I SA/Wa 2192/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2006 r. sprawy ze skarg G. K. i B. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz B. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 2192/05 Uzasadnienie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2005 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołań B. G. i G. K. od decyzji nr [...] Prezydenta W. z dnia [...] maja 2005 r. ustalającej odszkodowanie za część gruntu nieruchomości położonej w W. przy dawnej ul. [...], zajętą pod drogę publiczną, to jest ul. [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy: Powyższą decyzją Prezydenta W. z dnia [...] maja 2005 r. orzeczono na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) o przyznaniu na rzecz B. G., G. K., T. K. i S. K. odszkodowania za część gruntu o powierzchni [...] z nieruchomości położonej w W. przy dawnej ul. [...], zajętą pod drogę publiczną, to jest ul. [...]. Od decyzji tej złożyli odwołanie B. G. i G. K. kwestionując wysokość ustalonej kwoty odszkodowania, która ich zdaniem jest bardzo zaniżona. Po rozpatrzeniu odwołania organ drugiej instancji uznał, iż sprawa wymaga przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono, że jak wynika z akt sprawy wymieniona nieruchomość o powierzchni ogólnej [...] znajduje się na terenie objętym działaniem przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Postanowieniem Sądu Rejonowego W. III Wydział Cywilny z dnia [...] grudnia 2001 r., sygn. akt [...] stwierdzono nabycie przez F. i J. małżonków K. z dniem [...] października 1952 r. własności wymienionej działki. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, iż część przedmiotowej nieruchomości przekazana została w 1965 r. Zarządowi Dróg Miejskich pod budowę ul. [...], natomiast pozostała część działki o powierzchni [...] m² została przejęta w latach 70-tych pod budowę osiedla mieszkaniowego i za tę nieruchomość wypłacono rodzinie K. odszkodowanie na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Po uzyskaniu powołanego postanowienia Sądu z dnia 17 grudnia 2001 r. G. K., jeden z następców prawnych F. i J. K. wystąpił wnioskiem z dnia 6 marca 2002 r. o ustalenie odszkodowania za wyżej wymienioną część przedmiotowej nieruchomości o powierzchni [...] m². W dniu 8 kwietnia 2004 r. wnioski o przyznanie odszkodowania za część gruntu o powierzchni [...] m² złożyli także B. G. i T. K. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2005 r. organ pierwszej instancji orzekł o przyznaniu odszkodowania na rzecz B. G., G. K., T. K. i S. K., następców prawnych byłych współwłaścicieli za część wymienionej nieruchomości o powierzchni [...] i działka nr [...]. Kwota odszkodowania ustalona została w oparciu o sporządzony w dniu [...] maja 2004 r. przez rzeczoznawcę majątkowego mgr inż. L. F. operat szacunkowy gruntu. Organ odwoławczy uznał potrzebę przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie za jaką powierzchnię gruntu powinno zostać przyznane odszkodowanie, skoro z powołanego wyżej postanowienia Sądu z dnia [...] grudnia 2001 r. wynika, iż odszkodowanie za część gruntu o powierzchni [...] m² zostało już ustalone w ramach regulacji odszkodowań za teren przejęty pod budowę osiedla mieszkaniowego i być może w działce nr [...] mieści się część gruntu o powierzchni [...] m² objęta już tym odszkodowaniem. Wskazane jest w tym przypadku porównanie znajdujących się w aktach wyrysów z mapy ewidencyjnej z mapą sytuacyjną z 2001 r. wykonaną przez mgr inż. S. B. (k. 22 tomu II akt). Ponadto zgodnie z art. 156 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami operat szacunkowy może być wykorzystany do celu, dla którego został sporządzony przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że nastąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Podstawę prawną operatu szacunkowego stanowiło między innymi rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 230, poz. 1924), które utraciło moc wraz z wejściem w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r., Nr 207, poz. 2109). Stwierdzono zatem, iż nastąpiły przesłanki o jakich mowa w art. 156 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 156 ust. 4 ustawy gospodarce nieruchomościami operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w art. 156 ust. 3 po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził. W aktach niniejszej sprawy brak aktualizacji operatu z dnia [...] maja 2004 r. sporządzonej przez rzeczoznawcę - autora operatu. W powyższej sytuacji, organ odwoławczy stosownie do art. 138 § 2 kpa orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Skargę na powyższą decyzję wnieśli G. K. (sygn. akt. I SA/Wa 2192/05) i B. G. (sygn. akt I SA/Wa 2193/05), sprawy te zostały połączone do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia (sygn. akt I SA/Wa 2192/05). G. K. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o dokonanie właściwej interpretacji całokształtu sprawy, zrewidowania kwestionowanej decyzji i wypłacenie odszkodowania za grunt o powierzchni [...] m², powołując się na ostateczną decyzję z dnia [...] września 2003 r., nr [...]. B. G. wnosiła w skardze o rozstrzygnięcie przez sąd słuszności uzasadnienia decyzji odwoławczej. Podniosła, że Wojewoda nie odniósł się do zarzutów odwołania dotyczących operatu szacunkowego sporządzonego przez mgr inż. L. F.. Zauważył jedynie nieprawidłowość związaną z utratą mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 2002 r. i uznał, że operat może być dalej wykorzystywany po dokonaniu aktualizacji przez rzeczoznawcę. Ponadto w uzasadnieniu decyzji podważono ustaloną do odszkodowania powierzchnię [...] m². Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargi wnosił o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu [...] maja 2005 r. skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji, uczestnik postępowania T. K. przyłączył się do stanowiska skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargi zasługiwały na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dlatego sądy te nie są uprawnione do rozstrzygania spraw należących do właściwości organów administracji publicznej, o co wnosił skarżący, domagając się w skardze weryfikacji zaskarżonej decyzji i wypłacenia odszkodowania. Sąd administracyjny w razie stwierdzenia, że zaskarżona decyzja narusza prawo może jedynie zastosować środki wskazane w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), co uczynił w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Regulacja ta oznacza, że sąd ma obowiązek wziąć pod rozwagę z urzędu stwierdzone w sprawie uchybienia obowiązującym przepisom. Taka sytuacja wystąpiła w sprawie niniejszej. Jak wynika ze znajdującej się w aktach administracyjnych kserokopii postanowienia Sądu Rejonowego W. z dnia [...] maja 2002 r., (sygn. akt [...]) jedną ze stron niniejszego postępowania jest S. K.. Brał on udział w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, doręczona mu została decyzja Prezydenta W. z dnia [...] maja 2005 r. ustalająca odszkodowanie, natomiast pominięty został w postępowaniu odwoławczym. Wprawdzie w rozdzielniku zaskarżonej decyzji został wymieniony (jako G. K.), ale nie została mu decyzja ta doręczona po zwrocie przez pocztę nie doręczonej przesyłki skierowanej przez organ na niewłaściwy adres. Zgodnie z art. 10 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dokumentów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przytoczony przepis wyraża zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym, której naruszenie jest kwalifikowaną wadą procesową i stanowi podstawę wznowienia tego postępowania na wniosek strony. Sąd administracyjny badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji obowiązany jest ją uchylić, gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Niezależnie od powyższego stwierdzić trzeba, że zasadne są zarzuty skarżących dotyczące naruszenia art. 138 § 2 kpa poprzez uznanie, iż zachodzi potrzeba przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie za jaką powierzchnię gruntu powinno zostać przyznane odszkodowanie. Organ odwoławczy rozważają tę kwestię i stwierdzając, że "odszkodowanie za część gruntu o powierzchni [...] m² zostało już ustalone w ramach regulacji odszkodowań za teren przejęty pod budowę osiedla mieszkaniowego i być może w działce nr [...] mieści się część gruntu o powierzchni [...] m² objęta już tym odszkodowaniem" pominął okoliczności faktyczne wynikające z ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r., nr [...]. W decyzji tej na wniosek G. K. na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 113, poz. 872 ze zm.) stwierdzono nabycie przez Powiat W. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. części nieruchomości o powierzchni [...] ha zajętej pod drogę publiczną - ul. [...], opisanej w tej decyzji. Ustalenia co do powierzchni nieruchomości, która stała się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. na podstawie art. 73 ust. 1 powołanej ustawy własnością Powiatu W. zawarte we wskazanej decyzji są wiążące. Ostateczna decyzja Wojewody jest podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia własności nieruchomości (art. 73 ust. 4 ustawy), czego konsekwencją jest obowiązek ustalenia i wypłaty odszkodowania. Jak słusznie stwierdził Wojewoda [...] w postanowieniu z dnia [...] października 2002 r., nr [...] utrzymującym w mocy postanowienie zawieszające postępowanie odszkodowawcze decyzja stwierdzająca przejęcie gruntu w omawianym trybie może stanowić podstawę do ubiegania się przez byłego właściciela o odszkodowanie, decyzja ta określa jednoznacznie położenie i powierzchnię tego gruntu. Nie ma więc podstaw do dokonywania ustaleń w tym względzie w postępowaniu dotyczącym ustalenia odszkodowania. Nie można natomiast uznać za zasadne zarzutów skarżących związanych z postawionym przez Wojewodę [...] zarzutem dotyczącym postępowania pierwszoinstnacyjnego dotyczącym nie uwzględnienia zmienionej sytuacji prawnej będącej wynikiem utraty mocy przez rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 230, poz. 1924) wobec wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109) oraz braku aktualizacji operatu. Stanowisko organu znajduje oparcie w powołanych w decyzji przepisach ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Z podniesionych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c, art. 152 i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. Rozpatrując ponownie sprawę organ odwoławczy winien mieć na uwadze przedstawione wcześniej wskazania co do dalszego postępowania.