I SA/Ke 707/05

Sygnatura akt: I SA/Ke 707/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 kwietnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie: Sędzia NSA Grażyna Jarmasz (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant: ref.staż. Emilia Kundera, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12.04.2006 r. skargi K. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz K.G. kwotę 151,58 zł.( sto pięćdziesiąt jeden złotych 58/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 5 października 2005r. K. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] numer [...]. Decyzją tą uchylona została w całości decyzja Urzędu Skarbowego z dnia [...] w sprawie określenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 rok. Uprzednie rozstrzygnięcia organu drugiej instancji były trzykrotnie uchylane przez sąd administracyjny, a to: przez NSA Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z dnia 7 czerwca 2000r. sygn. akt I SA/Kr 739/98, przez NSA Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2003r., sygn. akt I SA/Kr 1989/00 jak też przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 9 marca 2005r. sygn. akt ISA/Kr 1883/03. Powodem uchyleń było odpowiednio: podzielenie stanowiska skarżącego, co do uznania wydatków z tytułu pośrednictwa określonych firm za koszt podatkowy, następnie uznanie, że rozstrzygnięcie organu winno zawierać, w stanie prawnym obowiązującym w 2000 roku, nie tylko określenie wysokości zobowiązania podatkowego, ale również zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę i zgodnie z ostatnim wyrokiem, stwierdzenie, że obowiązkiem organu było, co wynikało z drugiego z wyroków, orzeczenie o wysokości odsetek za zwłokę, a określono tylko wysokość zobowiązania oraz zaległości podatkowej w zakresie przedmiotowego podatku. Stosując się do ostatniego powoływanych wyroków, uchylając decyzję organu I instancji, Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżoną w/w decyzją z [...] określił dla K. G. należny podatek od osób fizycznych za 1995r. w wysokości [...]zł, zaległość podatkową w kwocie [...]zł oraz należne odsetki za zwłokę w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu po raz kolejny odniesiono się do wydatków skarżącego nie stanowiących, zdaniem organu, kosztów uzyskania przychodów, uwzględniając zarzuty odwołania co do kosztu pośrednictwa. Ponadto stwierdzono, że w zeznaniu rocznym PIT-32 skarżący wykazał i wpłacił należny podatek dochodowy w kwocie [...]zł. Różnicę pomiędzy podatkiem określonym przez organ odwoławczy w wysokości [...]zł, a podatkiem zeznanym, czyli kwotę [...]zł, skarżący wpłacił w dniu 4 października 2000r. Wpłata ta została zaksięgowana na należność główną w kwocie [...]zł i odsetki - [...]zł. Na poczet tejże zaległości została również zaliczona nadpłata w podatku dochodowym za 1995 rok w kwocie [...]zł. Tak więc pozostała zaległość [...]zł została objęta postępowaniem windykacyjnym w wyniku którego uzyskano część należności i odsetek ze świadczenia emerytalno rentowego, które to świadczenie od lipca 2005r. zostało zawieszone. Stwierdzono więc, że kwota zaległości na dzień 2 września 2005r. wynosi [...]zł. W dalszej części uzasadnienia organ podał, że: " Od zaległości w powyższej kwocie zgodnie art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej pobierane są odsetki za zwłokę. Odsetki od zaległości podatkowej w kwocie [...]zł na dzień wydania niniejszej decyzji wynoszą [...]zł.". Ponadto odnosząc się do argumentacji podatnika stwierdzono, że fakt nie podania wysokości odsetek w decyzji Izby Skarbowej z dnia [...] nie może skutkować ich nie naliczaniem, gdyż zgodnie z powoływanym art. 53 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 8 z 2005r., poz. 60 ze zm./ odsetki za zwłokę należą się z mocy prawa. Takie samo stanowisko przedstawił też WSA w wyroku z 9 marca 2005r. stwierdzając, że w przedmiotowej sprawie zachodzą pełne podstawy do naliczania tych odsetek. Z rozstrzygnięciem tym skarżący nie zgodził się zarzucając mu rażące naruszenie prawa, a to art. 120, art. 121 ustawy Ordynacja podatkowa, a więc przepisy stwierdzające, że organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa oraz, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Zdaniem skarżącego jeśliby organy postępowały w myśl tych zasad, to decyzja ustalająca jego zobowiązanie podatkowe z dnia [...] numer [...] jak i wszystkie pozostałe decyzje wydane przez Izbę Skarbową nie byłyby uchylane przez Naczelny Sąd Administracyjny. Konsekwencją wydawanych z naruszeniem prawa decyzji było to, że po ośmiu latach skarżący otrzymał wreszcie "prawidłowo" wydaną decyzję, zawierającą usterki formalne tj. błędne daty, a wliczone odsetki stanowią dużą kwotę uzbieraną przez osiem lat. Skarżący podkreślił, że wielokrotnie w swoich odwołaniach podniósł, że decyzje wydawane są niezgodnie z art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej, a w dniu 4 października 2000r. dokonał całości zapłaty zaległości podatkowej wynikającej z decyzji [...] z dnia [...] i zapłacił tyle, ile wynikało z tej decyzji. Teraz już wie, że w decyzji tej powinna być określona wysokość odsetek na dzień wydania tej decyzji. Skoro nie były one wtedy określone, to dlaczego dzisiaj skarżący miałby ponosić tego konsekwencje. Długotrwałości postępowania, jak i faktowi nie otrzymania we właściwym czasie prawidłowej decyzji, do której zastosowałby się, przypisuje skarżący skutek w postaci konieczności zlikwidowania działalności gospodarczej. W końcowej części skarżący podał, że obecnie jest chorym człowiekiem bez pracy, a ponad rok temu odebrano mu świadczenie rentowe. Ponieważ w ocenie skarżącego nie może on ponosić całej odpowiedzialności za błędy organu podatkowego wniósł umożliwienie mu zapłacenia odsetek do dnia wydania decyzji, jak odkreślił błędnej, Izby Skarbowej z [...] numer [...]. Poprosił także o umorzenie pozostałej kwoty odsetek. W udzielonej odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr.153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Tak więc wyeliminować z obrotu prawnego można decyzję jedynie wówczas, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego /art.145 § 1 pkt 1) ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./. W niniejszej sprawie skarga na uwzględnienie zasługuje, jednakże nie z powodu zarzutów sformułowanych w skardze, gdyż podstawa prawna do naliczania odsetek za zwłokę istniała, a był nią powoływany przez organ art. 53 ustawy Ordynacja podatkowa. Jednak, zgodnie z art. 134 § 1 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga sprawę w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja organu odwoławczego nie zawiera przedstawienia sposobu wyliczenia odsetek za zwłokę tj. odpowiednich okresów i stawek z tym związanych, podając tylko kwotę tych odsetek na dzień wydania decyzji. Ponieważ rozstrzygnięcie to zostało wydane w zakresie określenia wysokości odsetek obciążających skarżącego, brak ten powoduje, że prawidłowość, lub nie, ich wyliczenia nie poddaje się ocenie tak strony jak i Sądu. Wobec braku jednego z elementów obowiązkowych decyzji tj. uzasadnienia faktycznego, stwierdzić należy, że naruszony został przepis art. 210 § 1 pkt 6 w/w ustawy Ordynacja podatkowa. W komentarzu do tego artykułu w "Ordynacji podatkowej Komentarz 203" B.Adamiak, J.Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Oficyna Wydawnicza UNIMEX, czytamy: " Uzasadnienie faktyczne musi być zindywidualizowane, bo powołanie się w nim na same fakty ogólnie dotyczące rodzaju sprawy (notoryjne) prowadzi do jego wadliwości i to mającej wpływ istotny na wynik sprawy, gdyż nie wskazuje ono na podstawę konkretyzacji przepisów prawa." Stwierdzenie takie jest tym bardziej uzasadnione, że postępowanie trwało faktycznie kilka lat, a skarżący kwestionował wysokość odsetek za zwłokę. Do protokołu spisanego w Izbie Skarbowej z 12 sierpnia 2005r., z czynności zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, skarżący stwierdził, że odsetki winny być naliczone do dnia [...]tj. do dnia wydania błędnej decyzji organu I instancji. Także i materiał zgromadzony przez Izbę w postaci pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego dnia 16 maja 2005r. nie przedstawiał sposobu wyliczenia i kwoty odsetek, zaś nadesłane w dniu 22 sierpnia 2005r., czyli po zapoznaniu się skarżącego z aktami sprawy, pismo tego Naczelnika zawiera stwierdzenie, że stan zaległości skarżącego wynosi [...]zł, a odsetki od powyższej kwoty na dzień [...] wynoszą [...]zł. Załącznik do pisma zatytułowany: "Lista zaległości wraz z odsetkami obliczonymi nadzień: [...] " zawiera tabelę z rubrykami: okres - 12, rok - 1995, termin wpł - 30.04.96, kwota -[...], odsetki - [...]zł. A więc także i tego dokumentu nie można uznać za przedstawiający sposób wyliczenia przedmiotowych odsetek, pomijając, że skarżący nie był z nim zapoznany. Tym samym organ naruszył przepis prawa procesowego art.. 200 ustawy Ordynacja podatkowa, a naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, bo gdyby skarżący został zapoznany z tym pismem, to może złożyłby zastrzeżenia, co do wysokości odsetek i sposobu ich naliczenia, powodując, że organ musiałby przedstawić i przeanalizować tę kwestię uwzględniając przepisy w tej materii obowiązujące. Ponadto zauważyć trzeba, iż w niniejszej sprawie, z uwagi na czas trwania postępowań, należał dokonać rozpatrzenia akt sprawy pod kątem możliwości wystąpienia przesłanek uzasadniających wystąpienie okresów, za które odsetek nie nalicza się, tj. art. 54 ustawy Ordynacja podatkowa. Organ najprawdopodobniej tego nie uczynił, lecz brak uzasadnienia w tym zakresie nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenia w tym zakresie tj. okresów naliczenia odsetek za zwłokę. Co do rozstrzygnięcia w zakresie wysokości zaległości podatkowej zauważyć należy, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie przywołuje żadnych przepisów prawa, a przedstawienie w uzasadnieniu sposobu zaliczenia na należność główną i odsetki / także bez podania przepisu/ kolejnych wpłat i występujących nadpłat nie jest dostatecznym uzasadnieniem dla skarżącego orzeczenie o wysokości zaległości podatkowej w kwocie [...]zł, podczas gdy w uzasadnieniu stwierdza się , że kwota zaległości na dzień [...], a więc na dzień wydania rozstrzygnięcia, wynosi [...]zł. Odnosząc się do końcowych argumentów skarżącego, co do jego obecnej sytuacji życiowej, przyznać należy słuszność stwierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargę, że tego rodzaju okoliczności nie mają wpływu na wynik sprawy, lecz jeśli skarżący jest zainteresowany zastosowaniem ulgi podatkowej np. w postaci umorzenia zaległości podatkowej, czy samych odsetek za zwłokę, to winien złożyć stosowny wniosek do organu I instancji. Na marginesie sprawy Sąd zauważa, że w przypadku tak długotrwałych postępowań obowiązkiem organu każdej z dwu instancji jest badanie z urzędu kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego. Tym bardziej, że z dniem 1 września 2005r. zmienił się przepis art. 70 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa w zakresie czasu rozpoczęcia na nowo biegu terminu przedawnienia, po jego przerwaniu / przez pierwszą czynność egzekucyjną ,do 1 stycznia 2003r., a po tej dacie, przez środek egzekucyjny, o zastosowaniu którego podatnik został powiadomiony/. A więc termin ten biegnie na nowo po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny / dotychczas po zakończeniu postępowania egzekucyjnego/. Zaś w myśl art. 21 stawy z 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. Nr 143, poz. 1199/ do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się art. 70 § 4 ustawy wymienionej w art. 1 , czyli ustawy Ordynacja podatkowa, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, czyli w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005r. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.