II SA/Wa 417/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Ewa Pisula-Dąbrowska Sędzia WSA - Eugeniusz Wasilewski Asesor WSA - Przemysław Szustakiewicz (spr.) Protokolant: - Izabela Kaliszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2006 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej , - oddala skargę- Minister Obrony Narodowej działając na podstawie art. 112 pkt. 4 oraz art. 115 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U. Nr 179 poz. 1750 ze zm.) decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r. zwolnił [...] K. Z. z zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu organ wskazał, iż oficer otrzymał dostateczną ocenę ogólną w okresowej opinii służbowej oraz niskie oceny działalności służbowej potwierdzone wynikami kontroli przeprowadzonymi przez Departament Kontroli Ministerstwa Obrony Narodowej. W dniu 20 grudnia 2005 r. odwołanie od powyższej decyzji złożył pan [...] K. Z. Oficer wskazał, iż jego zdaniem opinia okresowa będąca podstawą jego zwolnienia ze służby zawiera braki formalne w zakresie wymogów określonych przez stosowne procedury. Zgodnie, bowiem z art. 26 ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przełożony żołnierza zawodowego dokonuje oceny wywiązywania się przez niego z obowiązków służbowych na określonym zajmowanym przez żołnierza zawodowego stanowisku na podstawie opisu tego stanowiska wyrażonego w karcie opisu stanowiska. Tak, więc żołnierz zawodowy powinien być zapoznany z kartą opisu stanowiska zanim je obejmie. Stanowisko takie, zdaniem strony, zostało określone w decyzji Nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2004 r. w sprawie wprowadzenia karty opisu stanowiska służbowego, a następnie doprecyzowane w wytycznych Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej- [...]. Jednak [...] K. Z. do dnia, w którym złożył odwołanie takiej karty opisu stanowiska służbowego nie otrzymał i nie był z nią zapoznany. Zdaniem strony takie działanie było poważnym naruszeniem procedury postępowania i czyniło procedurę opiniowania bezprzedmiotową. Ponadto [...] K. Z. wykazał, że jego działania na zajmowanym stanowisku służbowym były do czasu sporządzenia opinii ocenione jak prawidłowe, a on sam uzyskiwał pozytywne oceny przełożonych. Minister Obrony Narodowej działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r. w części dotyczącej zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej ustalając nową datę zwolnienia na dzień [...] lutego 2006 r., a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 112 pkt 4 wojskowej ustawy pragmatycznej podnosząc, iż przepis ten wskazuje na możliwość zwolnienia ze służby żołnierza zawodowego wskutek otrzymania przez niego dostatecznej oceny ogólnej określonej w okresowej opinii służbowej. Minister Obrony Narodowej uznał, iż potrzeby Sił Zbrojnych RP nie przemawiają za wyznaczeniem strony na wysokie stanowisko służbowe, jeśli otrzymał on tylko ocenę dostateczną, a w Siłach Zbrojnych RP służy bardzo wielu oficerów, którzy otrzymali dobrą i bardzo dobrą ocenę, a ich kwalifikacje i doświadczenie przemawiają za tym, aby wyznaczać ich na stanowisko służbowe, które możliwe byłoby do zaproponowania [...] K. Z. Odnosząc się do zarzutów strony organ podkreślił, iż karty opisu stanowiska są sukcesywnie tworzone dla poszczególnych stanowisk w wojsku. Jest to proces rozciągnięty w czasie i niezakończony we wszystkich jednostkach wojskowych. W tej sytuacji, gdy dla danego stanowiska nie ma jeszcze karty opisu stanowiska, to opiniowanie prowadzi się przez analizę zakresu obowiązków podpisanego przez żołnierza, co uczyniono w przypadku [...] K. Z. Minister Obrony Narodowej podkreślił także, że w wyniku przeprowadzonej przez Departament Kontroli MON kontroli w roku 2003 i w roku 2004 jednostka wojskowa, [...] otrzymała odpowiednio ocenę dostateczną, a następnie niedostateczną, co także miało wpływ na treść powziętej decyzji. W dniu 10 lutego 2006 r. skargę na powyższą decyzję złożył pan K. Z. Zdaniem skarżącego wyłączną podstawą do wydania opinii służbowych stanowią karty opisu stanowiska, które w jego przypadku nie były sporządzone. Przyjęcie innego poglądu oznaczałoby brak opartej na rzetelnej i obiektywnej podstawie oceny wywiązywania się żołnierza z obowiązków służbowych. Tymczasem w jego sprawie ocenę sporządzono na podstawie zakresu obowiązków pochodzącego jeszcze z roku 2002. Nadto skarżący wskazał, iż zaskarżona decyzja była wydana na podstawie art. 112 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który przewiduje możliwość, a nie konieczność zwolnienia żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej w przypadku uzyskania dostatecznej oceny okresowej, a więc organ nie musiał zwolnić go ze służby. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. W dniu 8 maja 2006 r. pełnomocnik skarżącego złożył pismo procesowe uzupełniające zarzuty skargi., w którym zarzucił Ministrowi Obrony Narodowej naruszenie art. 7, 10 Kpa w zw. z art. 77 § 1 Kpa w zw. z art. 107 § 3 Kpa, bowiem zaskarżona decyzja wychodzi poza ramy uznania administracyjnego. Organ nie uwzględnił w swej decyzji słusznego interesu strony oraz nie rozważył go podczas prowadzenia postępowania. Jednocześnie w toku postępowania nie zapewniono skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu i pozbawiono go prawa do wypowiadania się w przedmiocie zgromadzonych dowodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, iż podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 112 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przepis ten wskazuje, że organ wojskowy może zwolnić żołnierza zawodowego ze służby w przypadku otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w okresowej opinii służbowej. Jak wynika z akt sprawy pan [...] K. Z. otrzymał dostateczną ocenę w opinii okresowej wysławionej w dniu [...] lipca 2005 r. żołnierz złożył odwołanie od powyższej opinii i o sposobie rozpatrzenia odwołania został poinformowany zgodnie z § 11 ust 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 marca 2004 r. w sprawie opiniowania żołnierzy zawodowych ( Dz. U. Nr 43 poz. 397) podczas rozmowy służbowej w dniu [...] września 2005 r.. Ocena ta było sformułowana w oparciu o analizę wykonywania przez skarżącego obowiązków służbowych określonych w "Zakresie obowiązków [...]", z którym [...] K. Z. zapoznał się w dniu [...] sierpnia 2002 r.. Należy tu wskazać, iż zgodnie z przepisami ustawy z dnia 11 września 2003 r. art. 26 ani inny przepis nie wskazują formy i nazwy dokument na podstawie, którego dokonywana ma być ocena okresowa. Jedynie w art. 26 ust. 3 przywołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wskazano, iż opinia służbowa ma na celu ocenę wykonywania przez żołnierza obowiązków służbowych. Powyższy cel można było ustalić na podstawie "Zakresu obowiązków [...]" ,a przeprowadzona procedura opiniowania nie narusza przepisu art. 26 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz cytowanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 marca 2004 r. Decyzja podjęta w sprawie przez Ministra Obrony Narodowej ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż ustawodawca przyznał organowi możliwość wyboru sposobu postępowania z oficerem, który otrzymał dostateczną ocenę okresową. W konsekwencji organ, dokonując swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, może rozstrzygnąć daną sprawę uznając za istotne określone fakty i podniesione przez stronę argumenty przemawiające za ustalonym wynikiem postępowania, inne zaś uznając za nieistotne dla rozstrzygnięcia. W trakcie dokonywania wspomnianej oceny, organ administracji publicznej zobligowany jest mieć na uwadze słuszny interes obywateli oraz uwzględniać interes społeczny, w szczególności zaś powinien zmierzać do realizacji zasady prawdy obiektywnej, co w przypadku uznania administracyjnego ma szczególne znaczenie. Dlatego też trafność rozstrzygnięcia w każdym indywidualnym przypadku wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia wszelkich argumentów, które stanowiłyby podstawę do przyjęcia określonego stanowiska. Rozstrzygając w ramach uznania administracyjnego organ jest ponadto zobowiązany do przestrzegania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), a przede wszystkim do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zobowiązany jest również do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz do uzasadnienia według wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Niezależnie od powyższego dodać należy, że uznaniowy charakter decyzji administracyjnej oznacza nie tylko możliwość działania organu na jego własną odpowiedzialność w oparciu o upoważnienie ustawowe. Zakreśla on także zakres jej sądowej kontroli, która nie jest wyłączona, lecz ograniczona w szczególności do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, a to zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd kontroluje, zatem, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Innymi słowy mówiąc, czy nie nosi cech dowolności. Wspomniane granice wytycza natomiast sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości. Pozostaje on poza kontrolą sądowo - administracyjną, która obejmuje wyłącznie kryterium legalności określone we art. 1 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Mając, zatem za podstawę powyższe kryteria należy wskazać, iż organ nie wyszedł poza wyżej zakreślone ramy uznania administracyjnego. W decyzji organ wskazał, że sytuacja w Siłach Zbrojnych RP, gdzie służbę pełni wielu oficerów, którzy uzyskali lepsze oceny okresowe sprawia, iż są oni bardziej uprawnieni do objęcia stanowisk służbowych, które biorąc pod uwagę stopień wojskowy skarżącego mogłoby być jemu powierzone. Organ wskazał także na wyniki dwóch kontroli przeprowadzonych w roku 2003 i w roku 2004 w jednostce wojskowej, którą dowodził [...] K. Z. Wynik tych kontroli był z roku na rok coraz gorszy. Najpierw, bowiem [...] otrzymał ocenę dostateczną, a następnie niedostateczną wskazują na brak powodów, dla których skarżący nadal mógłby pełnić służbę wojskową. Skarżący w trakcie postępowania miał możliwość składania wniosków dowodowych i żądania zaznajomienia się z aktami sprawy, jednak, jak wynika z akt sprawy, z tych uprawnień nie skorzystał. Samo zaś postępowanie było prowadzone w oparciu o dokumenty znane już skarżącemu. Organ, w toku postępowania wziął pod uwagę cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i wskazał, jakie okoliczności, w tym także te rozpatrywane z punktu widzenia interesu Sił Zbrojnych RP, spowodowały, iż podjął decyzję o zwolnieniu oficera z zawodowej służby wojskowej. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.