IV SA/Po 1115/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant: sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi S. K. na uchwałę Senatu Uniwersytetu im. [...] w P. z dnia [...] maja 1999 r. nr [...] w przedmiocie oceny na dyplomie postanawia odrzucić skargę /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ G.Radzicka /-/ P.Miładowski IV SA/Po 1115/04 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia [...] lutego 2004 r. S. K. zwrócił się do Rektora Uniwersytetu o "sprostowanie błędnie wpisanej oceny w dyplomie nr [...]. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, iż w dniu [...] grudnia 2003 r. uzyskał tytuł magistra na W. P. i A. na kierunku prawo, dyplom otrzymał dnia [...]stycznia 2004 r., a zaświadczenie z wykazem ocen dnia [...] lutego 2004 r. Zdaniem wnioskodawcy osiągnięty przez niego ogólny wynik ze studiów – 3,55 uprawnia go do wpisania na dyplomie oceny dobrej, podczas gdy na dyplomie wpisano ocenę dostateczną. Wskazując, iż przyjęta przez uczelnię forma zaokrąglania ocen nie jest spotykana, a nadto jest sprzeczna ze znaną w matematyce. Nie godząc się na zaokrąglenie oceny w dół wnioskodawca zażądał wpisania w dyplomie oceny "dostateczny plus". Pismem z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] Prorektor Uniwersytetu im. [...] poinformował S. K., iż wpis ocen na dyplomie ukończenia studiów został dokonany zgodnie z §57 ust. 3 Regulaminu Studiów [...], który postanawia, iż w dyplomie ukończenia studiów wyższych wpisuje się ostateczny wynik studiów wyrównany do pełnej oceny według zasady: do 3,75 – ocena dostateczna, powyżej 3,75 ocena dobra. Pismem z dnia [...] marca 2004 r. S. K. ponownie wystąpił do Rektora [...] z wnioskiem o wpisanie w wydanym mu dyplomie ukończenia studiów oceny "dobry" lub "dostateczny plus". W uzasadnieniu wniosku strona powołała się na statystyczne systemy uśredniania i wyrównywania wartości określone przez Polski Komitet Normalizacyjny, zgodnie z którymi wyrównanie w górę następuje po przekroczeniu połowy wartości. Wnioskodawca wskazał, iż według tej zasady określone zostały przez Ministra Edukacji Narodowej oceny oraz wartości graniczne, a zasada przyjęta w §57 ust. 3 Regulaminu studiów dla oceny dostateczny i dobry narusza Normę Polską. Żądając sprostowania oceny S. K. poinformował Rektora, iż w przypadku nie rozpatrzenia jego wniosku sprawę skieruje na drogę sadową. Pismem z dnia [...] kwietnia 2004 r. Prorektor [...] poinformował S. K., iż jedynym aktualnie obowiązującym dokumentem regulującym warunki dokonywania wpisu ocen na dyplomie ukończenia studiów wyższych na [...] jest Regulamin studiów wprowadzony Uchwałą Senatu [...] nr [...] z dnia [...]maja 1999 r. Prorektor wskazał ponadto, iż w Dzienniku Urzędowym nr 6 z 1995 r., brak jest poz. 35, na którą wnioskodawca powołał się. Pismem z dnia [...] maja 2004 r., skierowanym do Rektora [...], S. K. wniósł o uchylenie uchwały Senatu [...] nr [...] z dnia [...] maja 1999 r. jako niezgodnej z Polską Normą PN-70/N-02120 oraz o wpisanie oceny na wydanym mu dyplomie zgodnie z zasadami wyrażonymi w tej normie, powtarzając swoją wcześniejsza argumentację. W odpowiedzi, pismem z dnia [...] sierpnia 2004 r. Prorektor [...] poinformował stronę, iż żądanie uchylenia przedmiotowej uchwały Senatu nie jest zasadne, bowiem przyjęty w tym akcie system ocen wprowadzony został na podstawie przepisów ustawy o szkolnictwie wyższym i jest zgodny z obowiązującym prawem. Rektor wyjaśnił, iż zakres stosowania wskazanej przez stronę Polskiej Normy związany jest z opracowywaniem norm i przepisów technicznych. Stanowisko to doręczono skarżącemu w dniu [...] sierpnia 2004 r. Wniesioną przed otrzymaniem tego stanowiska skargą z dnia [...] sierpnia 2004 r. na uchwałę Senatu [...] Nr [...] z dnia [...] maja 1999 r. S. K. zwrócił się do tut. Sądu o "uchylenie tej uchwały" ponieważ narusza ona jego interes prawny. Skarżący wyjaśnił, iż pismami z dnia [...] lutego 2004 r., [...] marca 2004 r. oraz [...] maja 2004 r. bezskutecznie wzywał skarżony organ do usunięcia naruszenia prawa. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, iż wystąpiła do Rektora [...] o sprostowanie oceny na dyplomie ukończenia studiów, lecz wniosek jego rozpatrzono odmownie, z uwagi na regulację zawartą w § [...] ust. [...] zaskarżonej uchwały. W odpowiedzi na skargę Prorektor [...] wniósł o jej oddalenie, w uzasadnieniu swojego stanowiska wskazując, iż zgodnie z przepisami ustawy o szkolnictwie wyższym prawa i obowiązki studenta związane z tokiem studiów określa regulamin studiów, na [...] Regulamin studiów przyjęty został uchwałą Senatu tej Uczelni Nr [...]z dnia [...] maja 1999 r., a zakres zastosowania powoływanej przez stronę Polskiej Normy dotyczy opracowywania norm i przepisów technicznych, w szczególności ustalania wartości liczbowych charakteryzujących właściwości wyrobów i surowców. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. zważył, co następuje. Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 58 §1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) warunkiem formalnym skutecznego złożenia skargi jest jej wniesienie przez podmiot, któremu zgodnie z art. 50 §1 lub 2 tej ustawy przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego w niniejszej sprawie jest uchwała Senatu [...] Nr [...] z dnia [...] maja 1999 r., którą przyjęto Regulamin studiów na tej uczelni. Skarżący, będący absolwentem tej uczelni, zakwestionował uregulowanie zawarte w § [...] ust. [...] i [...] Regulaminu, stanowiące o zasadach ustalania ocen na dyplomie, w zakresie ocen: dobry i dostateczny, zaś sama skarga wniesiona została w związku z negatywnym rozpatrzeniem złożonego przez niego wniosku o zmianę oceny na dyplomie. W odniesieniu do tak sformułowanej skargi istotę legitymacji skargowej w rozpatrywanej sprawie stanowi uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli uchwały senatu. Tak zobiektywizowane rozumienie legitymacji skargowej nie oznacza jednakże, że skarga może być złożona od aktu lub czynności, z którymi skarżącego nie wiążą więzy subiektywne. Zgodnie z art. 50 §1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi skarga może dotyczyć tylko "własnej sprawy administracyjnej" skarżącego, rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego (por. T.Woś, K. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" str. 213-214). Natomiast na podstawie art. 50 §2 powołanej ustawy legitymacja skargowa przysługuje innym podmiotom, którym ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. W rozpatrywanej sprawie przedmiot zaskarżenia (uchwała Senatu [...]) oraz przepisy ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) nie dają skarżącemu, jako studentowi uczelni wyższej i jednocześnie jej absolwentowi, legitymacji skargowej w rozumieniu art. 50 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Tym samym skarga jest niedopuszczalna. Ustawa z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) dotyczy państwowych szkół wyższych, które są organizowane i działają na zasadach wolności badań naukowych, wolności twórczości artystycznej i wolności nauczania (art. 70 ust. 5 Konstytucji RP i art. 2 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym), posiadają osobowość prawną (art. 8 ustawy o szkolnictwie wyższym) oraz działają jako samodzielne i niezależne jednostki organizacyjne, które z punktu widzenia zasad ich organizacji i funkcjonowania mają charakter samorządowy i korporacyjny, a tworzone są w celu realizacji zadań publicznych w zakresie badań naukowych i szkolnictwa wyższego. Z uwagi na prawnie gwarantowaną autonomię szkół wyższych (art. 7 ustawy o szkolnictwie wyższym), szkoły wyższe i ich organy nie są ani organizacyjnie, ani też służbowo podporządkowane żadnemu organowi administracji publicznej. Tego typu podporządkowanie nie wynika także z przepisów ustawy z dnia 23 października 1987 r. o Ministrze Edukacji Narodowej (Dz. U. Nr 33, poz. 178 ze zm. - art. 3 i art. 4). Minister Edukacji Narodowej lub inny właściwy minister sprawuje nadzór państwowy nad uczelniami państwowymi (art. 31 ust. 1 oraz ust. 3 ustawy o szkolnictwie wyższym), lecz nadzór ten ma wyłącznie charakter tzw. nadzoru prawnego, czyli dotyczy badania zgodności działań organów uczelni z przepisami ustawowymi i statutem uczelni (art. 31 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym). Sprawując nadzór prawny nad uczelnią w zakresie zgodności działania jej organów z przepisami ustawowymi i statutem, Minister Edukacji Narodowej w szczególności podejmuje w ciągu miesiąca (od jej podjęcia) decyzję o uchyleniu uchwały senatu uczelni lub decyzji rektora uczelni, w przypadku stwierdzenia ich niezgodności z przepisami prawa lub statutu uczelni (art. 31 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym). Niezależnie od wskazanej regulacji w myśl art. 54 ust. 1 przedmiotowej ustawy uchwały senatu podjęte w sprawach należących do jego kompetencji, są wiążące dla rektora i innych organów uczelni oraz wszystkich członków społeczności akademickiej, a zgodnie z art. 56 ust. 1 w razie podjęcia przez senat uchwały niezgodnej z przepisami ustawowymi lub statutem uczelni rektor zawiesza jej wykonanie i w terminie 14 dni zwołuje posiedzenie senatu celem ponownego rozpatrzenia uchwały. Jeżeli senat nie zmieni albo nie uchyli uchwały, rektor przekazuje ją ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego lub innemu właściwemu ministrowi. Zaskarżona uchwała Senatu [...] podjęta została [...] maja 1999 r. i w dacie złożenia skargi nadal obowiązywała, a Rektor tej Uczelni oraz właściwy Minister Edukacji Narodowej nie skorzystali z możliwości zawieszenia jej wykonania oraz uchylenia. Dla rozstrzygnięcia złożonej skargi istotnym jest, iż wskazane regulacje prawne rzutują na określenie strony w postępowaniu dotyczącym uchylenia decyzji senatu uczelni; legitymacja prawna do wystąpienia z takim żądaniem, a w dalszy etapie do wniesienia skargi, przysługuje wyłącznie właściwym organom danej szkoły wyższej, lub prokuratorowi. W tym wypadku chodzi bowiem o indywidualną sprawę z zakresu administracji publicznej, w której rozstrzygnięcie nadzorcze właściwego ministra dotyczy interesu prawnego określonej uczelni i kompetencji jej organów (senatu lub rektora) do podejmowania aktów prawnych o charakterze ogólnym, a nie rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie innego podmiotu prawnego. Dlatego innym podmiotom, w tym również studentom, skarga taka w tym wypadku nie przysługuje (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 12.02.1998 r. sygn. akt SN III ZP 46/97, publ. OSNP 1998/13/384). Zważyć przy tym należy, iż regulamin studiów uchwalany przez senat uczelni na podstawie art. 144 ust. 1 wyżej powołanej ustawy o szkolnictwie wyższym nie zawiera norm prawa powszechnie obowiązującego. Jest aktem normatywnym zaliczanym do grupy aktów zakładowych o charakterze wewnętrznym, bowiem adresatem norm w nim zawartych nie są wszyscy obywatele, ale tylko wszyscy członkowie społeczności akademickiej. Regulamin studiów nie określa zatem praw i obowiązków studenta jako obywatela, ale wyłącznie, zgodnie z art. 143 ust. 1 ustawy, prawa i obowiązki studenta związane z tokiem studiów. Z chwilą przyjęcia danej osoby w poczet użytkowników zakładu staje się ona podmiotem praw i obowiązków, które przysługują bądź obciążają użytkowników danego zakładu. Użytkownika, który dobrowolnie przystąpił do zakładu administracyjnego (np. studenta), wiążą przepisy zawarte w aktach wewnątrzzakładowych, ponieważ jego wniosek o przyjęcie jest równocześnie wyrażeniem zgody na poddanie się reżimowi prawnemu, obowiązującemu w danym zakładzie. W obecnym stanie prawnym tego typu akty nie podlegają kontroli sądowoadministracyjnej (por. T.Woś, K. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" str. 100). Treść skargi nie pozwala przy tym uznać, iż dotyczy ona również rozstrzygnięcia Prorektora [...] w przedmiocie odmowy zmiany oceny na dyplomie, co jest o tyle istotne, iż o ile studenci nie mają legitymacji czynnej w zakresie prawa do zaskarżenia uchwał senatu uczelni, to odmienna sytuacja prawna zachodzi wówczas, gdy na podstawie kwestionowanego ogólnego aktu prawnego uczelni (uchwały senatu, regulaminu studiów), podjęte zostanie rozstrzygnięcie w indywidualnej sprawie studenckiej. Właśnie w toku toczącego się postępowania administracyjnego, w tego typu indywidualnej sprawie studenckiej, może zostać podniesiony zarzut niezgodności z ustawą lub statutem uczelni konkretnej uchwały senatu lub decyzji rektora, która stanowiła podstawę prawną wydanej decyzji (por. ww. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 12.02.1998 r. sygn. akt SN III ZP 46/97). Tym samym, aby skutecznie zwalczać przed sądem administracyjnym postanowienia Regulaminu studiów, należało wywieść skargę na decyzję podjętą w przedmiocie odmowy zmiany oceny na dyplomie. Takiej skargi w dopuszczalnym terminie skarżący nie wywiódł. W rozpatrywanej sprawie ostatnie stanowisko Prorektora [...] w przedmiocie odmowy zmiany oceny na dyplomie przedstawione zostało stronie w piśmie z dnia [...] kwietnia 2004 r. Akta sprawy nie zawierają informacji oraz dokumentu, kiedy stanowisko to zostało stronie skarżącej doręczone. Jednakże wobec skierowania przez skarżącego w dniu [...] maja 2004 r. do Rektora [...] wezwania do zmiany uchwały Senatu z dnia [...] maja 1999 r. uznać należy, iż doręczenie to nastąpiło najpóźniej w dniu [...] maja 2004 r., a to oznacza, że 30- dniowy termin do złożenia skargi upływał najpóźniej z dniem [...] czerwca 2004 r. Nawet gdyby przyjąć, iż wbrew sformułowanym zarzutom skargi, dotyczy ona także decyzji Prorektora w sprawie odmowy zmiany oceny na dyplomie, to i tak skarga taka, z racji jej wniesienia w dniu [...] sierpnia 2004 r., a więc z uchybieniem wskazanego terminu, podlegałaby odrzuceniu. W tych okolicznościach skargę należy odrzucić na podstawie art. 58 §1 pkt 6 i §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.), pozostawiając jej zarzuty merytoryczne poza oceną Sądu. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ G. Radzicka /-/ P. Miładowski MW