II OZ 276/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA A. Gliniecki (spr.), Sędziowie NSA, Protokolant, po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 lutego 2005 r., sygn. akt II SA/Po 27/05 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H. R. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia 8 listopada 2004 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego p o s t a n a w i a uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę skierować do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Pismem z dnia 13 grudnia 2004 r., pełnomocnik skarżącego H. R., adwokat P. S. wniósł skargę na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia 8 listopada 2004 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia 8 września 2004 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. W skardze tej jednocześnie wniesiono o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ze względu na możliwość wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody. Pełnomocnik skarżącego podniósł, iż niewykonanie decyzji nakazującej rozbiórkę do czasu rozpatrzenia skargi nie spowoduje dla nikogo uszczerbku, ani nie stworzy zagrożenia, że decyzja nie będzie mogła w ogóle zostać wykonana. Natomiast wykonanie decyzji i następnie uwzględnienie skargi spowoduje podwójne koszty, związane z rozbiórką i następnie wzniesieniem obiektu przez skarżącego. W odpowiedzi na skargę, wniesionej w dniu 6 stycznia 2005 r., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu wniósł o oddalenie skargi. Postanowieniem z dnia 3 lutego 2005 r., sygn. akt II SA/Po 27/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że skarżący wykazał możliwość poniesienia znacznej szkody, poniósł bowiem koszty związane z wybudowaniem obiektu, następnie poniósłby koszty związane z jego rozbiórką, a w przypadku uwzględnienia jego skargi, kolejne koszty ponownego wybudowania obiektu. Wskazując na powyższe okoliczności Sąd uznał, że zachodzą przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Odpis postanowienia doręczono uczestnikowi postępowania W. K. w dniu 10 lutego 2005 r. Sygn. akt II OZ 276/05 Radca prawny R. R., pełnomocnik W. K., wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 lutego 2005 r. o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. W zażaleniu tym podniesiono, iż treść postanowienia nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Wskazano bowiem, że koszty związane z rozbiórką wybudowanego bez odpowiedniego zezwolenia obiektu budowlanego są naturalnym następstwem samowoli budowlanej i nie można traktować tego jako szczególnej okoliczności uzasadniającej wstrzymanie wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu. W zażaleniu tym podniesiono, że rozbiórka małej, drewnianej szopki, wybudowanej systemem gospodarskim, nie spowoduje znacznej szkody natomiast jej ewentualne ponowne postawienie, wyklucza możliwość stwierdzenia, że zajdą trudne do odwrócenia skutki w wyniku jej rozbiórki. W dniu 25 lutego 2005 r. (data stempla pocztowego), pełnomocnik skarżącego wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia. W piśmie tym podniesiono, że koszty związane z budową, rozbiórką i kolejną budową (w razie uwzględnienia skargi), uzasadniają wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i wskazują na niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody dla skarżącego. Ponadto podniesiono, że obiekt ten nie zagraża bezpieczeństwu, a w przypadku nieuwzględnienia skargi, może być rozebrany w każdym czasie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zatem wstrzymanie wykonania aktu lub czynności nie jest regułą i musi być Sygn. akt II OZ 276/05 uzasadnione. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. wskazuje jednoznacznie, iż warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (w tej sprawie decyzji) jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Sąd postanawia bowiem o wstrzymaniu wykonania bądź o nie wstrzymywaniu wykonania decyzji na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności. Nie wystarcza więc jedynie powołanie się na treść przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a.. Natomiast Sąd, w uzasadnieniu postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, powinien wyraźnie wskazać, na jakiej podstawie (opierając się na przesłankach art. 61 § 3 p.p.s.a. i stopniu ich uprawdopodobnienia we wniosku) uznał, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest uzasadnione. Nie można jednak zgodzić się z logiką argumentacji pełnomocnika W. K., zawartą w zażaleniu. Przyjmując bowiem taki tok rozumowania, nie należałoby wstrzymywać wykonania żadnej decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego, który przez organ administracji publicznej został uznany za samowole budowlaną. Poza tym, zgodnie z przyjętym w zażaleniu poglądem "niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków", mogłoby mieć odniesienie tylko do obiektów o znacznej wartości materialnej. Tymczasem "niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków" są przesłankami wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, które winny być oceniane indywidualnie w każdej sprawie, niezależnie od wartości materialnej obiektu budowlanego, którego nakazano rozbiórkę. Rozbiórka obiektu budowlanego, niezależnie od jego wielkości i wartości materialnej, z samej istoty tej czynności, powoduje trudne do odwrócenia skutki, i to należy tez mieć na uwadze. Zaś "niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej Sygn. akt II OZ 276/05 szkody" jest pojęciem wymagającym każdorazowo oceny odniesionej do statusu materialnego inwestora. Nie można tego pojęcia wyłącznie wiązać z jakąś z góry ustaloną wartością, wyrażającą się w setkach tysięcy złotych, czy też w milionach złotych. Bowiem to co dla jednego będzie bez wartości, dla innego może oznaczać znaczną szkodę. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., nie może być tylko przywilejem dla bogatych, gdyż naruszałoby to zasadę równości wszystkich wobec prawa (art. 32 ust 1 Konstytucji RP). Poza tym, wymiar sprawiedliwości sprawowany przez sądy administracyjne, polegający na kontroli działalności administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym, musi również brać pod uwagę zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Zaskarżone postanowienie w niniejszej sprawie, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 p.p.s.a., należało uchylić, bowiem Sąd pierwszej instancji nie uzasadnił właściwie swego stanowiska.