III SA/Wa 3451/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Asesor WSA Sylwester Golec, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2006 r. sprawy ze skargi Z. D. - PHU "N." na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej uchylenia decyzji o podatek od towarów i usług w wyniku wznowienia postępowania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 50 zł (pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] czerwca 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (Ośrodek Zamiejscowy w P.) - po wznowieniu postępowania na wniosek PHU "N." Z. D., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej w W. Nr [...] z [...] lipca 2004 r. określającą zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do czerwca 2002 r. oraz odmawiającą zwrotu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lipca do grudnia 2002 r. - odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej w całości, ponieważ nie stwierdził istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 1, 2 i 5 Ordynacji podatkowej. Decyzja ta była przedmiotem doręczenia za pośrednictwem Poczty Polskiej, nadana listem poleconym o numerze R [...]. Jednakże adresat nie podjął przesyłki, a decyzja wraz z kopertą została umieszczona w aktach sprawy jako doręczona. Pismem z 26 września 2005 r. Z. D. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania argumentując, iż nie otrzymał zawiadomienia - awiza - o pozostawieniu doręczanej przesyłki w placówce pocztowej, z której mógłby ją podjąć. W dniu [...] października 2005 r. Z. D. wniósł odwołanie od przedmiotowej decyzji. Pismem z 18 października 2005 r. Izba Skarbowa w W. Ośrodek Zamiejscowy w P., zwróciła się do Urzędu Pocztowego P. o urzędowe potwierdzenie w jakich terminach była awizowana przesyłka nadana pod numerem [...]. Naczelnik Urzędu Poczty Polskiej poinformował, iż przedmiotowa przesyłka była awizowana 4 lipca 2005 r. oraz 12 lipca 2005 r., a następnie zwrócona 20 lipca 2005 r. Postanowieniem z [...] października 2005 r. Dyrektor izby Skarbowej w W. na podstawie art. 163 § 2 w związku z art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] czerwca 2005 r. W uzasadnieniu organ podniósł, iż w niniejszym przypadku nie można uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy podatnika. Z wniosku o przywrócenie terminu nie wynika bowiem, że istniała przeszkoda uniemożliwiająca złożenie odwołania w terminie. Podano, iż strona w ogóle nie uzasadniła dlaczego nie odebrała przesyłki zawierającej decyzję, pomimo dwukrotnego awiza pocztowego. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku - jak podaje organ - można mówić tylko w wypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się m. in. nagłą chorobę uniemożliwiającą wyręczenie się inną osobą, powódź czy pożar. Organ podał, iż w niniejszej sprawie takie okoliczności nie miały miejsca. Podatnik, bowiem przyznał, że na poczcie bywał codziennie. Przesyłka natomiast była awizowana dwukrotnie oraz była złożona w urzędzie pocztowym przez okres 14 dni. Podatnik odbierał inne przesyłki w tym okresie, również z Izby skarbowej w W.. Ze zgromadzonego materiału w sprawie wynika natomiast, że nieodebranie przesyłki nastąpiło wyłącznie z winy podatnika. W związku z tym należało uznać, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło z winy Z. D. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. D. wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia i przywrócenie mu terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skargi podał, iż każdego dnia bywa na poczcie i odbiera przesyłki również od organów skarbowych. Stwierdził, iż nieodebranie przesyłki zawierającej decyzję nastąpiło wskutek "organizacyjnego zaniedbania" w urzędzie pocztowym, a którego to zaniedbania nie udało mu się wyjaśnić "do dziś". Stwierdził, iż uchybienie terminowi nie nastąpiło z jego winy, ponieważ zaistniała obiektywna przeszkoda, która uniemożliwiła mu złożenie odwołania w terminie. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w skarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu nakazującym usunięcie postanowienia z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych ( w tym przypadku postanowienia) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu zaskarżonego aktu. Istotą sporu jest odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej uchylenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług w wyniku wznowienia postępowania. Obowiązkiem organu zgodnie z dyspozycją art. 144 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwaną dalej Ordynacja podatkowa, było 1) doręczenie pisma (w niniejszej sprawie decyzji) za pośrednictwem poczty, swoich pracowników lub upoważnionych osób, 2) uzyskanie pokwitowania - potwierdzenia doręczenia tej decyzji. Dla skuteczności doręczenia konieczne było łączne spełnienie tych dwóch przesłanek. W niniejszej sprawie organ skorzystał z pośrednictwa poczty w celu doręczenia decyzji, wypełniając w ten sposób pierwszą część powyższego przepisu. Uzyskanie natomiast pokwitowania - potwierdzenie doręczenia decyzji - nie zostało zrealizowane, bowiem druk potwierdzający doręczenie decyzji został, przez doręczającego, wypełniony nieprawidłowo. W art. 144 Ordynacji podatkowej przyjmuje się jako zasadę pokwitowanie przez adresata odbioru pisma, ale w dalszych przepisach dopuszcza się rozwiązania szczególne, zgodnie z którymi kto inny może pokwitować odbiór albo sporządzić notatkę równoważną pokwitowaniu lub też doręczenie będzie skuteczne bez pokwitowania. W orzecznictwie i doktrynie zwraca się uwagę na dowodowe znaczenie pokwitowania. Zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki listowej stosowane w obrocie pocztowym uznawane jest za miarodajne dla uznania skuteczności doręczenia, ale tylko w przypadku kiedy druk ten jest wypełniony w sposób prawidłowy, tzn. dający podstawę do stwierdzenia, że wszystkie rygory prawne dotyczące trybu doręczenia zostały spełnione. W niniejszej sprawie adresat pisma przesyłki nie podjął. Organ natomiast uznał za skuteczne doręczenie fikcyjne dokonane w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Przesłanką zastosowania doręczenia na podstawie art. 150 Ordynacji podatkowej będzie brak możliwości doręczenia pisma w mieszkaniu, gdy chodzi o doręczenie właściwe (art. 148 § 1) lub doręczenie zastępcze (art. 149). W art. 150 § 2 wyraźnie się stanowi, że pismo nieodebrane przez adresata i zwrócone po okresie przechowania w urzędzie pocztowym pozostawia się w aktach sprawy. Jednakże pismo może być uznane za doręczone po upływie okresu przechowywania w urzędzie pocztowym, tylko wówczas, gdy świadczyć za tym będzie prawidłowo wypełniony druk zwrotnego poświadczenia odbioru. W niniejszej sprawie Urząd Pocztowy zwrócił organowi przesyłkę z dokonaną na zwrotnym poświadczeniu odbioru adnotacją "nie zastałem 04. 07. 05r." oraz wypełnionym pkt 2 potwierdzenia "z powodu niemożności doręczenia, w sposób wskazany w punkcie 1, przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w UP w dniu 4 lipca 2005 r." Zapis ten nie zawierał jednak jednoznacznego wskazania w jakim to Urzędzie Pocztowym przesyłkę pozostawiono (prawdopodobnie "P-K" oznaczało P.). Przedmiotowy druk wymagał również precyzyjnego zaznaczenia, że zawiadomienie o pozostawieniu "w tym UP" umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata lub na drzwiach mieszkania adresata lub jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Zwrotne poświadczenie odbioru wymagało również wypełnienia z jaką datą adresat przesyłki nie podjął oraz podpisu doręczającego przesyłkę. Zatem skoro bezspornym jest, iż przedmiotowej decyzji nie można uznać za skutecznie doręczoną, to tym samym nie mógł zostać przekroczony termin do wniesienia odwołania. Z wniosku o przywrócenie terminu może korzystać tylko strona, której organ doręczył decyzję. Nie można więc przywrócić terminu, ani jak w tym przypadku odmówić przywrócenia terminu, który nie mógł upłynąć, gdyż nie rozpoczął w ogóle biegu ze względu na brak doręczenia decyzji. Dotąd powiedziane prowadzi do wniosku, iż w sprawie doszło do naruszenia zasady oficjalności doręczeń (art. 144 Ordynacji podatkowej), która zgodnie z zasadą pisemności (art. 126 Ordynacji podatkowej), nakazuje organowi podatkowemu doręczać wszystkie pisma z urzędu za pokwitowaniem, będącym dowodem doręczenia. Przepisy Ordynacji podatkowej o doręczeniach, podobnie jak w innych ustawach procesowych, mają charakter gwarancyjny. Oznacza to, że organ podatkowy ma obowiązek przestrzegać ich z urzędu, a strona nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji zaniedbań organu podatkowego lub podmiotu dokonującego doręczeń, np. poczty. Dlatego, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152, 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji w wyroku.