II OZ 382/06

Dnia 12 kwietnia 2006 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2006 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W., M. W., J. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 9 stycznia 2006 roku, sygn. akt II SO/Op 77/05 odrzucające zażalenie D. W., M. W., J. W. i M. W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 2 listopada 2005 roku w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 22 lutego 2005 roku [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 stycznia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odrzucił zażalenie D. W., M. W. J. W. i M. W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 2 listopada 2005 roku. Sąd pierwszej instancji wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, iż w dniu 3 kwietnia 2005 roku D. W., M. W., J. W. i M. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 22 lutego 2005 roku. Następnie, w dniu 27 lipca 2005 roku, skarżący złożyli w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu wniosek o wyłączenie z urzędu od orzekania w przedmiotowej sprawie wszystkich sędziów tego Sądu i o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi administracyjnemu podając, że wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości oraz strony, która ma w tym interes prawny. W związku z powyższym sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyli pisemne oświadczenia, w których każdy z sędziów oświadczył, iż nie zna skarżących i nie istnieje między nim a skarżącymi żaden stosunek osobisty, który mógłby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności oraz że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., które mogłyby stanowić podstawę do wyłączenia od rozpoznania sprawy. Postanowieniem z dnia 20 października 2005 roku (sygn. akt II OW 66/05) Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 22 § 3 p.p.s.a., wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów i asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 2 listopada 2005 roku, wydanym w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 20 § 1 p.p.s.a., każdy ze skarżących został wezwany do uzupełnienia złożonego wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, poprzez wskazanie z imienia i nazwiska wszystkich sędziów, których dotyczy wniosek o wyłączenie oraz odniesienie się do każdego z nich i uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący złożyli w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu, pismo z dnia 2 listopada 2005 roku, kierowane do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zatytułowane "zażalenie", w którym podali, iż zaskarżają wyżej opisane zarządzenie, wnosząc o jego uchylenie i zmianę oraz o wyłączenie od orzekania wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, z uwagi na ukrywanie zatrudnienia w tym sądzie Sędzi D.. W zażaleniu skarżący ponadto zarzucili, że ze względu na powiązania rodzinne i układy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie powinien orzekać w żadnej ze spraw. Wskazując na "układy korupcyjne W. D., z którym wszystkie procesy są związane", skarżący podnieśli, iż są przypadkowymi ofiarami, gdyż osoba ta wspólnie i w porozumieniu z Urzędem Gminy i Starostwem wyprowadziła grunty byłych Państwowych Gospodarstw Rolnych do zasobów prywatnych. Podnieśli również, iż wszystkie sprawy zawisłe przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu rozpatrywane są na posiedzeniach niejawnych, z udziałem organów nadzoru budowlanego i członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy, co umożliwia bezkarne budowanie bez pozwoleń i aktów własności. Wojewódzki Sąd Administracyjny uzasadniając orzeczenie wskazał na wstępie, iż zażalenie stanowi środek odwoławczy od wydawanych przez Sąd postanowień incydentalnych, niekończących postępowania w sprawie. Stosownie do art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a nadto na postanowienia, które zostały enumeratywnie wymienione w tym przepisie. Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, co skutkuje tym, że zastosowanie ma przepis art. 178 p.p.s.a., zgodnie z którym wojewódzki sąd administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Ustawodawca przewidział także możliwość wniesienia zażalenia na zarządzenia przewodniczącego, stanowiąc w art. 198 p.p.s.a., że przepisy dotyczące zażalenia na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego należy stosować odpowiednio do zażaleń na zarządzenia przewodniczącego, jeżeli ustawa przewiduje wniesienie zażalenia. W świetle powyższego, Sąd pierwszej instancji uznał, iż zażalenie na zarządzenie przewodniczącego dopuszczalne jest wyłącznie w przypadkach wyraźnie określonych w ustawie. A contrario w innych sytuacjach wniesienie zażalenia na zarządzenie przewodniczącego jest niedopuszczalne. Analiza przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w tym art. 49 § 2 p.p.s.a., doprowadziła Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do wniosku, że ustawodawca nie przewidział możliwości wniesienia zażalenia na zarządzenie przewodniczącego o wezwaniu stron do usunięcia braków formalnych wniosku, wydanego w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 20 § 1 p.p.s.a. Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 9 stycznia 2006 roku wnieśli D. W., M. W., J. W. i M. W., wnosząc o jego uchylenie i zmianę przez wyłączenie z urzędu wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W uzasadnieniu zażalenia skarżący powtórzyli swoją argumentację dotyczącą stronniczości sędziów oraz ich powiązań z osobą "W. D.". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że nie jest dopuszczalne zażalenie na zarządzenie przewodniczącego w przedmiocie wezwania strony do usunięcia braków formalnych pisma. Należy zauważyć, iż w zażaleniu na postanowienie z dnia 9 stycznia 2006 roku skarżący nie podnoszą żadnych zarzutów co jego treści i przedmiotu. Zarzuty skarżących koncentrują się na kwestii wyłączenia sędziów podczas, gdy celem wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku o wyłączenie sędziów jest umożliwienie nadania biegu temu wnioskowi. Ze sposobu sformułowania środka odwoławczego zdaje się wynikać brak zrozumienia skarżących co do charakteru wezwania oraz tego, że kwestionując powyższe zarządzenie przyczynili się do przedłużenia postępowania wpadkowego /incydentalnego/, jakim jest postępowanie w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego. Ustawodawca regulując kwestię zarządzeń przewodniczącego w art. 198 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w sposób wyraźny określił, iż do zarządzeń przewodniczącego stosuje się odpowiednio przepisy Działu IV p.p.s.a. - "Środki odwoławcze", jeżeli ustawa przewiduje wniesienie zażalenia. W ustawie tej brak jest przepisu regulującego postępowanie przed sądem administracyjnym, który generalnie dopuszczałby możliwość zaskarżania zarządzeń przewodniczącego. Z tego względu w każdym przypadku konieczne jest zbadanie, czy istnieje przepis szczególny przewidujący zaskarżalność zarządzeń danego rodzaju. Zażalenie jest dopuszczalne jedynie w przypadkach wyraźnie określonych w ustawie. Jeżeli zatem ustawa, przewidując wydanie postanowienia lub zarządzenia, jednocześnie nie stanowi, iż na takie postanowienie lub zarządzenie przysługuje prawo wniesienia zażalenia, to wniesienie tego środka odwoławczego jest niedopuszczalne. Podnieść należy, iż postępowanie przed sądem administracyjnym cechuje się pewnym formalizmem, czego wyrazem jest między innymi uzależnienie nadania biegu pismu strony od spełnienia określonych warunków (art. 46 – 48 p.p.s.a.). Jednocześnie, by nie ograniczać stronom "prawa do sądu", ustawodawca zobligował przewodniczących do wzywania stron o uzupełnienie lub poprawienie pisma w terminie siedmiu dni, jeśli pismo nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych – pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Jeśli strona nie uzupełni lub nie poprawi pisma w przepisanym terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania. Na zarządzenie przewodniczącego o pozostawieniu pisma bez rozpoznania przysługuje zażalenie (art. 49 § 2 p.p.s.a.). Konkludując, przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na zarządzenie przewodniczącego o wezwaniu do usunięcia braków formalnych pisma. Istnieje wprawdzie możliwość zakwestionowania zasadności takiego zarządzenia, ale dopiero w zażaleniu na zarządzenie przewodniczącego w przedmiocie pozostawienia pisma bez rozpoznania. Zażalenie na zarządzenie przewodniczącego o wezwaniu strony do usunięcia braków formalnych pisma nie ma swego umocowania w przepisach regulujących procedurę sądowoadministracyjną. Z mocy art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji, uwzględniając treść art. 198 p.p.s.a., prawidłowo zastosował w sprawie przepis art. 178 p.p.s.a. i zasadnie odrzucił zażalenie. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.