I OSK 1628/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie Jolanta Rajewska (spr.) NSA Jan Paweł Tarno Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 kwietnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Wr 257/05 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu z dnia [...] w przedmiocie przyznania nagrody rocznej oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wr 257/05, oddalił skargę T. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu z dnia [...]. w przedmiocie przyznania nagrody rocznej. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy. Komendant Wojewódzki Policji we Wrocławiu decyzją z dnia [...] (bez numeru) utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia [...], nr [...], o przyznaniu T. K. 70% nagrody rocznej. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie warunków przyznawania policjantom nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg (Dz. U. Nr 86, poz. 789, ze zm.), nagrodę roczną obniża się o 20-50% w przypadku naruszenia przez policjanta dyscypliny służbowej w czasie lub podczas wykonywania zadań albo czynności służbowych, jeżeli w zakończonym prawomocnie postępowaniu dyscyplinarnym został uznany winnym zarzucanych mu czynów. T. K., orzeczeniem Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia 15 kwietnia 2004 r., został uznany winnym popełnienia przewinień dyscyplinarnych, polegających na niewykonywaniu określonych czynności służbowych oraz poleceń przełożonych i prokuratorów, za co została mu wymierzona kara dyscyplinarna nagany. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy orzeczeniem Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu z dnia 19 maja 2004 r. Decyzję z dnia [...] T. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o jej uchylenie oraz nakazanie wypłaty należnego świadczenia w całości i usunięcia z akt osobowych wszelkich orzeczeń dotyczących podlegających zatarciu kar dyscyplinarnych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 135 q ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58, ze zm.) oraz § 4 ust. 1 pkt 2 cyt. rozporządzenia z dnia 20 czerwca 2002 r poprzez przyjęcie, że skarżący naruszył dyscyplinę służbową, mimo iż wymierzona za to przewinienie kara dyscyplinarna uległa zatarciu z mocy prawa. Skarżący podkreślił przy tym, że karę zatartą należy uważać za niebyłą, a zatem ani organ, ani sąd nie może się na nią powoływać. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji we Wrocławiu wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wspomnianym wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2006 r. oddalił skargę T. K.. W uzasadnieniu wskazał, że w myśl §1 - § 3 rozporządzenia z dnia 20 czerwca 2002 r., policjantowi pełniącemu służbę przez okres pełnego roku kalendarzowego przysługuje nagroda roczna w wysokości jednomiesięcznego uposażenia. Zgodnie z § 4 rozporządzenia, nagrodę obniża się o 20-50% kwoty obliczonej, w przypadku 1) popełnienia przez policjanta przestępstwa stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem sądu, 2) naruszenia przez policjanta dyscypliny służbowej w czasie lub podczas wykonywania zadań albo czynności służbowych, jeżeli w zakończonym prawomocnie postępowaniu dyscyplinarnym został uznany winnym zarzucanych mu czynów, 3) niewywiązywania się przez policjanta będącego w służbie stałej lub kontraktowej z obowiązków służbowych stwierdzonego w opinii służbowej oraz 4) nieprzydatności policjanta na zajmowanym stanowisku stwierdzonej w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej. Przy obniżaniu nagrody rocznej uwzględnia się całokształt okoliczności sprawy, w szczególności charakter popełnionego przestępstwa lub przewinienia, jego skutki, rodzaj i wymiar orzeczonej kary oraz dotychczasowe wyniki w służbie. Jednocześnie zgodnie z art. 135q ust. 1, 2 pkt 2 i 7 (powinno być art. 135q ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 7) ustawy o Policji, kara nagany i kara zakazu opuszczania wyznaczonego miejsca ulega zatarciu po upływie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Zatarcie oznacza uznanie kary za niebyłą. Zatarcie powoduje usunięcie z akt osobowych policjanta orzeczenia o ukaraniu. Między cytowanymi przepisami ustawy i rozporządzenia, zdaniem Sądu, nie zachodzi sprzeczność, gdyż mają one inny zakres zastosowania. Po zatarciu kary fakt ukarania nie może być wykorzystywany przez przełożonych jako podstawa np. ograniczenia zaufania do policjanta. Na pytanie, czy był karany, policjant ma prawo udzielenia odpowiedzi przeczącej. Zatarcie nie ma natomiast wpływu na wysokość nagrody rocznej, która ustalana jest zgodnie z przepisami rozporządzenia z dnia 20 czerwca 2002 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył T. K., reprezentowany przez adwokata, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub zmianę zaskarżonego wyroku, a ponadto o zobowiązanie organu do wypłaty nagrody rocznej w pełnej wysokości oraz usunięcia z akt osobowych skarżącego wszelkich wzmianek dotyczących ukarania go. Domagał się także zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 135q ustawy o Policji oraz § 4 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie warunków przyznawania policjantom nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że przewinienie dyscyplinarne zobowiązuje organ do obniżenia nagrody rocznej, nawet mimo zatarcia wymierzonej kary. Autor skargi kasacyjnej wskazał, że dobrodziejstwo zatarcia kary dyscyplinarnej nie może prowadzić do rozstrzygnięć, które de facto wykluczałyby zastosowanie tej instytucji Podkreślił, że jedną z podstawowych reguł interpretacji przepisów jest argumentum a minori ad maius. Zastosowanie tej reguły w niniejszej sprawie oznacza, że skoro po zatarciu kary policjanta nie wolno nazywać ukaranym, tym bardziej nie wolno odmówić mu wypłaty nagrody z powołaniem się na fakt ukarania. Skoro, jak słusznie przyjął Sąd I instancji, policjant taki ma prawo odpowiedzieć przecząco na pytanie, czy był karany, niezrozumiałe jest równoczesne twierdzenie Sądu, iż organ może udzielić pozytywnej odpowiedzi na to samo pytanie. Przyjęcie, że zatarcie kary dyscyplinarnej nie ma wpływu na ustalenie wysokości nagród rocznych, nie ma oparcia w przepisach i stoi w sprzeczności z celem tej instytucji. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Wojewódzki Policji we Wrocławiu wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko oraz w całości podzielił pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji. Komendant Wojewódzki Policji we Wrocławiu stwierdził także, że niedopuszczalny jest wniosek skarżącego o wydanie wyroku zobowiązującego organ do wypłaty nagrody rocznej w pełnej wysokości oraz usunięcia z akt osobowych wszelkich wzmianek dotyczących ukarania skarżącego, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny jest sądem kasacyjnym, a nie reformacyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.-dalej ustawa P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu pod rozwagę bierze jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z przesłanek przewidzianych w art.183 § 2 P.p.s.a. nie występuje. NSA rozpoznał zatem wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną zgodnie z jej treścią, uznając iż podniesione w niej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Przepis art.110 ust.1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kontrolowanych przez Sąd I instancji decyzji, stanowił, że policjantowi mogą być przyznawane nagrody roczne, nagrody uznaniowe w formie pieniężnej lub rzeczowej i zapomogi. Szczegółowe zasady przyznawania nagród rocznych były w tym czasie dookreślone w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie warunków przyznawania policjantom nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg (Dz. U. Nr 86, poz. 789, ze zm.), wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w ust.2 art.110 ustawy. Nagroda roczna co do zasady przysługiwała policjantowi pełniącemu służbę przez okres pełnego roku kalendarzowego ( § 1 ust.1 rozporządzenia). W razie pełnienia służby jedynie przez część roku kalendarzowego, nagrodę przyznawano proporcjonalnie do liczby pełnionych miesięcy służby. Do okresu, od którego przysługiwała nagroda, nie wliczało się okresów między innymi urlopów bezpłatnych, przerw w wykonywaniu obowiązków służbowych, za które funkcjonariusz nie zachował prawa do uposażenia, czy też okresów zawieszenia w czynnościach służbowych albo tymczasowego aresztowania, chyba że prawomocnym orzeczeniem postępowanie karne lub dyscyplinarne w sprawie o czyn pozostający w związku z aresztowaniem lub zawieszeniem w czynnościach służbowych zostało umorzone bądź policjant został uniewinniony na podstawie prawomocnego wyroku lub orzeczenia o uniewinnieniu w postępowaniu dyscyplinarnym (§ 2 ). Przedmiotowa nagroda przysługuje w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia, stanowiącego uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne policjantowi w ostatnim dniu służby wliczanym do okresu, za który przysługuje nagroda (§ 1 ust.1 i § 3 rozporządzenia). Nagroda roczna nie przysługuje przede wszystkim w sytuacjach wyliczonych w § 5, między innymi w razie skazania za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub wymierzenia określonych kar dyscyplinarnych. Nagrodę roczną obniża się o 20% - 50% w przypadkach przewidzianych w § 4 ust.1. Samo obniżenie nagrody rocznej jest wówczas obligatoryjne. Przełożony ma natomiast prawo i obowiązek miarkowania tego obniżenia, kierując się przesłankami przewidzianymi w § 4 ust.2, w tym uwzględniając okoliczności sprawy, charakter i skutki popełnionego przewinienia. Z treści omówionych przepisów wynika, że uprawnienie do otrzymywania przez policjantów nagrody rocznej, tj. dodatkowego miesięcznego wynagrodzenia, jest jedynym z przejawów szczególnego statusu tych funkcjonariuszy. Stanowi ono rekompensatę za trudy i niebezpieczeństwo związane z ich codzienną służbą. Powiązane jest ono jednak z faktycznym wykonywaniem służby w ciągu roku a nie tylko istnieniem w tym czasie stosunku służbowego. Prawo do nagrody rocznej jest ponadto uwarunkowane należytym wykonywaniem przez policjanta nałożonych na niego obowiązków, w tym dyscypliny służbowej. Naruszenie przez policjanta dyscypliny służbowej, jeżeli w zakończonym prawomocnie postępowaniu dyscyplinarnym został on uznany winnym zarzucanych mu czynów, zawsze obliguje przełożonego do skorzystania z uprawnień przewidzianych w § 4 ust.1 cyt. rozporządzenia. Istotą obniżenia nagrody rocznej jest przy tym sprzeniewieżenie się przez policjanta ciążącym na niego obowiązkom służbowym. Takie jest ratio legis omawianych przepisów dotyczących nagradzania policjantów. Chodzi zatem o fakt naruszenia dyscypliny służbowej, który musi być wprawdzie wykazany w prawomocnie zakończonym postępowaniu dyscyplinarnym, a nie samo wymierzenie kary dyscyplinarnej. Zgodnie z art.135q ust.2 ustawy o Policji kary dyscyplinarne po upływie okresów wskazanych w punktach 1-3 podlegają zatarciu z mocy prawa. W myśl zaś ust.1 art.135q taką karę dyscyplinarną uznaje się za niebyłą. Powoduje to usunięcie z akt osobowych policjanta orzeczenia o ukaraniu. Zatarcie kary dyscyplinarnej niweczy skutki związane z tym ukaraniem w tym sensie, że nie jest możliwe powoływanie się na fakt ukarania policjanta. Uznanie kary dyscyplinarnej za niebyłą nie wyklucza jednak możliwości powoływania się na okoliczności stanowiące podstawę wymierzonej kary. Okoliczności, które stanowiły podstawę wymierzonej kary dyscyplinarnej, która następnie została uznana za niebyłą, mogą i muszą być wzięte pod uwagę przy ocenie przestrzegania przez policjanta dyscypliny służbowej. Samo zatarcie kary dyscyplinarnej nie rodzi zatem po stronie policjanta roszczenia o przyznanie mu nagrody rocznej w pełnej wysokości. W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że wymierzona T.i K.kara dyscyplinarna uległa zatarciu. Nie ulega jednak także wątpliwości, że fakt naruszenia przez skarżącego dyscypliny służbowej został wykazany w prawomocnie zakończonym postępowaniu dyscyplinarnym. Istniały zatem podstawy do obniżenia skarżącej nagrody rocznej na podstawie § 4 ust.1 pkt.2 powołanego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2002r. Zarzut uchybienia przez WSA we Wrocławiu powołanej normie oraz art.135q ustawy o Policji jest więc niezasadny. Naruszenia innych przepisów prawa materialnego lub procesowego Sądowi I instancji nie zarzucono. Z tych względów skarga kasacyjna jako niezawierająca usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu. W tym stanie Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art.184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.