I SAB/Wa 240/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz asesor WSA Jerzy Siegień (spr.) Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2006 r. sprawy ze skargi A. P. na bezczynność Ministra Infrastruktury w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. zobowiązuje Ministra Budownictwa do wydania w terminie dwóch miesięcy, od dnia doręczenia prawomocnego wyroku, orzeczenia w sprawie z wniosku A. P. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1962 roku utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej W. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...], oznaczonej nr hipotecznym [...], 2. zasądza od Ministra Budownictwa na rzecz A. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 25 listopada 2005 r. A. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury w przedmiocie rozpoznania jego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1962 r. utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] czerwca 1956 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] przy ulicy [...], ozn. nr hip. [...]. W uzasadnieniu skargi A. P. wskazał, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1962 r., złożony do Ministra Infrastruktury w dniu 7 czerwca 2004 r., nie został rozpoznany, co stanowi naruszenie art. 6, 8, 9, 35 i 36 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu i Budownictwa wniósł o jej odrzucenie względnie oddalenie. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 127, z późn. zm.), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, ewentualnie, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi - po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Zdaniem Ministra Transportu i Budownictwa czynnością poprzedzającą wniesienie skargi na bezczynność organu naczelnego powinno być wezwanie na piśmie organu do usunięcia naruszenia prawa, a pominięcie tej czynności przez stronę w toku postępowania powinno powodować odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 powołanej wyżej ustawy. Zdaniem Ministra Transportu i Budownictwa, chociaż art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. nie precyzuje expressis verbis trybu wnoszenia skargi na bezczynność organu naczelnego, zaprezentowana wyżej teza jest również zasadna z innych powodów. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa służy zakwestionowaniu przez legitymowany podmiot określonego działania organu administracji publicznej w celu doprowadzenia do jego uchylenia lub zmiany. Istotą i celem wezwania jest stworzenie dodatkowych możliwości autorewizji własnego działania przez organ, który podjął akt lub dokonał kwestionowanej czynności i to wyłącznie w związku z zagrożeniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Mając na uwadze systemowe rozwiązanie ustawy - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidującej pierwszeństwo postępowania administracyjnego przed sądowym, obligatoryjne wystąpienie do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa pozostaje w niniejszej sprawie, zdaniem Ministra Transportu i Budownictwa, szczególnie uzasadnionym. Ponadto brak jest podstaw do różnicowania sytuacji procesowej stron i organów naczelnych w zestawieniu z pozycją organów niższych stopni, gdzie wszczęcie postępowania sądowo-administracyjnego ze skargi na bezczynność powinno być poprzedzone zażaleniem złożonym w trybie art. 37 k.p.a. W przypadku nieuwzględnienia przez Sąd wniosku o odrzucenie skargi, Minister Transportu i Budownictwa wniósł o oddalenie skargi podkreślając, że bezpośrednio po doręczeniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1962 r. wystąpił on do Sądu Rejonowego W., Archiwum Państwowego W. i Urzędu W. w celu zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, otrzymując odpowiedzi odpowiednio w dniach 1 grudnia 2004 r., 19 sierpnia 2004 r. i 10 września 2004 r. W dniu 27 września 2004 r. skierowano pismo do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z prośbą o wypożyczenie akt archiwalnych nieruchomości [...], które zawierają w szczególności materiały postępowania dekretowego z wniosku o przyznanie prawa własności czasowej byłych właścicieli, w tym zaskarżone przez wnioskodawcę decyzje administracyjne. W dniu 6 października 2004 r. doręczono organowi naczelnemu odpowiedź odmowną uzasadnioną faktem, iż postępowanie sądowo-administracyjne jest w toku. Pisma analogicznej treści Sąd kierował do organu nadzoru w związku z ponawianymi prośbami o wypożyczenie akt z dnia 29 października 2004 r. i z dnia 20 kwietnia 2005 r. W związku z powyższym, zdaniem Ministra Transportu i Budownictwa, nie pozostaje on w bezczynności bowiem podjął szereg działań zmierzających do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie, co jednak zostało uniemożliwione poprzez odmowę wypożyczenia akt archiwalnych nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...]. W ocenie organu nadzoru nie byłoby prawidłowym rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy w oparciu o nie uwierzytelnione, wybiórczo sporządzone, kopie z tych akt przedłożone przez stronę, bowiem postępowanie takie obrażałoby przepisy art. 7, 77 § 1 k.p.a., co mogłoby stanowić podstawę uchylenia wydanego w takim postępowaniu orzeczenia. Organ, którego bezczynność zaskarżono będąc obowiązanym do prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 k.p.a.) - nie wyznaczył nowego terminu załatwienia sprawy nie posiadając informacji chociażby uprawdopodobniających jego zakreślenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek Ministra Transportu i Budownictwa o odrzucenie skargi nie jest uzasadniony. Twierdzenie organu, że czynnością poprzedzającą wniesienie skargi na bezczynność ministra powinno być wezwanie na piśmie organu do usunięcia naruszenia prawa, nie znajduje uzasadnienia w art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 127, z późn. zm.). Zgodnie z przepisem ust. 3 i 4 tego artykułu jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 tej ustawy albo na inne akty, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Rozpatrywana sprawa dotyczy skargi na bezczynność organu. Jej przedmiotem nie jest więc skarga na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 tej ustawy albo na inne akty. Nie ma więc do niej zastosowania wymóg wezwania na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa (por. B. Adamiak glosa do postanowienia NSA z dnia 17 października 1997 r., IV SAB 31/97; OSP 1998/10/185). Wniosek A. P. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1962 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] przy ulicy [...], wpłynął do Ministra Infrastruktury w dniu 7 czerwca 2004 r. Tożsamy w zakresie żądania wniosek A. P. z dnia 7 czerwca 2005 r. został przekazany według właściwości do Ministra Infrastruktury przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] wraz z informacją, że akta dotyczące przedmiotowej nieruchomości znajdują się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie przy sprawie o sygn. akt l SA 2612-2613/03. Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W rozpatrywanej sprawie Minister Infrastruktury, po otrzymaniu wniosku A. P. podjął w 2004 r. czynności zmierzające do załatwienia sprawy, nie zakończyły się one jednak podjęciem rozstrzygnięcia w sprawie. Istotnie w piśmie z dnia 20 kwietnia 2005 r. Minister Infrastruktury zwracał się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wypożyczenie akt, co w tej dacie nie mogło nastąpić bowiem w dniu 20 maja 2005 r. została wyznaczona rozprawa w sprawie o sygn. akt l SA 2612-2613/03. Jedno wystąpienie dotyczące wypożyczenia akt sprawy w 2005 r. nie może jednak uzasadniać bezczynności organu w przedmiotowej sprawie. Nawet w przypadku braku możliwości wypożyczenia przedmiotowych akt, organ mógł przejrzeć te akta w Sądzie, dokonać potwierdzenia posiadanych kserokopii oraz ewentualnie wystąpić o wydanie stosownych kserokopii z akt sprawy. W świetle powyższych okoliczności nie ma podstaw do przyjęcia, że zwłoka w wydaniu decyzji była usprawiedliwiona. Bezczynność organu zachodzi również wówczas, gdy organ podejmie czynności w sprawie, ale nie zakończy prowadzonego postępowania wydaniem decyzji administracyjnej. Skoro zatem w niniejszej sprawie właściwy organ nie wydał decyzji w terminie określonym w art. 35 k.p.a., to skargę należało uznać za uzasadnioną. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 149 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.