I OSK 756/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.), Sędziowie NSA Barbara Adamiak, Małgorzata Borowiec, Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2006r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rady Miejskiej w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 12 kwietnia 2005r. sygn. akt II SA/Op 37/05 w sprawie ze skargi Rady Miejskiej w [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Opolskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wydzierżawienia nieruchomości gminnej oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 12.04.2005 r. sygn. akt II SA/Op 237/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę Rady Miejskiej w [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Opolskiego z dnia [...] nr [...]. Rada Miejska w [...] w dniu [...] podjęła uchwałę Nr [...] wyrażającą zgodę na wydzierżawienie na okres 10 lat, na rzecz E. U., nieruchomości gminnych w trybie bezprzetargowym, zaś Wojewoda Opolski ww. rozstrzygnięciem stwierdził nieważność tej uchwały, jako podjętej z naruszeniem art. 36 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd podkreślił, iż materialnoprawną podstawę do działania Rady Miejskiej w [...] stanowił art. 37 ust. 4 cyt. ustawy, zgodnie z którym przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio przy zawieraniu umów użytkowania, najmu lub dzierżawy na czas dłuższy niż 3 lata, a wojewoda albo odpowiednia rada lub sejmik mogą wyrazić zgodę na odstąpienie od trybu przetargowego. Wykładnia gramatyczna tego przepisu prowadzi do wniosku, iż przy zawieraniu umów m.in. dzierżawy na okres dłuższy niż 3 lata jest wymagany przetarg, chyba, że rada gminy wyrazi zgodę na odstąpienie od tego trybu, jednak do odstąpienia konieczne jest odpowiednie stosowanie ust. 1 tego artykułu – stwierdził Sąd. Ten z kolei przepis stanowi, że nieruchomości są sprzedawane lub oddawane w użytkowanie wieczyste w drodze przetargu z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, które przewidują przypadki drogi bezprzetargowej – kontynuował Wojewódzki Sąd, zaznaczając, iż odpowiednie stosowanie ust. 1 do umów, o których mowa w ust. 4 art. 37 oznacza, że wyrażenie zgody na zawieranie umów dzierżawy, najmu czy użytkowania na okres dłuższy niż 3 lata może się odbyć przy odpowiednim zastosowaniu również ust. 2 i 3. Sąd podniósł też, iż uchwała Rady określiła nie tylko przedmiot dzierżawy, ale także podmiot, tj. osobę, z którą ma być zawarta umowa, co w istocie oznacza podjęcie przez Radę indywidualnego aktu administracyjnego zewnętrznego, a do dzierżawy gruntu dochodzi gdy zawiera się umowę cywilno-prawną. Skargę kasacyjną od tego wyroku złożyła Gmina [...], reprezentowana przez radcę prawnego, wnosząc o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi, względnie uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 37 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, polegającą na przyjęciu, że z treści art. 37 ust. 4 wynika, iż wydzierżawianie nieruchomości gminnych na okres dłuższy niż 3 lata w drodze bezprzetargowej jest dopuszczalne tylko w przypadkach określonych w ust. 2 i 3 tego artykułu. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że użyte przez ustawodawcę w art. 37 ust. 4 zdanie pierwsze sformułowanie "odpowiednio" oznacza, że ust. 1 należy stosować w takim tylko znaczeniu, że dla zawierania umów użytkowania, najmu lub dzierżawy na czas dłuższy nić 3 lata konieczny jest przetarg, natomiast dla możliwości odstąpienia od przetargowego trybu zawarcia 10-letniej umowy dzierżawy na podstawie wyrażonej w oparciu o art. 376 ust. 4 zdanie drugie ustawy zgody rady gminy nie jest konieczne dodatkowo zaistnienie okoliczności przewidzianych w ust. 2 lub ust. 3 art. 37 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem przepis art. 37 ust. 4 zdanie drugie jest samodzielną regulacją pozwalającą na odstąpienie od przetargowego trybu zawarcia umowy dzierżawy na okres przekraczający 3 lata w każdym przypadku, gdy rada gminy wyrazi na to zgodę – na zasadzie uznaniowości. Odpowiadając na skargę kasacyjną Wojewoda Opolski wniósł o jej oddalenie, podkreślając, iż gdyby art. 37 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami funkcjonował w obrocie prawnym jako samodzielna podstawa do bezprzetargowego trybu zawierania umów, o których w nim mowa, na okres dłuższy niż 3 lata, nie odwoływałby się do odpowiedniego stosowania ust. 1, zaś to odwołanie oznacza, że tryb bezprzetargowy może być stosowany o ile zachodzą przesłanki wymienione w ust. 2 i 3 art. 37. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Nie można zgodzić się z zarzutem skargi kasacyjnej, iżby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalając skargę Rady Gminy w [...] naruszył prawo materialne, przez błędną wykładnię art. 37 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603). Zgodnie z tym przepisem "przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio przy zawieraniu umów użytkowania, najmu lub dzierżawy na czas dłuższy niż 3 lata. Wojewoda albo odpowiednia rada lub sejmik mogą wyrazić zgodę na odstąpienie od obowiązku przetargowego trybu zawarcia tych umów". Z kolei ust. 1 stanowi, że z zastrzeżeniem art. 2 i 3, nieruchomości są sprzedawane lub oddawane w użytkowanie wieczyste w drodze przetargu. Z cyt. art. 37 ust. 4 wynika generalna zasada, że przy zawieraniu umów użytkowania, najmu lub dzierżawy na okres do 3 lat nie obowiązuje tryb przetargowy, bowiem ten obowiązuje do zawierania tych umów na czas dłuższy niż 3 lata. Tryb przetargowy ma miejsce na mocy odpowiedniego zastosowania ust. 1 tego artykułu. Odpowiednie zastosowanie aktu czy przepisu oznacza, że niektóre unormowania stosuje się wprost, inne wcale. Na tle art. 37 odwołanie się ust. 4 do odpowiedniego zastosowania ust. 1 powoduje, że do zawierania umów, o których mowa w ust. 4 na dłużej niż 3 lata ust. 1 będzie miał zastosowanie wprost, zatem również z zastrzeżeniami, o których mowa w ust. 2 i 3 tego artykułu, bowiem ust. 1 na nie się powołuje. Natomiast ust. 2 i 3 będzie miał odpowiednie zastosowanie przy wyrażeniu zgody, o której mowa w zdaniu drugim ust. 4. Nie jest zatem tak, jak uważa Rada Gminy w [...], iż zdanie 2 ust. 4 art. 37 jest samodzielną podstawą do wyrażenia zgody na tryb bezprzetargowy, gdyż ten może mieć miejsce tylko przy odpowiednim zastosowaniu ust. 2 i 3 przy wyrażaniu tej zgody. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).