowiązania określonego w art. 52 Kodeksu karnego prowadzi się według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej. Przepis § 1 stosuje się również do wykonania postanowień o zabezpieczeniu roszczeń cywilnych będących przedmiotem postępowania karnego oraz grzywny (§ 2). Powyższy przepis należy zatem odczytać w ten sposób, że jeżeli egzekucję określonych roszczeń karnych prowadzi się zasadniczo według przepisów k.p.c., to według tych samych reguł następuje wykonanie postanowień o zabezpieczeniu, z tym jednak zastrzeżeniem, że dotyczy to wyłącznie postanowień o zabezpieczeniu roszczeń cywilnych oraz grzywny. W art. 27 k.k.w. wskazano następnie, że egzekucję środka karnego przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli k.k.w. nie stanowi inaczej. Taki zapis uzasadnia zatem wniosek, że także ten organ wykonuje postanowienie o zabezpieczeniu tego przepadku. Gdyby bowiem wolą ustawodawcy było powierzenie tych czynności komornikowi sądowemu, w treści tego przepisu, z pewnością, znalazłoby się odesłanie do przepisów k.p.c, jak w przytoczonym powyżej § 2 art. 25. Powyższy wniosek uzasadnia także brzmienie art. 195a § 1 k.k.w., który stanowi, że "jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne albo nawiązkę, sąd lub prokurator, który wydał to postanowienie, może zlecić jego wykonanie w całości organowi określonemu w art. 187", czyli urzędowi skarbowemu. Tak więc, zgodnie z powyższą regulacją, nawet w przypadku zabezpieczenia wykonania środków karnych, do egzekucji których właściwy jest komornik sądowy, jeżeli orzeczenie zabezpiecza również grożący przepadek, właściwy organ może zlecić wykonanie tego postanowienia administracyjnemu organowi egzekucyjnemu. Mając na uwadze powyższe, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem Dyrektora Izby Skarbowej, zaprezentowanym z zaskarżonym postanowieniu, że pomimo, iż wymieniony powyżej przepis stanowi, że to urząd skarbowy dokonuje zabezpieczenia, to nie wskazuje jednak, że właściwym trybem postępowania jest zabezpieczenie administracyjne, skoro poza sporem pozostaje, że egzekucję środka karnego przepadku przedmiotów prowadzi urząd skarbowy na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 27 k.k.w.). Odnosząc się następnie do kwestii koniecznych elementów postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu, które wykonuje naczelnik właściwego urzędu skarbowego, wskazać należy, że postępowanie zabezpieczające reguluje dział IV ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia na wniosek wierzyciela i na podstawie wydanego przez niego zarządzenia zabezpieczenia (art. 155a). Zgodnie z brzmieniem art. 156 ww. ustawy: "zarządzenie zabezpieczenia zawiera: 1) oznaczenie wierzyciela; 2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego, jego adresu, a w przypadku zabezpieczania należności pieniężnej na wynagrodzeniu za pracę zobowiązanego - oznaczenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adres, jeżeli wierzyciel posiada taką informację; 3) podanie treści obowiązku podlegającego zabezpieczeniu, podstawy prawnej tego obowiązku, a w przypadku zabezpieczania należności pieniężnej - także określenie jej wysokości; 4) wskazanie podstawy prawnej zabezpieczenia obowiązku; 5) wskazanie okoliczności świadczących o wystąpieniu możliwości utrudnienia bądź udaremnienia egzekucji; 6) datę wydania zarządzenia zabezpieczenia, nazwę wierzyciela, który je wydał, oraz podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego, a także odcisk pieczęci urzędowej; 7) klauzulę organu egzekucyjnego o przyjęciu zarządzenia zabezpieczenia do wykonania; 8) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów; 9) sposób i zakres zabezpieczenia". Zarządzenie zabezpieczenia musi zawierać wszystkie ww. elementy. Wzór druku zabezpieczenia określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541). Nie ulega wątpliwości, że postanowienie o zabezpieczeniu wydane przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w B. w dniu [...] r. w sprawie przeciwko Z. S. i innym, wymogów wskazanych w art. 156 § 1 nie spełnia, bowiem nie zawiera np.: podstawy prawnej obowiązku, okoliczności świadczących o wystąpieniu możliwości utrudnienia bądź udaremnienia egzekucji, pouczenia zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów. Jak stanowi art. 157 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji: "jeżeli obowiązek, którego dotyczy zarządzenie zabezpieczenia, nie podlega zabezpieczeniu w trybie administracyjnym lub zarządzenie zabezpieczenia nie zawiera treści określonej w art. 156 § 1, organ egzekucyjny nie przystępuje do zabezpieczenia", wydając postanowienie odmawiające dokonanie zabezpieczenia. Mając na uwadze powyższe, wobec stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na przebieg sprawy, skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).